Wetenschap - 30 maart 1995

Det Nodvendige Seminarium Tvind

Det Nodvendige Seminarium Tvind

Alternatieve lerarenopleiding of malverserende sekte?

Onlangs werden in Wageningen felgekleurde pamfletten op vakgroepen en studentenafdelingen verspreid, afkomstig van Det Nodvendige Seminarium Tvind ofwel The Necessary Teacher Training College. Tvind biedt een vierjarige alternatieve lerarenopleiding aan, met daarna een jaar ontwikkelingswerk als leraar in Afrika. Oud-studenten maken melding van sekte-achtige praktijken. PvdA-Kamerlid P. van Heemst heeft inmiddels vragen gesteld. Wat en wie is Tvind?


Internationale studies, o.a. een 4-maanden studiereis naar Asie, Studies in maatschappijleer en werkervaring met praktische produkties, 11 maanden onderwijs-praktijk in openbare- en privaatscholen in Denemarken en in het buitenland of internationale organisaties en Daarnaast studies en eksamens in alle wettelijke voorgeschreven verplichte vakken op onderwijsgebied. Het helgele pamflet van Tvind belooft, met hier en daar een taalfout, veel. Een telefoonnummer in Denemarken kan worden gebeld voor meer informatie.

Op 14 maart blijkt er een voorlichtingsbijeenkomst van Tvind te zijn in dorpshuis De Sleutel in Amersfoort. Slechts twee belangstellenden zijn erop afgekomen. Else Marie Petersen van Tvind heeft het over building a new Africa. Het onderwijskundige verhaal is vaag en oppervlakkig: onderwijs bij de Necessary Teacher Training is anders. Niet de traditionele collegebanken, waarin de studenten luisteren. Nee, studenten leren al werkend. Grenzen worden verlegd. Wees niet verbaasd als je opeens een huis moet bouwen. De duizend en een taken die moeten worden gedaan om het instituut draaiende te houden, worden collectief gedaan. Iedereen heeft zijn eigen verantwoordelijkheid, vertelt Else Marie. De andere studentes knikken instemmend en zuchten oh, ja heerlijk, geweldig.

De studenten wordt in het eerste jaar een trip naar India in het vooruitzicht gesteld. En ze moeten twee maanden aan de slag voor een goed doel: de straat op in een Europese stad en ansichtkaarten verkopen. Het tweede jaar bestaat uit social studies en werken in een fabriek, want ten slotte moet je wat weten van de achtergrond van de kinderen waaraan je les geeft. De twee jaar daarna zijn vooral bedoeld om les te geven en je eigen weg te kiezen.

Diploma

De opleiding is niet erkend door de Deense overheid. Met je diploma kun je les geven op prive-scholen. Wil je een meer algemene onderwijsbevoegdheid, dan moet je opnieuw examen doen. Voor Tvind-cursisten echter geen probleem, beweert Else Marie. Bovendien: de EU werkt aan diplomawaardering, dus wie weet in de toekomst...

De kosten zijn hoog. Alleen al om er te komen, moeten studenten een slordige zevenduizend gulden betalen. Maar dat is nog niks vergeleken met de jaarlijkse kosten. Voor school fees en private costs moet 31 duizend gulden per jaar worden uitgetrokken. Else Marie kijkt een beetje verontschuldigend. Tvind wordt sinds enkele jaren niet meer gesubsidieerd door de Deense overheid en dat geld is nu eenmaal nodig voor administratiekosten en salarissen van leraren en dergelijke.

Maar natuurlijk kan bijna niemand dat betalen. Daarom hebben we een oplossing bedacht." Studenten kunnen acht maanden werken in het tweede jaar en in het derde en vierde jaar elf maanden lesgeven. Samen met potjes als kinderbijslag en EG-subsidies levert dat studenten zo'n twintigduizend gulden per jaar op. De elfduizend gulden die ze tekort komen, kunnen ze lenen bij Tvind. Als afbetaling moeten ze een jaar werken bij een project in Afrika.

Acht maanden werken en twee maanden kaarten verkopen. Veel tijd voor social studies blijft zo niet over in het tweede jaar. Else Marie geirriteerd: Dat is nu juist de kracht van de teacher training, je leert door te werken, je begeeft je onder de mensen. En boekenwijsheid? De avonduren zijn er ook nog."

Marteling

De enthousiaste toon op de bijeenkomst vormt een schril contrast met verhalen van oud Tvind-studenten. Op 28 januari verscheen in het Rotterdams Dagblad onder de kop Een verraderlijke val in Denemarken een artikel van freelance journaliste Jolande van der Graaf, waarin vier oud-studenten ondermeer gewag maken van pure geestelijke marteling. Twijfels bij studenten over de goede bedoelingen van Tvind werden gladgestreken. We hebben vaak gevraagd wat Tvind met al dat geld deed. Dan kreeg je meteen te horen dat je wantrouwig was", aldus een oud-student.

Omdat niet alle studenten het startbedrag van zevenduizend gulden konden neertellen, werden ze daarna aan het werk gezet, zoals bij het opknappen van een Tvind hotel in Noorwegen. Van het volgen van onderwijs kwam niet veel. Als we in al die maanden tien uur les hebben gehad, is het veel", meldt Stijn Ariaens in het artikel.

De Noorse Anna Ellingsen, oud-student van Tvind, spreekt in het artikel van typische sekte-maniertjes. Ellingsen maakt deel uit van de Noorse afdeling van de beweging tegen Tvind, die ruim honderd leden telt. Door mensen keihard te laten werken, weinig slaap te gunnen en slechte voeding voor te schotelen, neemt hun fysieke en geestelijke weerstand af...Leerlingen die bij Tvind blijven, onderwerpen zich na een jaar of twee aan allerlei regels. De meisjes moeten hun haar kort knippen, iedereen draagt dezelfde kleding. Omdat het instituut al het geld beheert, heb je geen zeggenschap meer. Tvind koopt alles, zelfs je tandenborstel."

