Wetenschap - 11 april 1996

Gastarbeider rukt op in de wetenschap

Gastarbeider rukt op in de wetenschap

Onderzoekscholen werven buitenlandse postdocs

De gastarbeider binnen de LUW rukt op. De onderzoekscholen Vlag en M&T hebben het stimuleringsgeld van de Nederlandse organisatie voor wetenschappelijk onderzoek (NWO), het ministerie van LNV en de LUW grotendeels ingezet voor de aanstelling van uit het buitenland afkomstige postdocs in de positie van research fellow. Die zijn aanzienlijk goedkoper dan Nederlandse postdocs.


De onderzoekschool Vlag (Voeding, levensmiddelen- en agrotechnologie, gezondheid) spant met tien buitenlandse postdocs de kroon. Dr ir F. Pepping: De LUW heeft nu eenmaal geen postdocbeleid. Aangezien het voeren van zo'n beleid een van de criteria is die de Academie van wetenschappen stelt aan de erkenning van de onderzoekscholen, heeft Vlag vier ton opzij gezet om een eigen postdocbeleid op te zetten."

Vorig jaar werden negen postdocplaatsen bij Vlag vervuld, in januari 1996 werd de tiende plek ingenomen. Daarbij is, hoewel ook veel Nederlanders geinteresseerd waren, doelbewust gekozen voor postdocs afkomstig uit het buitenland." De gastarbeiders zijn ondermeer afkomstig uit India, Australie, Duitsland, Groot-Brittannie, Spanje, Frankrijk en Roemenie.

Op de derde verdieping van het Biotechnion bevindt zich de werkkamer van de 27-jarige dr Tessa Parsons uit Groot-Brittannie. Zij behaalde haar Ph.D. aan de universiteit van Cambridge en vond er tijdelijk werk. Via mijn contacten op de universiteit hoorde ik van de mogelijkheid om een jaar als postdoc in Wageningen aan de slag te gaan met een beurs van Vlag. De onderzoekschool was op zoek naar een postdoc met kwaliteiten die goed aansloten op mijn studierichting. Hoewel ik in Groot-Brittannie die mogelijkheid wellicht ook had, trok het idee om een jaar naar het buitenland te gaan me erg aan. De keuze was dus snel gemaakt."

Parsons is sinds april 1995 behulpzaam bij het onderzoek van de vakgroep Humane voeding. Het project Bone development of (previously fed) macrobiotic children is na een jaar nog niet geheel afgerond. Aangezien Vlag een beurs beschikbaar stelt voor de periode van een jaar, moest voor de resterende drie maanden aanvullende financiering worden gezocht. Dat is gelukt. Ik kan nu in alle rust mijn werkzaamheden voor het project afmaken. Momenteel breng ik vrijwel al mijn dagen door achter de computer, zodat alle gegevens in juni geanalyseerd kunnen zijn."

Job hunting

De beurs die Parsons krijgt voor haar werkzaamheden in Wageningen wijkt niet veel af van het bedrag dat zij zou krijgen voor soortgelijke werkzaamheden in Groot-Brittannie. Na aftrek van belasting zou ik daar ongeveer hetzelfde overhouden. Daarom heb ik de kans om een jaar naar het buitenland te gaan, met beide handen aangegrepen." En dan? Terug naar huis en job hunting, net als iedereen. Tenzij zich een nieuw project voordoet, heeft het weinig zin om financiering te zoeken om langer te blijven. Bovendien zou een nieuw project weer een jaar vergen. Waarschijnlijk wordt het moeilijk om daar weer financiering voor te vinden."

