Wetenschap - 20 februari 1997

Het nieuwe programma is minder versnipperd

Het nieuwe programma is minder versnipperd

Het nieuwe programma is minder versnipperd
Milieuhygiene past studieprogramma aan
Met nieuwe onderwijskaders, een visitatierapport en adviezen uit het beroepenveld in de hand is de studierichting Milieuhygiene de afgelopen twee jaar flink veranderd. Het programma is er beter op geworden, vinden betrokkenen, met een eigen propedeuse en een minder versnipperd vakkenaanbod in de specialisaties. Ergens onderweg is wel de aandacht voor de derde wereld verdwenen
Het oude studieprogramma Milieuhygiene heeft flink wat wijzigingen ondergaan om tot een nieuw vijfjarig programma te komen. De herprogrammering duurde zo'n twee jaar. Maar dat houdt niet in dat we twee jaar geleden besloten waar we heen wilden en dat daarna uitwerkten, meent roc-secretaris dr Henk de Jager. Het liep allemaal een beetje door elkaar. Twee jaar geleden mocht Milieuhygiene een eigen propedeuse opzetten. Daarna kwamen er nieuwe onderwijskaders, adviezen uit het beroepenveld en kritiekpunten van de landelijke visitatiecommissie Milieukunde. En nog veel later werden de financiele beperkingen pas duidelijk
Het was veel handiger geweest als we de randvoorwaarden en adviezen op voorhand hadden gekend, verzucht De Jager. Dan hadden we met de roc drie dagen op de hei kunnen gaan zitten om goed na te denken over de studierichting, om vervolgens een nieuw programma op te stellen.
Vooral de propedeuse is de afgelopen twee jaar flink gewijzigd. Tot voor kort was de propedeuse van Milieuhygiene in de eerste twee trimesters gelijk aan die van Levensmiddelentechnologie, Humane voeding, Moleculaire wetenschappen en Bioprocestechnologie, maar sinds dit jaar heeft Milieuhygiene een eigen propedeuse. Biologische vakken als Fysiologie van mens en dier en Celfysiologie zijn vervangen door een groot vak Inleiding toxicologie, milieu en gezondheid, een vak Oecologie en een vak Milieubeleid
Voormalig roc-studentlid Caroline Moermond: Uit evaluaties bleek steeds weer dat de propedeuse met weinig specifieke milieuvakken niet motiverend was. De herprogrammering hebben we aangegrepen om deze verandering door te voeren. De visitatiecommissie was hier ook erg voor. Met de vermindering van de studiefinancieringsduur is het belangrijker geworden dat je snel weet of je een studie leuk vindt. Je kunt het je niet meer permitteren om pas na een jaar van studie te veranderen.
Compromis
Coordinator dr Gert Doekes van de specialisatie Milieu, arbeid en gezondheid had er aanvankelijk zijn bedenkingen bij dat de voor zijn specialisatie belangrijke basisvakken uit de propedeuse verdwenen. Deze vakken zijn bij ons in het specialisatiedeel teruggekomen. Het is een compromis waar ik mee kan leven.
Meer specifieke milieuvakken in de propedeuse gaven in het tweede jaar ruimte voor nieuwe vakken. Zo'n nieuw vak is Milieusysteemanalyse, dat de inleidende vakken over bodem, water en lucht moet integreren. Zonder die integratie is er weinig aandacht voor de interactie tussen die compartimenten, via zure regen bijvoorbeeld. De visitatiecommissie had daar ook op aangedrongen
In het extra vijfde jaar moesten de ontwerpvaardigheden nadrukkelijk aan bod komen, maar wanneer is een afstudeervak bijvoorbeeld ontwerpgericht? Dat leverde veel discussie op in de roc over de vraag welke onderwerpen voor een afstudeervak wel en niet ontwerpgericht waren, vertelt De Jager. Geen nieuwe discussie, maar door het vijfde studiejaar kwam die wel in een stroomversnelling
