Wetenschap - 31 oktober 1996

Geinduceerde resistentie tegen spintmijt

Geinduceerde resistentie tegen spintmijt

Jaco de Vries, Entomologie en Tuinbouwplantenteelt

Je ziet het niet vaak, een student die bij twee vakgroepen tegelijkertijd een afstudeervak doet. Maar Jaco de Vries, student Tuinbouwplantenteelt, wilde graag iets doen met rozen en biologische gewasbescherming. En dat is aan de Landbouwuniversiteit niet op een vakgroep te vinden. Daarom toog hij naar de vakgroep Tuinbouwplantenteelt om te vragen of ze hem daar wilden ondersteunen bij onderzoek naar rozen en naar de vakgroep Entomologie om begeleiding te vragen bij de bestudering van plaaginsecten. Dat was prima en de dagelijkse afstand die de Vries moest overbruggen was ook miniem, een kwestie van de snelweg oversteken.

Voor de vakgroepen was die afstand na acht maanden toch nog te groot, zo bleek bij De Vries' colloquia op 29 oktober. 's Ochtends om half negen moest hij zijn colloquium houden bij Tuinbouwplantenteelt, en 's middags om half vijf bij Entomologie. Een beetje flauwekul", zegt De Vries. Ik had dat liever in een keer gedaan. Maar ze dachten dat er bij de verschillende vakgroepen toch andere vragen zouden komen en wilden blijkbaar niet die snelweg oversteken."

Verliep de organisatie van de colloquia niet helemaal naar wens, voor de rest is De Vries tevreden over de begeleiding door beide vakgroepen. Er zijn regelmatig gesprekken tussen de vakgroepen geweest om het verloop van het onderzoek door te nemen. Ook kreeg ik veel feedback op de individuele vakgroepen. Bij Entomologie wordt elke week een werkbespreking gehouden met alle aio's en studenten. Daar leer je ontzettend veel van. En ondertussen moet je ook nog tussenrapportages maken waar commentaar op komt. Daardoor kan je je onderzoek op tijd bijstellen."

De Vries heeft gekeken of het toedienen van een aspirientje het immuunsysteem van een plant kan activeren. Bekend is dat salicylzuur, de belangrijkste stof die in aspirine zit, betrokken is bij de zogenoemde geinduceerde resistentie, veroorzaakt door externe invloeden. Net zoals bekend is dat methyljasmonaat, een stof die in parfums wordt verwerkt, dat kan.

De Vries heeft de roos op verdunde salicylzuur gezet en wilde vervolgens naar het effect op plaaginsecten kijken. Hoe lang blijven ze op het blad en hoeveel eitjes leggen ze vervolgens? En ruikt de plant uiteindelijk ook anders voor het plaaginsect? Helaas bleek de te onderzoeken rozensoort niet zo'n geschikte proefplant. Ze moest regelmatig met chemische middelen behandeld worden om van ziektes af te komen, waardoor ook de plaaginsecten het loodje legden.

Na een paar maanden stapte De Vries daarom over op een veel makkelijkere proefplant, de boon. Daar keek hij vervolgens naar het effect op spintmijten. Een scheutje salicylzuur bleek de boon inderdaad weerbaarder te maken tegen de spintmijt. De reproductie van de spintmijt, die normaliter binnen 48 uur tien eitjes legt, nam met de helft af.

Waardoor de reproductie vermindert, weet De Vries helaas nog niet. Het kan zijn doordat het plantensap verzuurt en de spintmijt het minder lekker vindt of doordat het immuunsysteem van de plant inderdaad is geactiveerd. Voor mij is dit resultaat heel onbevredigend, maar helaas ontbrak de tijd om het verder goed uit te zoeken. Ik heb wel een paar pogingen gewaagd, maar daar kwam vrij weinig uit. Mijn begeleiders zijn echter dik tevreden."

De boon bleek ook een andere geur te verspreiden na toediening van salicylzuur. De spintmijten gingen minder snel naar deze plant toe en roofmijten voelden zich juist aangetrokken tot de plant.

De tuinbouwplantenteler is uiteindelijk acht maanden met het onderzoek bezig geweest, twee maanden meer dan gepland. Daardoor is zijn eerste afstudeervak ook gelijk zijn laatste geworden, want meer tijd resteerde er niet. Gelukkig krijg ik er ook extra tijd voor. Van de vakgroep Entomologie vijf maanden en van de vakgroep Tuinbouwplantenteelt drie."

Nu gaat hij een half jaar naar Nieuw-Zeeland om zich te verdiepen in de biologische bestrijding bij koolplanten. Want deze manier van plaagbestrijding heeft volgens hem een goede toekomst. Dit is de weg die je met de landbouw op moet als je het milieu wilt sparen. En ik vind het bijzonder interessant." De Vries hoopt uiteindelijk in deze tak een baan te vinden als onderzoeker. Ik ben nog niet aan het solliciteren, maar ik denk wel dat het mogelijk is. Van mijn huisgenoten hoor ik dat er regelmatig een baan voor mij in Intermediair staat. En wie weet vind ik wel wat in Nieuw-Zeeland, want daar is nu veel belangstelling voor biologische bestrijding."

Re:ageer