Wetenschap - 23 mei 1996

Het roosterbord

Het roosterbord

Het Gerei

Een student moet zijn verplichte vakken kunnen volgen zonder dat hij op meer dan een plaats tegelijk in de collegebanken moet zitten. Een logische gedachte, maar je moet er wel bij stilstaan als je een onderwijsrooster voor de LUW samenstelt.


Adri Ruisch en Andre Stijns van Studentenzaken beslissen welk college, practicum of werkgroep op welk tijdstip plaatsvindt en op welke plaats. Jaarlijks gaat het om 1800 vakken. De LUW is de enige universiteit met zo'n grootschalig rooster", stelt Stijns. De andere universiteiten roosteren per faculteit; dan praat je over veel kleinere eenheden. Wij hebben een faculteit, met zo'n zeventig vakgroepen. Plus de M.Sc.-opleidingen. Mensen denken vaak: die jongens van roostering regelen het wel even. Ze vergissen in zich in hoe complex het rooster de afgelopen jaren is geworden. Meer onderwijs in groepjes, meer computergebruik. Vroeger kon je een vak op een tijdstip plannen. Dat zijn er nu vaak al twee."

De hoge roosterborden hangen in grote kasten. In rijen achter elkaar, want het zijn er te veel om ze overzichtelijk naast elkaar te hangen. De borden zijn vooral een visueel hulpmiddel bij het aanpassen van het bestaande rooster. Op de horizontale as staan de collegetijden, op de verticale as de namen van de studierichtingen. De namen van de vakken staan op gekleurde kaartjes. Derde trimester, maandagochtend 8.30 uur, propaedeuse Biologie, Genetica en evolutiebiologie.

De vakken zijn per kleur gegroepeerd. Alle landbouwkundige vakken zijn bijvoorbeeld groen. In een oogopslag zien de roosteraars wanneer een studierichting een vrij uur heeft en op welk moment een collegezaal nog vrij is. Stijns: Iemand die bijvoorbeeld op donderdagmorgen een grote collegezaal nodig heeft? Die kan het vergeten."

Als uitgangspunt voor het onderwijsrooster geldt meestal het rooster van vorig jaar. Studierichtingen veranderen elk jaar onderdelen van hun programma. Groepen worden groter en moeten naar een andere zaal, liefst op het oude tijdstip. Een vak vervalt, een ander vak komt erbij. Een wijziging kan heel veel consequenties hebben", legt Ruisch uit. Dan treedt een sneeuwbaleffect op: wijzig je het ene, dat moet je ook zeven andere dingen wijzigen." Helemaal ingewikkeld wordt het als een richting gaat herprogrammeren en de hele studie omgooit.

Het opstellen van een rooster lijkt op het eerste gezicht een uitgelezen klusje voor een computer. Maar het is te ingewikkeld, vertelt Stijns. Zo'n rooster kent miljoenen mogelijkheden; een computer kan daar moeilijk uit kiezen. Wij denken nuchter na en zien op een bord snel waar het vastloopt. Een computer komt er ook achter dat het spaak loopt, maar die staat daarvoor een nacht te ronken."

Het eigenlijke probleem zit ook niet in het samenstellen van het rooster, maar in het overleg dat nodig is om de knelpunten op te lossen. Het werk van de roosteraars bestaat voor een belangrijk deel uit praten, met studiecoordinatoren en richtingsonderwijscommissies (roc's).

Een roc kan een gewijzigd programma bedenken dat heel aantrekkelijk lijkt, maar dat wij met geen mogelijkheid kunnen roosteren." De roosteraars stellen het op prijs als de roc's bij het opstellen van hun programma al rekening houden met de inpasbaarheid in het rooster en overleggen met andere richtingen die hetzelfde vak verplicht stellen.

Nu in het studiejaar 1997/1998 het blokonderwijs wordt ingevoerd, gaat het hele LUW-rooster op de schop. Programma's veranderen, vakken gaan eruit voor de ene richting, maar blijven bestaan voor de andere. Daar is verschrikkelijk veel overleg voor nodig. Nu al zitten we in tijdnood. En we krijgen er straks ook nog een taak bij: het inroosteren van de examens." Ze vinden het daarom een denkfoutje dat ze een halve formatieplaats moeten inleveren zodra het blokrooster is ingevoerd.

Als Ruisch en Stijns niet kunnen voldoen aan de wensen van een roc, hebben zij het laatste woord. De laatste tijd komt het regelmatig voor dat ze niet zomaar accepteren dat wij zeggen dat het niet kan", aldus Stijns. Maar wij hebben dan alle mogelijkheden en onmogelijkheden bekeken."

Je kan het rooster niet honderd procent optimaliseren", verklaart Ruisch. Je loopt altijd ergens vast. Tachtig procent is al heel wat. Ongerief houd je altijd. Waardoor sommige studenten met een gat van een of twee uur tussen twee vakken zitten. Dat is vervelend, maar onvermijdelijk."

Komen er wel eens klachten? Stijns: Ja. Of eigenlijk meer opmerkingen. Waarom hebben jullie mij maandagochtend op negen uur gezet? Als we daar rekening mee moesten houden... Maandagochtend kan niet. Woensdagochtend ook liever niet, want dan is het markt. Vrijdagochtend niet, want donderdagavond is de uitgaansavond. En vrijdagmiddag willen de studenten naar huis. Maar daar houd ik geen rekening mee. Studenten en docenten worden geacht van maandagochtend tot en met vrijdagmiddag aanwezig te zijn."

Re:ageer