Wetenschap - 22 februari 1996

De barak: meer dan vier muren en een dak

De barak: meer dan vier muren en een dak

Strijd tegen de sloophamer

De kippen schuilen dicht tegen de houten wand van de barak. Een dunne laag sneeuw bedekt Droevendaal. Toch staat de deur uitnodigend open. In de keuken zit Machiel Spuij, zesdejaars student biotechnologie en kamerhuurder bij de Stichting sociale huisvesting Wageningen. Als het aan de SSHW ligt, zit zijn langste tijd in deze barak erop. Niet omdat Spuij torenhoge huurschulden heeft of omdat hij een asociale huurder is. Nee, omdat hij op nummer 65 woont. En nummer 65 staat op de slooplijst, samen met 33 en later ook 57. Want de barakken verkeren in te slechte staat. Vindt de SSHW.


Spuij is sinds 1993 de enige huurder op nummer 65. Toch woont hij niet alleen. De rest van de bewoners zijn krakers. Voor het merendeel oud-huurders, die na een afwezigheid ten prooi vielen aan de verhuurstop die de SSHW in 1992 instelde. Spuij: Een sterfhuisconstructie."

De SSHW wil de barak slopen omdat die, net als vijf andere, in te slechte staat werd bevonden. Drie zijn er inmiddels tegen de vlakte. Vrijdag hoorden de bewoners van 33 - louter krakers - dat ze binnen vier weken moeten vertrekken. Daaraan voorafgaand zijn gas, water en licht alvast afgesloten en is de brandblusser weggehaald. Als het aan Spuij ligt komt het op 65 niet zover, hij is per slot van rekening officieel huurder.

Terug naar 1991. In september van dat jaar tekende Spuij een huurcontract. Een bepaling attendeerde op eventuele sloop; in dat geval zou de huurder moeten vertrekken. Juridisch telt die bepaling niet," meent Spuij, die tamelijk kalm blijft onder de perikelen. De SSHW heeft hem desondanks voor de rechter gedaagd. 28 februari, barakuitje naar de rechtbank valt op het mededelingenbord in de keuken te lezen. Maar waarschijnlijk wordt het een latere datum, want de advocaat van Spuij heeft uitstel aangevraagd.

Zowel de Droevendaalbewoners als de SSHW streven naar behoud van het complex. Het probleem is het verschil in hun opvattingen over hoe dat moet gebeuren. Spuij noemt twee essentiele redenen om niet uit 65 te vertrekken. Het is mijn eigen huis, net als 63 dat voor zijn bewoners is. Daarnaast betekent een barak plat weer een barak minder." Als ieder mens is Spuij gehecht aan zijn eigen huis. De SSHW is een financiele instelling, die een barak ziet in cijfertjes en geld," denkt hij. Voor ons is het wel wat meer dan vier muren en een dak."

De SSHW wil slopen omdat een aantal barakken op basis van een rapport ondeugdelijk is bevonden. Natuurlijk is een barak slecht wonen als je van luxe houdt. Maar dat geldt voor alle barakken. Mijn normen zijn anders. Ik vind deze barak leefbaar." Hij vervolgt: Ja, als je de SSHW moet geloven leef ik in een huis dat eerder vandaag dan morgen instort. Maar sneeuw, een gierende wind rond het huis, ijsbloemen op de ramen, dat vind ik leven midden in de natuur, samen met de kippen en de huisgenoten."

De graagte waarmee de SSHW de barak leeg wil hebben, verbaast hem en de andere barakbewoners. Ondertussen wonen ze al geruime tijd in onzekerheid en pleegt de SSHW geen onderhoud meer.

Spuij hoopt in de rechtsgang op een precedent. Als het bij mij lukt, lukt het bij iedereen." Vandaar dat hij zich gesteund weet door veel bewoners, Droevendaal-burgemeester Patrick Jansen, tevens bewoner van 57, voorop. Droevendalers zijn tegen sloop zolang niet duidelijk is dat Droevendaal blijft bestaan," legt deze uit. Volgens Jansen is de uitkomst van de zaak Spuij duidelijk: Zo'n bepaling in het contract is niet rechtsgeldig want kan niet zonder vergunning van de gemeente." Die rechtsgeldigheid moet nog blijken, vindt de SSHW, maar ongebruikelijk is zo'n waarschuwende clausule zeker niet.

Gelukkig voor de huiskat - door een gewicht van ruim tien kilo wellicht niet bestand tegen een verhuizing - dicht Spuij zichzelf bij de rechter goede kansen toe. Ik denk dat ik in mij recht sta. Ze kunnen alleen slopen wanneer daar een dringende reden voor is, zoals nieuwbouw. Maar of die komt is maar de vraag." De drie voorgaande barakken liggen per slot van rekening al lang plat. De SSHW houdt vol dat de slechte staat een dringende sloopreden is, aldus adjunct-directeur Jan Harkema. Als het alleen om nieuwbouw draaide, had de stichting jaren geleden niet besloten een deel van de barakken op te knappen.

Al ziet de SSHW de sloop los van de nieuwbouw, de crux van het conflict blijft de termijn waarop nieuwbouw mogelijk is. De Ecologische hoofdstructuur (EHS) zorgt voor problemen. Op het moment dat er een akkoord was over behoud en renovatie en een bestemmingsplan in de maak was, beriep de milieubeweging zich plots op het natuurbeleidsplan: Droevendaal zou in een beoogd natuurontwikkelingsgebied liggen. Jansen: In het plan zit een kaartje schaal 1 op 2 miljoen met daarop een paar pijlen bij Wageningen." Hoewel de provincie een nadere invulling van de EHS eerder bij Hoekelum plande, kwamen milieugroeperingen tegen nieuwbouw in het geweer. Drie milieu-organisaties hebben een kroonberoep aangetekend; zolang de uitkomst daarvan niet bekend is, begint de nieuwbouw niet. Hoe klein de kans ook is dat de milieuorganisaties winnen, het is nu onverstandig om een bouwvergunning af te geven," weet Jansen.

Zowel Spuij als Jansen zouden voor nieuwbouw het veld willen ruimen. Maar voor een sloop waar niks achter zit ga ik niet weg," verklaart de laatste. De nieuwbouw hangt als een wortel voor onze neus: dichtbij maar nooit dichterbij." Jansen is boos op de SSHW sinds zij Spuij gedagvaard heeft. Dat kun je toch niet maken als corporatie. Stel dat het de SSHW lukt om hem eruit te krijgen. Dan is de barak een paar maanden voor de kroon-uitspraak leeg. Dat staat toch niet in verhouding tot het leed dat de huurders is aangedaan? Dat is met een kanon schieten op een mug, die over een half uur uit zichzelf dood neervalt!"

Re:ageer