Wetenschap - 3 oktober 1996

Heptakostikon

Heptakostikon

Waar tal van collega universiteiten nog vast houden aan de traditionele opdeling van het studiejaar in twee zesmaandse perioden, de zogenaamde semesters (van Lat: sex menses), hanteert de LUW al geruime tijd het trimestersysteem (Lat: tri menses), met zoals de naam suggereert perioden van drie maanden. Voor mij als buitenstaander was het in eerste instantie bijzonder verwarrend dat er slechts drie van dergelijke trimesters in een Wagenings jaar passen. Daarnaast heeft het mij altijd gestoord dat het zogenaamde derde trimester tien weken omvat, en dus krap tweeeneenhalve maand duurt. Met zo'n trimester durf je eigenlijk niet voor de dag te komen.

Met de nieuwe indeling van het studiejaar in vijf perioden lijkt aan deze verwarring een einde gekomen. Het is echter zaak om zo vroeg mogelijk tot een eenduidige naamgeving te komen. Ik wil daarom college van bestuur en universiteitsraad uitnodigen om op korte termijn te komen tot een voorstel over een zelfstandige en onafhankelijke nomenclatuur van de onderwijsperiodes. Hierbij is een betiteling als eerste, tweede, derde, vierde en vijfde periode een onvergeeflijk zwaktebod, dat een instituut met internationale allure onwaardig is. Ook bij internationale contacten zijn constructies als this course is scheduled in the third period, en - voor een later instromende MSc-studente - you have just skipped a period erg ongelukkig. Alsof je iemand vertelt dat ze over tijd is.

Ik stel derhalve voor tot een nomenclatuur te komen die geworteld is in de universitaire traditie en terug te voeren is op de Lingua Academica. De eerste vier periodes beslaan zes weken, oftewel twee maanden, zodat dit in navolging van de klassieke benaming dimesters zijn. Zo kan een vak in het eerste, het tweede, het derde of het vierde dimester gegeven worden. Ook kunnen periode-overstijgende vakken over twee dimesters doorlopen. De term dimester ligt lekker in de mond, en het lijkt mij dan ook een zeer werkbare naamgeving.

Problematischer is de vermaledijde vijfde periode, die nog steeds tien weken bestrijkt. Een combinatie van tien (deca) en week (hebdomada) leidt tot het naar mijn mening onuitspreekbare decahebdomada. Dit kunnen we gevoeglijk verwerpen. Ook een afleiding van tweeeneenhalve maand (Duosemiquemester) lijkt een doodlopende weg.

Zoekend in de etymologie van de Nederlandse taal blijken er vrijwel geen zoveelweekse periodes benoemd te worden. Kennelijk zijn er al eerder mensen gestrand op de onmogelijkheid een voorvoegsel voor hebdomada te plaatsen. Een typisch voorbeeld van imprefixabiliteit. De enige parallel vinden we bij Pinksteren, het feest dat consequent zeven weken achter Pasen aanhobbelt. Dit is echter niet naar deze tussenliggende zevenweekse periode genoemd, maar naar de overeenkomstige periode van vijftig (in het Grieks Pentakosta) dagen. Ik zou dan ook voorstellen om de vijfde periode, met haar tijdsduur van zeventig (in het Grieks Heptakosta) dagen voortaan het heptakostikon te noemen. Wellicht dat hier zelfs een zekere aantrekkingskracht van uitgaat, en dat vakgroepen die momenteel het derde trimester mijden zich verdringen om een onderwijselement in het heptakostikon te mogen verzorgen. Zelf zou ik althans veel liever in het heptakostikon geroosterd worden dan in de vijfde periode. Waar
de vijfde periode een zekere connotatie heeft met een verlenging in een volleybalwedstrijd, straalt het heptakostikon robuuste kracht en zelfbewustzijn uit, die nog onderstreept wordt door de bloksgewijze invulling. Niet alleen onderstreept het contrast tussen dimesters en heptakostikon het verschil tussen lint- en blokonderwijs, ook nodigt het heptakostikon alleen door de naam al uit tot een bloksgewijze invulling. Zeg nu zelf: lintonderwijs past toch niet bij een heptakostikon?

Kortom, zonder op de stoel van college van bestuur of universiteitsraad te willen gaan zitten, wil ik beiden uitnodigen het voorstel te doen en te accorderen om de nieuwe indeling van het studiejaar te benoemen als: vier dimesters en een afsluitend heptakostikon.

Re:ageer