Wetenschap - 14 mei 1998

Grootste bureaucratische orgaan van midden-Nederland

Grootste bureaucratische orgaan van midden-Nederland

Grootste bureaucratische orgaan van midden-Nederland
Ondernemingsraad LUW komt langzaam op gang
Het invoeren van de nieuwe medezeggenschapsstructuur aan de LUW loopt niet erg soepel. Vooral de ondernemingsraad komt langzaam op gang. De medezeggenschap van het personeel over onderwijs en onderzoek heeft in feite stilgelegen, zegt Timmo Gaasbeek, die een afstudeeronderzoek deed naar de invoering van de MUB aan de Nederlandse universiteiten. Ook de studenten zijn nauwelijks aan andere zaken dan de reglementen toegekomen.
We hebben tot nu toe het grootste deel van onze tijd besteed aan de eigen huishouding, vertelt drs Pim van den Bold van de ondernemingsraad van de LUW. De ondernemingsraad vergaderde vooral over zijn eigen reglement, de instelling van subcommissies, onderdeelcommissies bij de departementen en de eigen compensatieregeling
Vier maanden is vreselijk kort voor het goed laten functioneren van een nieuw orgaan, verklaart Van den Bold. We hadden aanloopproblemen, maar ik heb niet het gevoel dat we dingen hebben laten liggen. Tot eind februari had ik het idee dat het niet op gang kwam, nu wel. Het college van bestuur is goed bezig met onze reacties op het strategisch plan en we gaan binnenkort aan het college vragen wat er gaat spelen. Het college is volgens de wet verplicht de ondernemingsraad daar regelmatig van op de hoogte te stellen
Ir Marrit van den Berg, in de ondernemingsraad namens de promovendi, hoopt dat de raad dan in een vroeg stadium bij nieuwe ontwikkelingen wordt betrokken. We holden een beetje achter de feiten aan. We konden in januari niet meteen reageren op de strategisch visie voor KCW. Die visie is ook nogal vaag. Als wij commentaar hadden op een doelstelling uit dat plan, reageerde het college vaak nonchalant met de opmerking dat het maar doelstellingen waren. Dat maakt discussieren moeilijk. Opvallend is dat de discussie tot nu toe grotendeels schriftelijk verloopt
Bij het beheers- en bestuursreglement komt meer discussie, verwacht Van den Berg. Dat wordt een testcase. Dan wordt het concreter. Ze wil bijvoorbeeld dat de onderzoekscholen verantwoordelijk worden voor de aio-begeleiding en dat er ook sancties komen te staan op slechte begeleiding
Botsing
De ondernemingsraad moet binnenkort nog over zijn bevoegdheden onderhandelen. De studentenraad is daar al bijna mee klaar. De studentenraad is veel sneller opgestart en de eerste gemeenschappelijke vergadering van ondernemingsraad en studentenraad op 15 april zorgde dan ook voor een botsing tussen de studenten en het personeel. De studenten wilden snel met de ondernemingsraad in discussie over de bestuurlijke leiding van de departementen, maar de ondernemingsraad had daar nog nauwelijks over nagedacht. AbvaKabo wilde er ook niet over discussieren, met als excuus dat de woordvoerders er nou eenmaal niet waren. De bond wilde eerst nog eens binnen de fractie overleggen, dan met de ondernemingsraad en dan pas met de studenten. We moeten oppassen dat we hier niet het grootste bureaucratische orgaan van midden-Nederland gaan creeren, reageerde Hinco Gierman van de studentfractie Veste
Ook in de tweede gemeenschappelijke vergadering, op 7 mei, dit keer samen met het college van bestuur, is dit onderwerp niet aan de orde geweest. Er is nu een adhoc-commissie van enkele studenten en personeelsleden aan de slag met het voorbereiden van een gezamenlijk standpunt