Volgens het in het artikel geciteerde parlementslid Dahl-Sorensen heeft het Deense parlement inmiddels de minister van Onderwijs opdracht gegeven een financieel onderzoek naar de schoolstructuur in te stellen. De onderwijzers zijn niet opgeleid, de lerarenopleiding is niet erkend. Het instituut hersenspoelt haar leerlingen."

Geldmachine

Uit andere artikelen van Van der Graaf blijkt dat het Tvind-concern een wereldwijd netwerk is van instellingen, plantages, fondsen en bedrijven, vertakt in een opleidingsinstituut met scholen in Scandinavie, Engeland, Amerika, Afrika en Azie, en hulporganisaties die in Europa kleding inzamelen en verkopen. De hulporganisatie Humana heeft personele banden met Tvind.

De verhalen vormden voor PvdA Kamerlid P. van Heemst aanleiding tot het stellen van Kamervragen. Van Heemst: In de kern is Tvind naar mijn oordeel een grote geldmachine, waarbij mensen veel collegegeld betalen om een opleiding te volgen en waarbij relatief veel onbetaalde arbeid moet worden verricht. Een deel gaat naar het programma, een deel is voor henzelf en een deel, naar ik vermoed, wordt afgetapt."

Liegen doen ze niet bij Tvind, beaamt Van Heemst. Als het regelrechte leugens waren, was het nooit zo snel als kool gegroeid. Ze hebben bij alles een mooi verhaal." Hij refereert aan een moeder van een oud-student uit Rotterdam, die vertelde dat de verkoop van ansichtkaarten keurig werd gemotiveerd als training in assertiviteit. Ook het feit dat Tvind in Denemarken de lastigste randgroepjongeren opvangt, klinkt mooi. Desalniettemin is Van Heemst overtuigd van misstanden. Zo ontmoette hij een oud-onderwijzeres, die ervan overtuigd was dat de organisatie geleid werd door iemand met grootheidswaanzin. Over de kwaliteit van de opleiding zegt Van Heemst, refererend aan een kortere opleiding voor vrijwilliger in Afrika: Hoe kan iemand na vijf maanden in Denemarken een moeder in Mozambique gezondheidsvoorlichting geven?" Volgens hem appeleert de opleiding aan het Kibbutz-gevoel. Ze richt zich daarbij vooral op idealisten en mensen die vast zitten, eruit willen, maar dat allee
n niet kunnen. Als Kamerlid durf ik te zeggen: het deugt niet. Het is mijn plicht om zoveel mogelijk mensen zo luid en duidelijk mogelijk te laten horen: bedenk je voordat je er in stapt."

Hasj

Anne Marie van Tvind beklaagt zich over de negatieve verhalen in Nederland. De studenten die hun verhaal spuien, ze weet niet wat hen bezielt. Maar ja, ze rookten hasj en dat mag nu eenmaal niet bij Tvind. Alcohol is trouwens ook verboden. Wijn en hasj weerhoudt mensen ervan tot elkaar te komen, luidt de argumentatie.

De directeur van Tvind, Poul Jorgensen, stelt dat de kritiek gewoon niet waar is. Sinds 1972 verzorgen wij lerarenopleidingen en vanaf het begin werden we ondersteund door de overheid. Tot 1992. Nee, niet vanwege de slechte kwaliteit, maar vanwege overcapaciteit. Er moesten vijf publieke scholen dicht en daar zaten wij bij. Wij besloten toen door te gaan als private school. We hebben jarenlange ervaring."

Waarom dan die verhalen? Jorgenson: Ik weet het niet. Misschien omdat we een boarding school zijn en niet een universiteit waar je les volgt wanneer je zelf wilt. De opleiding vraagt veel van studenten. Het is een zwaar programma." Het geld tenslotte is bestemd voor de opleidingen en niets anders. Jorgenson: Wij hebben 45 scholen en elk heeft een eigen legale entiteit. Op een paar na, zoals de onze, zijn ze alle publiek. Alle zijn goedgekeurd door de Deense en Engelse overheid. We moeten elke kroon verantwoorden."

Gerhard Peterson, specialist lerarenopleidingen van het Deense ministerie van onderwijs, bevestigt de uitspraken van Jorgenson. Formeel heeft de Deense overheid inderdaad wegens overcapaciteit een aantal scholen gesloten. Al is dat bij sommige parlementsleden gebeurd omdat ze niet sympathiseren met de ideeen van het Teacher Training College." Ook heeft het financiele onderzoek naar het Tvind-concern tot nu toe niets concreets opgeleverd. Het onderzoek is indertijd gestart omdat Tvind velerlei type scholen omvat", vertelt Peterson. Sommige vallen onder de Folk High School, die wel worden gesubsidieerd, anderen zijn prive." En ook over de waarde van het diploma wordt door Tvind niet formeel onwaarheden verteld. Peterson: Daarmee kan je geen baan krijgen bij een volksschool. Als individu kun je inderdaad bij het ministerie additionele examens afleggen. Dat geschiedt echter op basis van individuele evaluatie. De afgelopen twee jaar hebben maar acht
personen dat gedaan. De rest kan natuurlijk gaan werken bij Tvind-scholen of andere private scholen." Over het vermeende sekte-achtige karakter heeft de Deense overheid geen mening. Iedereen is vrij om naar eigen inzicht onderwijs te verzorgen."

Re:ageer