Wetenschap - 5 november 1998

De productie van paranoten heeft toekomst in Bolivia

De productie van paranoten heeft toekomst in Bolivia

De productie van paranoten heeft toekomst in Bolivia
Ir Ad de Veld, Ontwikkelingseconomie; Marktkunde en consumentengedrag
Paranoten groeien alleen in het regenwoud. Ze zijn niet op grote plantages te telen. Op zich is dat leuk, vindt ir Ad de Veld. De exploitatie draagt bij aan het behoud van het regenwoud. Het nadeel is echter dat de arbeidskosten hoog zijn. Mensen moeten met een jutezak op hun rug flinke stukken lopen van boom naar boom. Gemiddeld staat er maar een boom per hectare.
Als de arbeidskosten te hoog oplopen bestaat het gevaar dat de noten te duur worden. Paranoten worden vooral verkocht als onderdeel van notenmixen. Worden de paranoten te duur, dan passen de producenten de samenstelling van hun notenmix aan. Dat zou heel vervelend zijn voor het noordwesten van Bolivia, waar paranoten voor vijftig procent van de exportinkomsten zorgen
Voor zijn gecombineerde afstudeervak bij Ontwikkelingseconomie en Marktkunde en consumentengedrag wilde De Veld uitzoeken of de productie van paranoten toekomst heeft in Bolivia. Hij ging daarom op zoek naar de productiekosten en naar de prijs die de westerse consument maximaal voor de paranoten wil betalen
In november 1997 vertrok De Veld naar de stad Riberalta in het noordwesten van Bolivia. Het uitvoeren van zijn onderzoek viel hem niet makkelijk. Mensen in Bolivia leven van dag tot dag. Het is een heidens karwei om je gegevens te verzamelen. Er staat weinig op papier en zoiets als een Centraal Bureau voor de Statistiek bestaat daar absoluut niet. Zo was De Veld veel tijd kwijt om te achterhalen welke kosten de verwerkende bedrijfjes maken. Daarvoor interviewde hij de eigenaren van zo'n twintig van deze bedrijfjes, die de noten kraken, drogen en inpakken
Gegevens van een paar jaar geleden te pakken krijgen, bleek nog moeilijker. Je moet dezelfde vraag aan heel veel mensen stellen. Als je een aantal keer hetzelfde antwoord krijgt, ga je ervan uit dat het klopt. Op een gegeven moment kom je er wel achter welke mensen betrouwbare informanten zijn. In het begin ben ik een paar keer misleid. Er waren mensen die mij heel stellig informatie gaven die later niet bleek te kloppen.
Mijn Spaans was in het begin ook niet zo goed. Als ik iemand interviewde, begreep ik niet alles wat hij vertelde. Maar als ik echt iets gemist dacht te hebben, ging ik nog een keer terug of probeerde ik er via een andere bron achter te komen. Al die interviews kosten heel veel energie als je gebrekkig Spaans spreekt. Maar ik beheerste de taal steeds beter.
Uiteindelijk berekende De Veld dat de kostprijs van de verwerkte paranoten 1,16 dollar per Engels pond bedraagt - dat is iets minder dan een halve kilo. Toen De Veld in Bolivia was, van november tot maart, was de wereldmarktprijs anderhalve dollar per Engels pond. De verwerkende bedrijven maakten dus zo'n dertig procent winst op hun product
Ook de verzamelaars van de paranoten verdienen redelijk goed voor hun zware werk. Ze trekken van december tot maart vanuit de stad het regenwoud in om noten te verzamelen voor een landeigenaar. De landeigenaar zorgt voor de infrastructuur zoals opslagplaatsen, wegen en hutjes om in te wonen. Hoe meer noten de verzamelaars naar de opslagplaats brengen, hoe meer ze verdienen. In het begin van het seizoen kan dat oplopen tot zeven keer het gemiddelde dagloon voor een arbeider in de bouw in Bolivia. Maar naarmate het oogstseizoen vordert en ze verder het bos in moeten om nog noten te vinden, verdienen ze minder. Gemiddeld komen ze uit op twee keer het dagloon van een arbeider in de bouw
Ook de landeigenaren verdienen aardig. Ze halen 35 procent winst op hun investeringen en lopen daarbij nauwelijks risico's. De verwerkende bedrijfjes lopen wel risico's. Als de wereldmarktprijs daalt, wat de afgelopen maanden gebeurd is, verdienen ze ineens een stuk minder
De notenkrakers in de verwerkende fabriekjes verdienen het minst: het gemiddelde loon van een arbeider in Bolivia. In die fabriekjes werken hele families. Als de kinderen uit school komen, helpen ze hun ouders. Daar zit geen dwang achter. Als ze weer weg willen kan dat ook, want ze worden per noot betaald.
Terug in Nederland interviewde De Veld notenhandelaren van grote handelshuizen in Rotterdam. Volgens hen wil de consument maximaal twee dollar betalen voor een Engels pond paranoten. Wordt de prijs hoger, dan hebben ze liever andere noten in hun mix
De productiekosten van de paranoot kunnen dus nog stijgen. Pas als de productiekosten nog met meer dan een halve dollar omhoog gaan, worden de paranootproducenten uit de markt geprijsd. De Veld denkt dat daarmee de toekomst van een rendabele paranootproductie op de korte en middellange termijn verzekerd is
De toekomst is nog beter te garanderen met een betere marketing. Dan wil de consument meer betalen voor de paranoot, denkt De Veld. Belangrijke verkoopargumenten: het kopen van de noot helpt bij het instandhouden van het regenwoud en de noot is heel gezond. Het is geen groot product dat je massaal in de Albert Heijn kan leggen. Je moet een kleine groep vinden die bereid is meer te betalen.
Met de marketing van de paranoot zou De Veld zich in de toekomst graag bezighouden. Hij hield zijn colloquium een kleine maand nadat hij zijn bul kreeg. Ik ben afgestudeerd op een conceptverslag, maar inmiddels is mijn verslag definitief af. Ik stuur nu kopieen naar iedereen die medewerking heeft verleend. Ik gebruik dat meteen als een soort open sollicitatie, door ook mijn cv erbij te voegen.

Re:ageer