Wetenschap - 23 maart 1995

Economie domineert EU-milieubeleid

Economie domineert EU-milieubeleid

De Nederlandse inzet voor het EU-milieubeleid is voornamelijk ingegeven door economische motieven. Na de vaststelling van het nationaal milieubeleid probeert Nederland op Europees niveau te bewerkstelligen, dat haar beleid geen nadelige effecten heeft voor haar concurrentiepositie of de vrije handel binnen de EU-landen.

Dit is de conclusie van de milieukundige ir J.D. Liefferink die op 19 april promoveert bij prof. dr A.T.J. Nooij van de vakgroep Sociologie van de westerse gebieden en prof. mr W. Brussaard van de vakgroep Agrarisch recht.

Liefferink heeft de Europeanisering van het milieubeleid in kaart gebracht. Hij nam het beleid ten aanzien van luchtverontreiniging en verzuring van 1970 tot 1990 als case-studie.

Het feit dat economische motieven in het Europees milieubeleid een overheersende rol spelen bij de onderhandelingen hoeft volgens Liefferink niet per definitie slecht te zijn. Uiteindelijk leidt het tot een gezamenlijk milieubeleid voor de lidstaten. Maar het heeft wel als nadeel dat die uiteindelijk niet over milieu, maar over economie onderhandelen. Hierdoor kunnen ontoereikende en verwaterde compromissen ontstaan."

De EU-maatregelen hebben over het algemeen nauwelijks invloed op het nationaal milieubeleid. Ze zorgen er slechts voor dat ze uitvoerbaar zijn. Dit geldt althans voor lidstaten als Nederland, Duitsland en Denemarken, landen die zelf een tamelijk streng milieubeleid nastreven. Voor lidstaten met een minder ver ontwikkeld milieubeleid geldt dat niet. De ecologische soevereiniteit kan in die landen aanzienlijk ingeperkt worden door milieubeleidsmaatregelen op EU-niveau.

Liefferink concludeert tevens dat de invloed van milieuorganisaties op het EU-beleid minimaal is. De troef, die ze op nationaal niveau in handen hebben, blijkt op EU-niveau niet te werken. Het mobiliseren van de publieke opinie is hun sterkste machtsmiddel. Maar er zijn geen EU-kranten of andere media waarmee zij het Europese publiek kunnen bewegen. Ze moeten dat doen via de nationale kanalen. En dat blijkt heel moeilijk. Je ziet de milieubeweging in Brussel toch een beetje wegkwijnen."

Re:ageer