Niet alleen in Wageningen komt de nieuwe medezeggenschap moeizaam op gang. Student Tropisch landgebruik Timmo Gaasbeek deed een afstudeeronderzoek naar de invoering van de nieuwe wet Modernisering Universitaire Bestuursstructuur (MUB) aan de Nederlandse universiteiten. Hij meent dat een van de belangrijke doelstellingen van de MUB, een snellere besluitvorming, voorlopig niet is gehaald. Wellicht zijn de bestuurders minder gaan vergaderen. Dat kan echter niet gezegd worden van de medezeggenschapsorganen, zeker op de plaatsen waar de universiteit koos voor een ondernemingsraad plus een studentenraad, zoals in Wageningen.
Wassen neus
Bij alle universiteiten die kozen voor gedeelde medezeggenschap loopt de gezamenlijke vergadering van personeel en studenten moeilijk, ontdekte Gaasbeek tijdens interviews met studenten en personeelsleden. Voor de meeste leden van de ondernemingsraad is de dubbele taak - behartiging van personeelsbelangen in de or en behartiging van instellingsbelangen in de gemeenschappelijke vergadering - een hele lastige. Ze willen zich op een van de twee belangen richten. Ze kunnen dan minder tijd voor het andere belang vrijmaken door gebrek aan tijd, ervaring of motivatie om er tijd voor vrij te maken.
Na tienduizend kilometer reizen, tienduizend pagina's literatuur, zo'n 120 interviews en veel informele gesprekken komt Gaasbeek tot de conclusie dat de doelstellingen van de MUB maar voor een klein deel gehaald zijn. Zo vindt Gaasbeek het collectieve klachtenrecht, waarbij twee of meer studenten een klacht kunnen indienen bij de decaan, een wassen neus en is de positie van de opleidingscommissies, in Wageningen richtingsonderwijscommissies genoemd, niet versterkt
Gaasbeek, die in het collegejaar 1995/1996 lid was van de universiteitsraad, is het na zijn afstudeervak wel met minister Ritzen eens dat medezeggenschap beter past bij integraal management dan medebestuur. De verantwoordelijkheden zijn duidelijker geworden. Ik zeg het niet graag, maar het is wel zo. De raden moeten echter wel voldoende gezag hebben. Vooral op de universiteiten waar voor ondernemingsraden is gekozen, wordt de academia gemist. Bij vrijwel geen enkele universiteit zijn veel leden van de universiteitsraad doorgegaan. Overal bestaat de ondernemingsraad vooral uit vakbonders, onder wie relatief weinig wetenschappelijk personeel.
Ik maak mij ernstige zorgen over de gevolgen daarvan voor het inhoudelijke beleid, stelt Gaasbeek. Daar valt een gat. Bij een aantal universiteiten wordt dat opgevangen door een overleg van het bestuur met een soort college van decanen. Maar dan wordt beleid gemaakt in informele organen en daar kan de werkvloer zijn stem niet laten horen.
Verantwoording
Je krijgt allerlei informele clubjes, denktanks. Die zijn niet controleerbaar en kennen geen verantwoordingsstructuur. Het college van bestuur wordt zo niet op zijn inhoudelijke beleid afgerekend. Er zijn universiteiten waar het college het aantal gemeenschappelijke vergaderingen zo minimaal mogelijk houdt, zoals bij de Vrije Universiteit, Twente en Delft.
De onderwijs- en onderzoeksinstituten hebben aan de LUW wel de bevoegdheid om het college aan te spreken op het beleid. Voor hen is een hele belangrijke positie weggelegd. Maar deze mensen hoeven zich niet te verantwoorden naar het personeel. Ze zitten er op persoonlijke titel.
Gaasbeek adviseert in zijn afstudeerscriptie de minister van Onderwijs en de Tweede Kamer om de gedeelde medezeggenschap (ondernemingsraad plus studentenraad) uit de wet te halen, omdat de medezeggenschap over onderwijs en onderzoek zo ondersneeuwt. Een alternatief is volgens Gaasbeek dat de ondernemingsraadsleden moeten kiezen: belangenbehartiging voor het personeel in de ondernemingsraad of inspraak over onderwijs en onderzoek in de gemeenschappelijke vergadering met de studenten

Re:ageer