Wetenschap - 28 maart 1996

Een zomerjurk

Een zomerjurk

Van Warmerdam op bezoek

Om half acht staat voor de deur van het Molenstraattheater de eerste jongeman in jurk. Geleend van een huisgenote. Tevens heeft hij vlechtjes in zijn haar. Nee, die heb ik normaal niet." Zijn lompe schoeisel past niet zo - Dat voorkomt een algehele Heidi-look - maar verder is de jongen helemaal klaar voor de speciale vertoning van De jurk, de nieuwste film van Alex van Warmerdam. Speciaal, want de bioscoopeigenaar heeft de bezoekers verzocht in jurk te komen. Van Warmerdam zal later op de avond hoogstpersoonlijk de mooiste creatie kiezen. Een meneer in djellaba, een Marokkaanse mannenjas, passeert de kassa, evenals drie dames in het zwart.

Ook het barpersoneel is gestoken in een jurk. Van Warmerdam zit, wat vermoeid ogend, aan een tafeltje in de foyer. Hij is vergezeld van Ariane Schluter, een van de actrices uit De jurk, en Wallie Polle, distributeur van Meteorfilms. Polle draagt een strik met hetzelfde motief als de jurk. Een eerste teken van verregaande merchandising, in navolging van Jurassic Park en Batman? Van Warmerdam resoluut: Nee, nee. Daarvoor is de jurk te gewoon, te weerbarstig." Toch is de hoofdrol van de film voor die gewone, blauwe jurk met rood-gelig bladermotief. Ontworpen door Van Warmerdam zelf. Maar gebaseerd op een bestaande jurk met echt Indiaans motief."

Wageningen behoort tot de eerste haltes van de regisseur, sinds de film afgelopen week in premiere ging. Eerder was hij aanwezig in Utrecht, waar de film vertoond werd voor een verzameling van schoolkrantredacteuren. Ze stelden vragen als: Waarom een jurk, waarom geen condoom? Dan was het een erg korte film geworden. Of waarom geen schoenen? Tja, dan loop ik de hele tijd naar de grond te filmen." Van Warmerdam lacht: En ook geen bh. Dat klinkt toch niet als titel: De bh?"

Van Warmerdam was eenmaal eerder in Wageningen. Ik was hier in de buurt op zoek naar een geschikte locatie, een bungalow in het bos, en kreeg hoofdpijn. Toen heb ik aspirines gehaald bij een Wageningse drogist", verklaart de filmmaker. Of nee, geen aspirine, het was iets voor de neus. Die drogist smeerde me meteen een huismerk aan. Hielp wel trouwens." Of hij al een mooie jurk heeft gezien? De winnaar wordt in ieder geval geen jongen."

In de uitverkochte zaal vallen vooral een dame in een felrode creatie en twee jongens op, de een gehuld in witte bruidsjurk, de ander in bloemetjesjurk en vuurrode pruik. Het merendeel der bioscoopgangers heeft echter geen gehoor gegeven aan de oproep.

De vrouw die de inleiding verzorgt is enigszins de kluts kwijt en meldt dat een eerdere film van Van Warmerdam - De Noorderlingen - ooit een Oscar ontving voor de beste regie. Een Oscar?" vraagt de regisseur quasi-verbaasd. Enfin, tijd voor het grillige leven van een zomerjurk. Onder applaus starten Schluter en Van Warmerdam de film, om even later te verdwijnen naar de overkant van de straat voor een Italiaans diner.

De film begint als een komedie, maar wordt allengs triester. De mannen komen er niet al te best van af, de vrouwen zijn hogelijk naief. Een vrouw verlaat geemotioneerd voortijdig de zaal. Gelukkig voor de sfeer is het einde van de film weer voorzien van op de lachspieren werkende grappen.

Of alle jurkdragers voor het scherm plaats willen nemen. Dat zijn zo'n dertig. Zwart overheerst, hier en daar wat bordeaux, enkele bloemetjes, een paar blote armen, iets dat doet denken aan koeien en natuurlijk de vier gejurkte heren en de dame in rood.

Van Warmerdam en zijn gezelschap zijn teruggekeerd van achter hun scaloppine. Applaus en bloemen. De lokale pers verdringt zich bij het schieten van de plaatjes. In de foyer bepaalt Van Warmerdam zijn keuze. Het was natuurlijk heel moeilijk", begint hij. Sorry voor de mannen, maar uiteindelijk heb ik toch gekozen voor een jurk zonder omhaal of bijbedoelingen. Dus wordt de winnaar gewoon de vrouw in de mooiste jurk." Niet verbazingwekkend blijkt dat de vrouw in rood. Zij zal bij wijze van prijs door de huisschilder van het Molenstraatheater worden vereeuwigd. Van Warmerdam noemt ook nummer twee, de jurk met koe-motief. In het oog springend. Mooi dessin. De andere jurken waren wel erg Hollands, grauw en kleurloos."

De vrouw in rood: Ik voel me wel wat opgelaten hoor, 't was maar een geintje. Het is mijn trouwjurk van vijf jaar geleden." Jurk nummer twee behoort toe aan Heleen Schoorl, student landinrichtingswetenschappen, die samen met wat leden van het onafhankelijk vrouwendispuut Aurin de film bezocht. Van dichtbij doet het tot op de enkels reikende kledingstuk minder aan koeien denken. Ooit was het de uitgaansjurk van haar moeder.

Een jongen biedt Van Warmerdam een eigenhandig gewrocht toneelscript aan. Of ie 't wil hebben. Moet ik het dan ook lezen?" De jongen peinst even. Nou dat zou wel prettig zijn."

Haast om naar de hoofdstad terug te keren heeft het gezelschap niet. Het publiek is allang naar huis. Actrice Schluter is zeer te spreken over de film Het is een prachtige combinatie van het tragische en het komische. Ja, het tragische heeft de overhand, maar dat is juist het mooie." Vindt ze ook dat de mannen er in de film slecht afkomen? Het is erg saai om over lieve mannen een film te maken. Bovendien: is die treinconducteur een slechte man? Hij wil gewoon lepeltje-lepeltje liggen, dat wil toch iedereen."

Mag ik Alex zeggen?" Ja, natuurlijk, zo heet ik." Van Warmerdam nipt aan zijn jonge jenever en voorziet de late fan van enkele neergekrabbelde woorden: Als je De jurk niks vindt, dan zet je maar een streep door mijn handtekening."

Re:ageer