Wetenschap - 2 april 1998

De liefde voor de natuur heb ik al heel jong meegekregen

De liefde voor de natuur heb ik al heel jong meegekregen

De liefde voor de natuur heb ik al heel jong meegekregen
Jan en Frans Smeding, landbouwkundig ingenieurs
Drie generaties Smeding haalden hun ingenieursdiploma bij de LUW. Grootvader Sikke (1889) legde de polder droog, vader Jan (1922) organiseerde het onderwijs en zoon Frans Smeding (1962), bioloog bij Ecologische landbouw, wil de natuur terug in de polder
Grootvader Sikke Smeding behaalde in 1914 het diploma van de Rijks Hogere Land- en Tuinbouwschool. Later werd hij landdrost van de Wieringermeer, die hij drooglegde, en van de Noordoostpolder. In de polder stond Smeding senior oog in oog met het beruchte en gevreesde hoofd van de Deutsche Sicherheitsdienst, die een enorme razzia had gehouden. De soldaten vonden duizend jonge mannen, onder wie veel studenten die als onderduikers werkten bij de landontginning waarover Sikke Smeding de leiding had. Behalve een Schindler's list blijkt er ook een Smeding's list te zijn geweest. De landdrost maakte een lijst met vijfhonderd namen die hij onmisbaar verklaarde voor het werk in de polder: de voedselvoorziening van Nederland hing er vanaf. In 1948 verleende Wageningen hem een eredoctoraat; in 1963 werd hij benoemd tot erelid van de Noordoostpolder
Vader Jan Smeding weet er uiterst boeiend over te vertellen. Mijn vader heeft via zijn werk in de IJsselmeerpolders veel bijgedragen aan de ontwikkeling van het wetenschappelijk onderzoek aan de universiteiten. Zelf was Jan niet zo'n studiebol. Hij kwam in 1941 naar Wageningen, een tijd vol problemen. Toen hij na zijn propedeuse de loyaliteitsverklaring voor de Duitse bezetters moest tekenen in 1943, vluchtte hij naar Frankrijk. Daar kwam hij bij een Nederlandse boeren-immigrantenfamilie terecht en hij stak na D-day over naar Engeland, waar hij dienst nam bij de Marineluchtvaartdienst
Na de oorlog vervolgde hij zijn studie in Wageningen. Daarna bepaalde zijn vader Sikke wat goed voor Jan was. Mijn vader was een zeer autoritaire man. Ik deed nooit iets goed in zijn ogen. Maar ik heb veel van hem geleerd. Ik herinner me de ontwikkeling van het droogmaken van de Wieringermeer in de jaren dertig. Die grote, eindeloze slikvlakte vol rommel, kinderwagens en fietsen, enzovoorts. Intrigerend! Later staken de Duitsers de dijken door en liep de Wieringermeerpolder opnieuw vol water, voor mijn vader iets vreselijks natuurlijk. Hij was een expert op het gebied van ontginning van uit zee gewonnen land. Na de overstroming van 1916 - de Afsluitdijk dateert van 1932 - heeft hij de verzilte grond van de Anna Paulownapolder met gips laten behandelen, een methode die veel beter was dan met kalk. Wereldwijd is zijn idee overgenomen.
Nadat Jan Smeding in 1949 afstudeerde, vond Sikke Smeding een betrekking bij de Landbouw-winterschool in Meppel een aardig begin voor zijn zoon. Jan trad er in dienst. Eerst als leraar, daarna als directeur. De studenten van de Landbouw-winterschool moesten 's zomers op het land meehelpen. Ik bezocht ze op de bedrijven van hun ouders. Zoon Frans, bioloog bij de leerstoelgroep Ecologische landbouw: Weet u nog pa, die nevenactiviteit van u? De oprichting van een schaapskooi voor Drentse heideschapen die dreigden verloren te gaan. Vader Smeding is een organisator. Hij kan niet de hele dag in de boeken zitten. Zoals jij, Frans. Jij bent echt een wetenschapper.
Later werd Jan Smeding inspecteur van de elf hogere landbouwscholen, waarvan er nu nog vijf over zijn. Hij heeft zich ingespannen voor de reorganisatie van het hoger agrarisch onderwijs, met voormalig LUW-voorzitter Peter van der Schans als zijn directe chef. U kijkt zo vreselijk tegen uw vader op, pa, maar u heeft zelf ook enorm veel bereikt, merkt Frans Smeding op
Maar denk niet dat ik niet met mijn vader hebt geknokt, laat junior er direct op volgen. We hebben veel meningsverschillen gehad. Ik was vroeger sterk tegen kunstmest. Dat was mijn vader niet met mij eens. Maar zo langzamerhand is hij toch aan mijn kant komen te staan. Ja, geeft Jan Smeding toe. Het kan zo niet langer, met die doorgeschoten productie.
Mijn vader gaf mij toen ik tien was de Flora van Thijsse. We zochten samen planten in Zwitserland en op Texel keken we naar vogels. De liefde voor de natuur, die bij mij heel sterk leeft, heb ik al heel jong van hem meegekregen, zegt Frans over vader Jan
De jongste generatie Smeding kwam in 1981 naar Wageningen, woonde gedurende drie jaar bij de familie Karssen op kamers en werkt sinds 1991 bij Ecologische landbouw. Hij verbleef in 1986 een half jaar op een proefbedrijf in de Noordoostpolder, waar gangbare en biologische landbouw werden vergeleken. Wat mij interesseert is de relatie tussen natuur en landbouw. Die is zo primair. Mijn inspanning is gericht op de biodiversiteit in en met de landbouw. Landbouw zal er altijd blijven, maar biodiversiteit moet daar een plaats in hebben. Je moet veldwerk verrichten, bij de boeren gaan kijken, boerderijen met elkaar vergelijken, zodat je later voorspellend kunt werken.
In 1954 werd mijn vader in de polder opgevolgd door A.P. Minderhoud, merkt Jan Smeding terloops op. En ik heb het Natuurplan voor inrichting en beheer van de ecologische infrastructuur voor de A.P. Minderhoudshoeve geschreven, zegt Frans Smeding lachend

Re:ageer