Wetenschap - 15 januari 1998

De belangen van de vakgroep staan voorop

De belangen van de vakgroep staan voorop

De belangen van de vakgroep staan voorop
Studenten willen opleiding Ontwikkelingsstudies aanpassen
Bij de herprogrammering van de richting Rurale ontwikkelingsstudies (O20) in 1996 raakten de gemoederen zo verhit dat de roc werd ontbonden. De sociologen en juristen raakten in onmin over hun aandeel in het programma. Studenten hebben het gevoel dat de vakgroepsbelangen nog steeds een prominente rol spelen in de besluitvorming over het programma. Technische vakken zijn buiten het programma gevallen en samenwerking met zusterrichting Tropisch landgebruik ligt moeilijk
De discussie over het nieuwe programma voor Rurale ontwikkelingsstudies liep in de zomer van 1996 hoog op. Studenten wilden de herprogrammering aangrijpen om de opleiding te verbreden. Agrarisch recht, Genderstudies en de werkgroep Technologie en agrarische ontwikkeling zouden dragende groepen van de richting moeten worden. Vooral de komst van Agrarisch recht zette het programma onder druk. Om studenten voor te bereiden op het afstudeervak wilde de vakgroep een aantal inleidende vakken in het programma. De sociologische vakgroepen van Jan Douwe van der Ploeg en Norman Long moesten daarvoor inschikken
De verschillende belangen van de vakgroepen maakte het moeilijk een programma op te stellen dat voor alle leden acceptabel was. Studenten en docenten maakten daarom ieder een eigen programma. Bij de uiteindelijke stemming over de voorstellen was een meerderheid voor het voorstel van de studenten. Met name de sociologische vakgroepen bleven grote problemen houden met het voorstel. De beide voorstellen werden in juli 1996, een half jaar nadat het programma klaar had moeten zijn, naar de vaste commissie onderwijs (vco) gestuurd. Na bemiddeling door de vco werd een compromis gevonden tussen de twee varianten
Na de moeizame herprogrammering is de richtingsonderwijscommissie (roc) ontbonden. Socioloog Paul Hebinck, secretaris van de oude roc: Er was een patstelling ontstaan waar we niet meer uit zouden komen. We hebben toen besloten de roc te ontbinden. Iedereen was het erover eens dat dat het beste was. Volgens de oud-voorzitter, jurist mr Ab van Eldijk, raakten de belangen van de studierichting op de achtergrond in het gevecht om een plaats in de programma's. De twee grote spelers in de roc, sociologie en ontwikkelingseconomie, letten sterk op hun eigen belang. Op het laatst waren personen en inhoud te zeer verweven geraakt. Een frisse bezetting van de roc was nodig.
Pijn
De huidige roc-secretaris, socioloog ir Gerard Verschoor, onderschrijft de grote belangen van de sociologische leerstoelgroepen bij het onderwijsprogramma. O20 is de grootste afnemer van ons onderwijs. De economische vakgroepen leveren ook onderwijs aan de richting Economie, maar wij hebben eigenlijk maar een opleiding. Als je aan de richting komt, kom je ook aan de vakgroepen. De inbreng van sociologie in het Wageningse opleidingenaanbod is steeds kleiner geworden. Begin jaren tachtig waren er twee sociologische studierichtingen, westerse en niet-westerse sociologie. In de loop van de jaren zijn we terug gegaan naar een sociologische specialisatie. Dat deed natuurlijk pijn.
De technische vakken uit het programma O20 waren slachtoffer van het gedrang om ruimte in het programma. Er zitten nu eenmaal maar 126 punten in een programma, zegt Verschoor. Tijdens de herprogrammering hebben de vakgroepen in de roc geprobeerd elkaar zo min mogelijk pijn te doen. De technische vakken waren de dupe. Die zijn bijna helemaal uit het programma verdwenen.
Hij verwacht kritiek van de komende visitatiecommissie over deze ontwikkeling. De vorige commissie klaagde dat er te weinig integratie was tussen de technische vakgroepen op de Nieuwlanden en de sociaalwetenschappelijke op De Leeuwenborch. Zij zullen wat dat betreft niet erg happy zijn met het nieuwe programma.
Ook onderwijsdirecteur prof. dr ir Bert Speelman zou graag zien dat Ontwikkelingsstudies meer samenwerkt met Tropisch landgebruik (O10). Vanuit de Nieuwlanden is ir Joost Oorthuizen van Tropische cultuurtechniek gevraagd om te zoeken naar meer mogelijkheden om samen te werken. Dat is inderdaad niet makkelijker geworden met het nieuwe programma van O20, stelt Oorthuizen. Het programma is drastisch gewijzigd. Ik heb de verzekering gekregen dat de technische vakken vanwege praktische redenen uit de boot zijn gevallen, niet om inhoudelijke redenen.