Onderzoekscholen worden geacht iets aan internationalisering te doen", zegt Pepping. De inzet van buitenlandse postdocs hoort daar ook bij." Belangrijker lijkt echter de prijs. Een buitenlandse postdoc krijgt geen salaris, maar een verblijfstoelage. Die beurs is aanzienlijk lager dan wanneer er een salaris naar Nederlandse maatstaven zou moeten worden betaald. Bovendien hoeft na afloop van het dienstverband geen wachtgeld te worden uitgekeerd. Er is immers juridisch gezien geen sprake van een dienstverband. Met de vier ton die gereserveerd is voor een postdocbeleid binnen VLAG, kan maar anderhalve aio worden gefinancierd", aldus Pepping. De dertien vakgroepen binnen de onderzoekschool moeten dan uitvechten waar die aio naartoe gaat. Met hetzelfde bedrag kunnen gedurende een jaar tien buitenlandse postdocs worden aangesteld. Dat scheelt een hoop touwtrekkerij."

Omdat de research fellows maar voor een jaar door VLAG worden betaald, moeten ze voldoende thuis zijn in het betreffende vakgebied. We zoeken doelgericht naar mensen die over de technische kwaliteiten beschikken die wij in huis willen hebben. Wie zelf in de tussentijd aanvullende financiering kan regelen, is uiteraard welkom om langer te blijven", aldus Pepping.

Vangnet

Ook de onderzoekschool Milieuchemie en toxicologie (M&T) heeft doelbewust gekozen voor de aanstelling van buitenlandse postdocs. Momenteel gaat het om zeven personen en er staat een nieuwe ronde op stapel", aldus directeur J. Touw. Je moet als onderzoekschool nu eenmaal uit de financiele middelen zien te halen wat erin zit. Het resultaat is dat het aantal uit het buitenland afkomstige postdocs op de LUW de afgelopen jaren fors is uitgebreid."

De afwezigheid van een sociaal vangnet na het dienstverband roept bij de vaste commissie wetenschap (vcw) van de LUW de vraag op of deze constructie sociaal wel verantwoord is. Zowel Pepping als Touw beamen dat hier vraagtekens bij gesteld kunnen worden, maar lijken er geen slapeloze nachten van te hebben. De criteria van de KNAW geven in ieder geval geen uitsluitsel over de vraag waar de aan te stellen postdocs vandaan moeten komen. De Academie beoordeelt slechts of er een passend beleid is met betrekking tot de aanstelling van binnen- en buitenlandse postdocs, en of er sprake is van een goede verhouding tussen de onderzoeks- en onderwijstaken van die postdocs".

De vcw vraagt zich tevens af of er vanwege het betrekkelijk vluchtige karakter van het dienstverband van de fellows wel voldoende overdracht zal plaatsvinden van het gedachtengoed dat een research fellow tijdens het onderzoek ontwikkelt". Pepping: Nu worden postdocs aangesteld op plekken waar voorheen mensen een vaste aanstelling kregen. Dat geeft ruimte voor vernieuwing. Het zou gevaarlijk zijn als die ruimte er niet was." Touw ziet in dit opzicht geen grote verschillen met postdocs die uit Nederland afkomstig zijn. Een postdoc is na een beperkt aantal jaren sowieso weg, waar ie ook vandaan komt."

Niemand weet hoeveel buitenlandse postdocs er totaal bij de LUW rondlopen. Bureau Buitenland maakt melding van een gladdig gebied. De ene postdoc heeft officieel een baan, de andere heeft weer een beurs. Probeert u het eens bij Personeelszaken." Die afdeling kan ook geen uitsluitsel geven: Die informatie wordt wel aangeleverd, maar buitenlandse postdocs worden niet als zodanig geregistreerd."

De laatste van de huidige lichting buitenlandse postdocs bij Vlag blijft tot begin volgend jaar. In de loop van dit jaar zal binnen de onderzoekschool een evaluatie plaatsvinden van het tot nu toe gevoerde postdocbeleid. Pepping: Of deze situatie zo kan blijven voortbestaan, is nog maar de vraag. De Europese regelgeving kan tot gevolg hebben dat buitenlandse postdocs betaald moeten worden naar de maatstaven van het land waar het werk wordt verricht. Het financiele voordeel valt dan weg."

Re:ageer