Wetenschap - 2 april 1998

De grote oversteek van wilde dieren

De grote oversteek van wilde dieren

De grote oversteek van wilde dieren
Bermen en slootkanten wijzen de weg naar de Utrechtse Heuvelrug
Als alle dromen van het Wagenings Milieu Overleg uitkomen, zullen vele diersoorten vanuit de Veluwe via Wageningen-Noord naar de Utrechtse Heuvelrug trekken, en vice versa. Daar hebben ze wel hulp bij nodig. De projectgroep Ecologische Verbindingszone Wageningen Noord heeft de route in kaart gebracht. Een groot knelpunt ligt nog bij de oversteek van de Mansholtlaan
Komend uit het oosten zullen dieren als marters en dassen een route moeten volgen via de Eng richting Droevendaalsesteeg, om daar de Mansholtlaan over te steken. Is dat gelukt, dan kunnen ze even uitrusten in de ecologische tuin van IBN-DLO, die al in aanleg is. Vervolgens gaan ze dwars door het Binnenveld, steken de Grift over en verdwijnen weer de bossen van de Utrechtse Heuvelrug
Dat zijn geen irreele plannen, meent Maurits Gleichman. Hij is secretaris van de projectgroep en werkzaam bij de leerstoelgroep Natuurbeheer en plantenecologie. Als de dieren in een bepaalde periode te weinig ruimte hebben, gaan ze zwerven, legt hij uit. Ze zullen dat in eerste instantie doen via bomenrijen, struiken en houtwallen. Als die niet voorhanden zijn, kiezen ze voor een route langs kleine groepjes bomen of struiken, waar ze beschutting kunnen vinden. Als deze zogenaamde stepping stones ook nog met elkaar verbonden worden via niet of nauwelijks gemaaide ruigtestroken, bijvoorbeeld bermen en slootkanten, dan kunnen vele soorten de oversteek maken, stelt Gleichman overtuigd
De verschillende grondeigenaren - DLO, LUW, particulieren, de gemeente en de provincie - moeten zorgen voor struiken en bomen. Als alle stukjes op elkaar aansluiten is de ecologische verbindingszone een feit. Maar zo ver is het nog niet
Een groot obstakel in de route is de Mansholtlaan. In de initiatiefnota Ecologische Verbindingszone Wageningen Noord, 17 maart aan de gemeente aangeboden, staat dat dassentunnels of buizen hier een oplossing kunnen bieden
Moerassen
Het IBN-DLO ontwikkelt initiatieven zoals wegaanpassing en ondertunneling van de Mansholtlaan, stelt de nota. Willem Vos, afdelingshoofd Terreinbeheer bij IBN-DLO, relativeert deze bewering enigszins. Wij zijn zeker bereid ideeen te ontwikkelen en assistentie te verlenen bij het zoeken naar oplossingen, maar het initiatief hiervoor ligt niet bij ons. Het gaat bovendien om een provinciale weg, verduidelijkt hij. Overigens draagt IBN-DLO de plannen een warm hart toe. De ecologische tuin rondom het nieuwe IBN-complex gaat deel uitmaken van de verbindingszone. IBN houdt daar al rekening mee bij de keuze van de beplanting. Het graafwerk is in volle gang. Moerassen, bosschages, houtwallen en eiken zijn de elementen die het gezicht gaan bepalen
Over die tunnel is het laatste woord nog niet gezegd, geeft Gleichman toe. Het is natuurlijk een dure grap. En als werkgroep hebben wij geen cent te makken. Maar binnenkort worden er allerlei werkzaamheden aan de Mansholtlaan uitgevoerd. Het zou mooi zijn als de provincie onze plannen daarin meeneemt.
Bij de provincie valt echter weinig geld te halen voor een verbindingszone op deze locatie. De provincie heeft 35 verbindingszones op de nominatie staan, en slechts de financiele middelen om er zes te realiseren, aldus Gleichman. En mede door toedoen van de gemeente is deze zone niet op de nominatie gekomen, voegt hij toe
Wim Haver van de gemeentelijke afdeling Milieu, tevens lid van de projectgroep, moet toegeven dat de gemeente lange tijd heeft gezegd dat een zone de flexibiliteit van de gemeente zou verminderen. Vooral omdat een vorige nota nog uitging van een zone die bestond uit aaneengesloten boomrijen. In het Binnenveld zou dat bijvoorbeeld problemen opleveren voor de weidevogels, omdat die een gebied met hoge bomen mijden, weet Gleichman. Bovendien zouden rijen bomen de mogelijkheid om te bouwen kunnen beperken
Overlevingskansen
In de jongste nota is geen sprake meer van bomenrijen. Stepping stones, bestaande uit lage struiken, kunnen evengoed als leidraad voor vele diersoorten dienen. De minimale afmeting van deze stepping stones is 25 bij 25 meter en de onderlinge afstand zo'n 150 meter
Omdat voor het Binnenveld plannen gemaakt worden voor een grootscheepse herinrichting, hoopt de projectgroep dat de Gebiedscommissie Binnenveld Oost de ecologische plannen mee zal nemen in haar overwegingen
De criteria die het Wagenings Milieu Overleg heeft opgesteld voor de uitvoering van ruigtestroken en stepping stones zijn vooral bedoeld om de overlevingskansen te vergroten van kwetsbare diersoorten waarvoor migratie belangrijk is. Deze zogenaamde doelsoorten omvatten de das, de boommarter en andere marterachtigen, muizensoorten als de rosse woelmuis en de tweekleurige bosspitsmuis, en een aantal vlinders, waaronder de sleedoornpage en het oranjetipje
De gemeente heeft altijd gezegd: laat die dieren maar door de uiterwaarden gaan, merkt Gleichman op. Geen vreemde gedachte, omdat de uiterwaarden ook fungeren als ecologische verbindingszone. Deze zone wordt echter onderbroken door het Havenkanaal, dat een breedte heeft van dertig meter. Veel kleine zoogdieren, insecten, amfibieen en reptielen kunnen deze afstand niet overbruggen. De veel smallere Grift vormt geen obstakel van belang. Gleichman: Vele dieren zwemmen liever niet. Maar als ze aan het trekken zijn, bevinden ze zich in een gebied waar ze zich niet thuis voelen en zullen ze hun uiterste best doen om door te gaan.

Re:ageer