Op een van de eerste lijsten met belangrijke afstudeervakken kwam een afstudeervak Toxicologie in zijn geheel niet meer voor, vertelt Doekes. In het oude programma konden studenten in vier van de zes specialisaties een afstudeervak Toxicologie doen. Bij de vakgroep Toxicologie zou een student een te fundamenteel afstudeervak kunnen kiezen, was het idee van de commissie. Maar dan moet je ook eerlijk zijn, meent Doekes. Dan moet je bij alle vakgebieden, alle onderwerpen op ontwerpgerichtheid beoordelen. Ik denk niet dat vakgroepen dat acceptabel vinden. Het is ook een onmogelijke opgave. De roc of de examencommissie zou dan elk onderwerp moeten goedkeuren.
Fundamenteel
Uiteindelijk heeft de roc vooral naar vakgebieden gekeken en is Toxicologie in het programma gebleven. Student Remko Rosenboom hecht niet zo sterk aan het ontwerp in het eerste afstudeervak. Als je als student Milieuhygiene een fundamenteel onderzoeker wilt worden, dan moet dat kunnen.
Van alle specialisaties heeft Milieubeheer de grootste verandering ondergaan. Zowel de vaste commissie onderwijs (vco) als de visitatiecommissie hadden kritiek op deze specialisatie, die natuurwetenschappers met een meer dan inleidende kennis van de sociale wetenschappen wil opleiden. Zij vonden dat studenten in die specialisatie te weinig van te veel onderwerpen leerden. De vco was ook bang dat er op de arbeidsmarkt geen plaats is voor deze mensen
Ir Kris van Koppen, coordinator van Milieubeheer, heeft de vco van het tegendeel kunnen overtuigen. Voor beleidsfuncties zijn mensen met natuurwetenschappelijke kennis nodig. Juist bij het milieubeleid is dat erg belangrijk. Nu zitten op veel functies mensen met alleen een natuurwetenschappelijke achtergrond, maar dat is geen ideale situatie. Mensen uit het beroepenveld reageerden verbaasd dat deze specialisatie onder vuur lag, vertelt Van Koppen. Hij verdenkt de visitatiecommissie van het oordeel dat het opleiden van studenten voor zowel sociaal- als natuurwetenschappelijk onderzoek, volgens hen principieel onmogelijk was
Toch heeft hij zich wel iets van de kritiek aangetrokken. Het programma heeft een duidelijker accent op milieubeleid gekregen in het sociaalwetenschappelijke deel. Het nieuwe hoofdafstudeervak Milieubeleid moet een natuurwetenschappelijke aanpak en een sociaalwetenschappelijke combineren. Daardoor verdwenen de vakken op het gebied van natuur- en milieu-educatie, bleef er maar een voorlichtingskundevak over en verdwenen de afstudeervakken agrarische onderwijskunde, voorlichtingskunde en planologie uit het nieuwe programma
Diepgang
Toch is de sociaal-wetenschappelijke basis van deze specialisatie sterker geworden, meent Van Koppen. Het nieuwe programma is minder versnipperd en er zit meer diepgang in. In het tweede jaar zitten nu meer sociaalwetenschappelijke basisvakken, waar in het derde jaar verdiepende vakken op volgen.
Er is niet alleen vernieuwd, er zijn ook milieu-onderwerpen gesneuveld in de herprogrammering. Henrieke Branderhorst van de kritische groep Milieu en derde wereld is een lobby begonnen voor op de derde wereld gerichte vakken. Uit overleg met roc-leden bleek dat deze weinig aandacht voor milieu en derde wereld hadden gehad. De specialisatie Milieutechnologie wilde de milieuproblemen in derde wereld-landen in het gehele programma vervlechten, of nergens. Door deze opstelling verdween het onderwerp
Richtingssecretaris De Jager vindt het jammer dat het onderwijs over milieu en derde wereld in de knel is gekomen. Die vakken horen toch eigenlijk thuis op een internationale universiteit als de onze. Dat vindt roc-lid Rosenboom ook. Milieuhygiene overweegt nu in de volgende wijzigingsronde een blok Milieu en derde wereld aan alle specialisaties toe te voegen
Al met al vindt Rosenboom dat het studieprogramma erop vooruit is gegaan. Er zit meer lijn in, er is duidelijk vastgelegd welke vakken je voor welk afstudeervak moet doen. De visitatiecommissie pleitte voor minder keuzemogelijkheden om versnippering te voorkomen. De keuzevrijheid is inderdaad verminderd per specialisatie, meent De Jager, maar er zijn nog wel steeds zes specialisaties. Binnen milieu kun je nog steeds veel kanten op.

Re:ageer