Mogelijkheden om samen te werken zijn er volgens Oorthuizen wel. Wij hadden bijvoorbeeld vroeger samen een vak over projectstudies. Wij hebben besloten dat vak te vernieuwen, O20 besloot zelf een vak met probleemgestuurd onderwijs op te zetten. De leerdoelen van deze vakken komen sterk overeen, maar de wil en creativiteit ontbreekt aan die kant. In het programma van O10 zitten nog veel vakken van de Leeuwenborch, andersom is dat niet zo. Er is weinig ruimte en animo aan die kant. Verschoor kan hem geen ongelijk geven. De bereidheid om de technische vakken weer terug te zetten in het programma is volgens hem klein op de Leeuwenborch
Boventoon
Van Eldijk ziet veel in de samenwerking van O20 met O10. Er is veel vraag naar mensen die een brede opleiding hebben gehad. Dat zie je ook aan de belangstelling voor de brede beta-opleidingen van andere universiteiten. Van Eldijk hoopt dat de vakgroepen de belangen van de richting centraal zullen stellen bij de discussie. Hij is echter bang dat vakgroepsbelangen toch de boventoon zullen voeren. Alle roc's willen goede programma's maken, maar uiteindelijk wordt er geprogrammeerd op basis van onderwijsbelastingsuren voor de vakgroepen. Dat is een oude kwaal die ook bij andere richtingen speelt.
In november kwam de roc, op initiatief van studenten, met twee voorstellen om het programma te wijzigen. In de propedeuse wilden ze het vak computers, communicatie en informatie. Als gevolg zou van het vak Inleiding antropologie van socioloog Jan den Ouden een studiepunt af moeten. Verder wilden de studenten graag een breed overzichtsvak over sociale theorieen in de sociologische specialisatie. Zij klaagden dat er veel aandacht was voor de Wageningse benadering van de sociologie, de actor oriented approach. Concurrerende benaderingen kwamen te weinig aan bod. Wij worden een beetje gehersenspoeld. Voorheen zat het vak Sociologische en antropologische stromingen in het programma, maar tijdens de herprogrammering was dat vak naar de beperkte-keuzeruimte verdwenen
De voorstellen schoten in het verkeerde keelgat bij de hoogleraren Long en Van der Ploeg. Zo'n programma is in de loop der jaren ontstaan, daar is over nagedacht. Dat kun je niet zomaar wijzigen, zegt Van der Ploeg. Toen studenten niet overtuigd raakten van de argumenten van de sociologen, dreigde Van der Ploeg met een nieuwe crisis in de roc. Als de roc aan dit voorstel vasthoudt, weet dan wel dat Norman Long en ik dat voorstel niet zullen steunen. Jullie weten hoe dat vorige keer is afgelopen.
In de roc-vergadering van 9 januari werd lang heen en weer gepraat over het voorstel om het vak computers, communicatie en informatie op te nemen in de propedeuse. De docentleden van de roc wilden niet dat dit ten koste zou gaan van de antropologie. Bovendien zouden toekomstige generaties studenten al zo gewend zijn aan het gebruik van computers dat een cursus niet meer nodig zou zijn. Volgens studenten is een computercursus voor eerstejaars echter hard nodig. Een gebrek aan elementaire computerkennis zou de eerstejaars studenten regelmatig opbreken. Ik heb zelf dagen zitten modderen met een verslagje, omdat ik te weinig van computers wist, stelt studente Floor de Jong tijdens de vergadering. Heel veel eerstejaars hebben om meer computeronderwijs gevraagd. Jullie stellen de belangen van docent Den Ouden voor de belangen van alle studenten. De belangen van de vakgroep staan voorop. Uiteindelijk werd een compromis gevonden door de computerkennis onder te brengen bij het vak literatuurverwerking, dat gegeven wordt door roc-secretaris Verschoor
Vast
Ik heb het idee dat het bij ons veel moeilijker is om het programma te wijzigen dan bij andere richtingen. zegt De Jong na de vergadering. Het zit allemaal heel erg vast. Bij een cursus met studenten van andere roc's stonden wij verbaasd hoe makkelijk zij het hadden in de roc.
Ontwikkelingseconoom en roc-lid ir Rob Schipper ontkent echter dat vakgroepsbelangen een prominente rol spelen in de recente discussies over het programma. Het is niet zo dat we in de roc een voortdurende belangenstrijd voeren. De vakgroepen sociologie en economie willen studenten afleveren met een stevige disciplinaire basis. In de beroepspraktijk hebben afgestudeerden een goede disciplinaire basis nodig om van daaruit samen te werken met andere disciplines.
Ook Van der Ploeg wil niets weten van de suggestie dat de vakgroepsbelangen voor de studentenbelangen gaan. Kletskoek, wij nemen de zorgen van de studenten serieus en zijn blij dat ze meedenken over een programma. Maar je kunt zo'n programma niet van de ene op de andere dag wijzigen.

Re:ageer