Wetenschap - 3 juli 1997

Een afstandscollege kun je niet echt interactief noemen

Een afstandscollege kun je niet echt interactief noemen

Een afstandscollege kun je niet echt interactief noemen
Internet zal leiden tot ander leerproces
De Internetsite van de LUW kent een real audio archief. Daar kan een websurfer waar ook ter wereld interessante colleges, redes en interviews opvragen en afluisteren. College zonder muren of grenzen, maar real audio is toch oude wijn in nieuwe zakken. De onderwijskundigen Wout van den Bor en Frank de Jong zien dat Internet de vorm van het onderwijs drastisch gaat veranderen. De toekomstige student laat zich niet meer leiden door studieboeken, die gaat zelf zijn informatie halen
Een collegezaaltje in Benin. Doctoraalstudenten kruipen achter hun pc en loggen in op de site van de Landbouwuniversiteit. Even later luisteren ze geboeid naar het in Wageningen opgenomen college van onderwijskundige prof. dr ir Wout van den Bor of de afscheidsrede van agronoom prof. dr ir Louise Fresco. Toekomstmuziek? Zou kunnen, want technisch zijn er nauwelijks nog belemmeringen
Van den Bor is al te vinden op het archief met een speech voor MSc-studenten. Kennelijk gelooft hij in deze vorm van afstandsonderwijs. Hij kijkt bedenkelijk. Vooralsnog staan de technische ontwikkelingen voorop en blijft vernieuwing van het onderwijskundig concept achter. Je moet je ernstig afvragen waarin nu precies de onderwijskundige verbeteringen zitten.
Hij vergelijkt de situatie met de ontwikkeling van de film. Toen deze aan zijn opmars begon, filmden de regisseurs een toneelstuk. Het nieuwe medium bleef hangen in de oude vorm van de grote gebaren op het podium van een schouwburg. Dat veranderde langzaam, maar inmiddels heeft de film een totaal andere beeldtaal dan het theater. Zo gaat het, in de ogen van de onderwijskundige, ook met het teleonderwijs via Internet. Technisch kan er veel, maar ik vraag me af of mensen in bijvoorbeeld Benin of Oost-Europa zitten te wachten op een opgenomen college.
Frank de Jong valt hem bij: Het is nu een goed gebruik om wat wij hier hebben elders integraal aan te bieden. Hoewel vaak anders wordt gedacht, heb je dan nog geen onderwijs aangeboden. Dankzij Internet en andere elektronische media is het mogelijk om de Wageningse specialistische kennis via databases aan te bieden aan partners in bijvoorbeeld Oost-Europa. Docenten in de ontvangende landen kunnen dan specifieke lokale kennis integreren met die kennis. Ze kunnen ook gemakkelijk voor hen niet relevante kennis verwijderen
Leersystemen
Van den Bor: Vroeger was het zo dat een of andere Amerikaan een leerboek schreef dat integraal over de gehele wereld werd gebruikt. Die situatie verandert en de kennis van collega's ter plekke kan direct in het leermateriaal worden verwerkt. Dat leidt tot een ander product, maar ook het proces van leergangontwikkeling verandert daardoor.
De Jong: Het via Internet afluisteren van een hier opgenomen college kun je ook niet echt interactief noemen. Wij werken samen met de universiteit van Toronto aan nieuwe leersystemen. Studenten discussieren op Internet met elkaar over de door de docent aangedragen thema's. De standplaats van de student is in principe niet belangrijk, zolang hij maar over een pc met een modem beschikt. Dat blijkt overigens voor een deel theorie, omdat de meeste studenten toch naar De Leeuwenborch komen om in te loggen. Maar, zegt De Jong, tijdens de laatste sessie was er ook een student uit Amsterdam die goed meedeed
De deelnemende studenten ondervinden weinig sturing van de docenten, al worden regelmatig gastdocenten uitgenodigd. Het is de bedoeling dat ze zelf het proces van kennisverwerving reguleren. De Jong: Wij krijgen inzicht in het leerproces en het blijkt dat mensen op een andere manier gaan leren. Een belangrijk voordeel is dat alle bijdragen voortdurend beschikbaar blijven en dat iedereen evenveel kans heeft om een bijdrage te leveren. De discussie kan niet door een goedgebekte student worden gedomineerd.
Hoorcollege
Van den Bor ziet als belangrijk probleem dat het nog lastig is om het leerproces te managen. Je krijgt veel commentaar en dat moet verwerkt worden. Vooralsnog levert het nog geen tijdwinst op. De Jong: Deze onderwijsvormen vragen een andere professionaliteit; je moet je tijd anders besteden. Of dat op den duur zo blijft, moet de tijd uitwijzen. Het klassieke hoorcollege, het contactonderwijs, zal zeker niet verdwijnen, maar er komen nieuwe leervormen naast. Welke dat zijn en wat we gaan missen, is nog niet duidelijk.
Hij vervolgt: De elektronische informatiesystemen leggen een claim op het zelfstandig leren verwerven van kennis. Er is veel informatie beschikbaar, maar studenten zijn vaak nog niet vaardig om die informatie uit het systeem te halen. Tegelijkertijd verlies je als docent greep op de informatie die studenten tot zich nemen. Van de Bor: De student moet leren zoeken. Hij moet eerst weten dat hij zelf informatie kan en moet opzoeken.

Re:ageer