Wetenschap - 7 november 1996

Dankdag

Dankdag

Gewas, arbeid en vrijwilligerswerk

In iedere agenda, behalve dan de universiteitsagenda, staat bij de eerste woensdag van november een bijschrift in kleine letters. Die woensdag is dankdag voor gewas, sommige agenda's spreken van dankdag voor gewas en arbeid. Volgens de Larousse-encyclopedie was deze dag in sommige Nederlandse provincies tot voor kort zelfs een rustdag, maar thans wordt hij dikwijls vervangen door een oogstfeestdienst op een reguliere zondag. De Winkler Prins weet daar nog aan toe te voegen dat de dankdag voornamelijk op het platteland nog in zwang is als dank voor de verkregen gewassen - in de lente is er overigens met het oog op de toekomst een biddag - en dat in grotere steden de gemeenteleden bloemen en fruit meenemen, die na afloop van de kerkdienst hun weg vinden naar zieken en bejaarden.

Hebben we hier te maken met een uitstervend fenomeen dat over een paar jaar uit de agenda's kan worden geschrapt of wordt deze dag in ere gehouden? Een rondgang langs de Wageningse velden.

Hilda Winters, in de universiteitsraad voor de Christelijke Studenten Fractie (CSF): Ik hecht zeker nog waarde aan de dankdag. Ik ga dan ook naar de kerk, de vrijgemaakt gereformeerde. Omdat steeds minder mensen in de landbouw werkzaam zijn, is er ook aandacht voor arbeid. Dankzegging voor de capaciteiten van mensen, maar ook stilstaan bij mensen die geen werk hebben en onbetaalde categorieen als huisvrouwen of mensen die werken met asielzoekers. Maar dat hangt denk ik van de gemeente af."

Werner Hendrickx, voormalig voorzitter van de plaatselijk CDA-jongeren: Ook zonder in mijn agenda te kijken, weet ik dat als ik in november s avonds in de stad veel autos bij de kerk zie staan, het dankdag voor het gewas is. Ik ben zelf van katholieke huize en kom niet uit een agrarisch dorp."

Jan Verschure, vrijwilliger van de Boerengroep: Ik heb er wel eens van gehoord op de middelbare school; is dat geen joodse regeling? Oh, is het een protestants feest, ik ben zelf rooms-katholiek. Maar volgens mij doen wij er bij de Boerengroep niet aan; wij zijn ook niet zo direct bij het productieproces betrokken."

Hinne Wagenaar, pastor voor internationale studenten: Ik doe er als zodanig niet veel aan, geen speciale dienst. Toevallig hebben wij donderdag een avond over sustainability met professor Roling. Toch vind ik het belangrijk dat je stilstaat bij het feit dat er veel gemaakt wordt en bij een eerlijke verdeling daarvan. In de Nederlandse kerk is het de gewoonte in het najaar een speciale dienst aan de dankdag te wijden. Een tweede stap was om de arbeid erbij te betrekken, zeker na de industrialisatie. Tegenwoordig zijn er kerken in niet-traditionele settings, die daar als derde vrijwilligerswerk aan toegevoegd hebben. Dat vind ik een goede zaak, want een groot deel van de maatschappij wordt in gang gehouden door niet-betaalde arbeid."

Jeroen de Zeeuw, student en roc-lid van Rurale ontwikkelingsstudies: Dankdag voor het gewas? Nee, daar heb ik nog nooit van gehoord. Ik ben niet gelovig opgevoed."

Yke van den Berg, lid van de Baha'i-gemeenschap in Wageningen: Nee, bij ons bestaat dat niet als zodanig. Wij worden geacht iedere dag onze dank aan God tot uiting te brengen. Ik ben christelijk opgevoed, uit die hoek ken ik het wel."

Gijs Schildhuis van de Progressieve Studenten Fractie (PSF): Het huis van mijn ouders staat naast de gereformeerde kerk. Mijn ervaring met de dankdag voor het gewas is dat op een doordeweekse dag de straat vol stond met auto's. Ik kom uit Middelstum, Noord-Groningen. Het is een dag ergens in oktober geloof ik. Zoiets als Thanksgiving in Amerika, dat ken ik wel, maar dat is een heel ander verhaal."

Studentenpastor J.H. Diepersloot, Nederlands-hervormd: Nee, daar doen wij niet aan. Dat gebeurt eigenlijk alleen nog in de agrarische streken van het land en dan nog in de orthodoxere kanten van de kerk. Er zijn ook streken in het land waar het de dankdag voor gewas en arbeid wordt genoemd. In Wageningen zijn twee hervormde gemeenten aan de rechterzijde van de kerk die de dag vieren."

Een veehouder uit de omgeving: Ik ga zeker naar de kerk, ik ben per slot van rekening veel met de natuur bezig. Maar ook de timmerman en de metselaar komen aan bod. Wageningen is niet zo zwaar, als je kijkt naar omliggende plaatsen als Opheusden en Achterberg. Daar is de dag een rustdag: 's ochtends en 's avonds naar de kerk, er wordt niet gewerkt en de kinderen krijgen vrij van school. De giften die dan gegeven worden aan de kerk zijn gigantisch."

Dineke van Zwieten, coordinator van Vrouwen in de landbouw: Voor CBTB-agrariers is dat een groot punt, net als de oogstdagen bij de NCB. Ik ken het, want mijn ouders hebben een tuinbouwbedrijf. Ik heb er nooit zo bij stilgestaan. Wij draaien toevallig woensdag een film: Alle kruimels is brood. Heel toepasselijk. Kan ik aanbevelen, er zitten veel mooie oogstbeelden in."

Wim Simonse, student Tropisch landgebruik en lid van de CSFR, een landelijke verening van christenstudenten op reformatorische grondslag: Mijn dagindeling is anders dan gedacht, ik heb een afspraak vanmiddag. Ik was liever naar huis gegaan om de dag te vieren. De gereformeerde gemeente in Lelystad heeft twee diensten, om half drie en om half acht; meestal zit de kerk bomvol met zo'n vierhonderd mensen. In het kader van de bijbelkring van onze vereniging gaan we naar de christelijk gereformeerde kerk in Ede. Het is een dag waarop je stilstaat bij het feit dat niet alles automatisch verkregen wordt. Dat je je bewust bent van de geestelijke dimensie, dat God ons alles geeft. Ik sta zeer positief tegenover de dankdag."

Re:ageer