Wetenschap - 10 oktober 1996

Cursus buiten het eigen vakgebied interesseert veel aio

Cursus buiten het eigen vakgebied interesseert veel aio

Certificaat onderzoekschool moet waarde nog bewijzen

Onderzoekscholen hebben aio-cursussen op hun eigen vakgebieden opgezet, tenminste degene die erkenning willen van de KNAW. Als aio's een certificaat van hun onderzoekschool willen halen, moeten ze verplicht een aantal van deze cursussen volgen. Ouderejaars aio's zien dat nog niet zo zitten. Maar voor de nieuwelingen gaat het er gewoon bijhoren, als het aan de onderwijscommissies ligt.


De eerste LUW-gids met speciale aio-cursussen kwam in 1993 uit, zeven jaar na de invoering van het aio-stelsel. Dat jaar begonnen communicatietrainingen en cursussen onderzoeksmanagement en wetenschappelijk Engels speciaal voor aio's. Maar zij hadden ook behoefte aan cursussen op hun specifieke vakgebied. Die waren voor veel vakgebieden van de Landbouwuniversiteit nauwelijks voorhanden.

Met de oprichting van de onderzoekinstituten, vanaf vier jaar geleden, is daar verandering in gekomen. De Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) erkent een onderzoekschool alleen als die werk maakt van het onderwijs aan aio's. Promovendi moeten onderwijs volgen voor minimaal 10 en maximaal 25 studiepunten.

Ir Frank Boerboom is lid van de aio-raad van de onderzoekschool Voeding, levensmiddelentechnologie, agrobiotechnologie en gezondheid (Vlag). Hij is enthousiast over de aio-dagen die deze onderzoekschool elk jaar organiseert. We gaan dan drie dagen met zo'n veertig aio's min of meer in een hutje op de hei zitten." Iemand van bijvoorbeeld Unilever komt dan vertellen over de opzet van dat bedrijf en de carriere-mogelijkheden voor gepromoveerde levensmiddelentechnologen, of iemand van NWO vertelt over de behandeling van project-aanvragen. Of de aio's leren praten met de media, aldus Boerboom.

Bij Vlag staan verder voor dit jaar zo'n negen vakinhoudelijke cursussen gepland. Volgens Boerboom is het nut van die cursussen voor aio's erg wisselend, afhankelijk van de discipline waarin ze werkzaam zijn. Vlag is een brede onderzoekschool en sommige disciplines vallen bij de cursussen een beetje buiten de boot.

Frictie

Twee jaar geleden concludeerde de vaste commissie wetenschap (vcw) uit gesprekken met aio's dat de onderzoekscholen vooral cursussen over een breed vakgebied aanboden, terwijl aio's vooral in specialistische cursussen waren geinteresseerd. Die frictie bestaat volgens ir Erna Noordkamp van het Wagenings aio-overleg (Waioo) nog steeds. Er is niet veel extra diepgang in de cursussen gekomen. Heel specifieke cursussen zijn ook moeilijk te realiseren en zijn slechts voor een beperkt aantal aio's interessant. Ook volgens ir Gitte Schober, lid van de aio-raad van de onderzoekschool Produktie-ecologie, hebben aio's behoefte aan onderwijs op hun eigen specifieke vakgebied. Daar heb je direct baat bij."

Dr ir Jack Peerlings, secretaris van de onderwijscommissie van het Mansholtinstituut, heeft het idee dat aio's soms een cursus willen doen die de zelfde titel draagt als hun proefschrift. In zijn visie moet onderwijs breder zijn. Aio's moeten een overzicht over hun vakgebied krijgen."

Het Mansholtinstituut worstelt nog met het aio-onderwijs, meldt ir Janine Caalders, lid van de aio-raad en aio bij de vakgroep Ruimtelijke planvorming. Dat gaat ook niet zo makkelijk, want het instituut heeft een kleine, diverse groep aio's. De helft van hen zit al tot over hun oren in het onderwijs. Dat zijn de economen. Zij volgen achthonderd uur aan onderwijs in een landelijk economen-netwerk. Als je in Nederland niet in zo'n netwerk hebt gezeten, word je als econoom niet serieus genomen. Daardoor hebben ze eigenlijk geen tijd meer om onderwijs bij het Mansholtinstituut te volgen", zegt Caalders.

Het Mansholtinstituut werkt momenteel aan het opzetten van de eerste cursus, over plattelandsvernieuwing. Deze cursus beoogt de verschillende disciplines van het Mansholtinstituut bij elkaar te brengen. Meer dan een jaarlijkse cursus komt er ook niet, verwacht dr ir Jack Peerlings, secretaris van de onderwijscommissie van het Mansholtinstituut. Hij vindt het disciplinaire onderwijs in de landelijke netwerken op het gebied van economie, filosofie en sociologie voor de aio's het belangrijkst. Docenten van het Mansholtinstituut werken daar ook aan mee. Peerlings denkt daarom dat het feit dat het instituut maar een cursus ontwikkelt geen belemmering is voor erkenning door de KNAW. Alleen de aio's bij de vakgroep Ruimtelijke planvorming vallen een beetje buiten de boot. Pas recent is op dat gebied een landelijk netwerk opgezet.

Certificaat

Onderzoekinstituten hebben niet alleen het aanbod van vakinhoudelijke cursussen vergroot, ze vergeven ook certificaten. Aio's zijn niet verplicht zo'n certificaat te halen. Uit een recente enquete van de aio-raad van Vlag blijkt dat dertig procent van de aio's belang hecht aan een Vlag-certificaat. Bij de onderzoekschool Milieuchemie en Toxicologie is dat slechts vijftien procent. Dat daar slechts 28 van de 120 aio's de enquete invulden geeft ook geen blijk van grote betrokkenheid met de onderzoekschool. Bij sollicitaties liggen werkgevers er niet wakker van of je wel of geen M&T-certificaat hebt", meent ir Wendela Schlebaum, lid van de aio-raad van M&T. Dit in tegenstelling tot het diploma van het nationale postdoctorale onderwijsnetwerk Toxicologie, waar werkgevers wel naar vragen. Dat heeft zijn waarde al bewezen.

Om het M&T-certificaat te halen moeten aio's drie a vier van de vijf M&T-cursussen volgen. De meesten vinden echter maar een of twee M&T-cursussen interessant voor hun eigen onderzoek; de andere hebben te weinig met het onderwerp van hun proefschrift te maken. Zo zijn de meeste aio's bij de vakgroep Fysische en kolloidchemie niet geinteresseerd in cursussen over toxicologie, aldus Schlebaum. Het lijkt dan een beetje op het cursus volgen om het cursus volgen en dat is geen goede gang van zaken." De meeste aio's hebben wel wat beters te doen.

Een certificaat krijgt alleen meer waarde als het garandeert dat de bezitter beschikt over bepaalde vaardigheden, vindt de buitenlandse adviescommissie van de onderzoekschool Produktie-ecologie. Daarom moet de onderzoekschool een aantal cursussen verplicht stellen.

Bij het Mansholtinstituut is een cursus verplicht voor het behalen van het certificaat. Voor de rest kunnen aio's shoppen op de vrije markt en zo hun eigen cursussen kiezen. We stellen prijs op maatwerk", vertelt Peerlings.

Een ander probleem met de certificaten is dat veel van de huidige aio's zijn begonnen toen de onderzoekscholen nog in de beginfase zaten. Zij kunnen niet meer zo makkelijk aan de eisen voor een certificaat voldoen en zien er daarom vaak van af. Dr ir Peter Leffelaar, docent-lid van de onderwijscommissie Produktie-ecologie, denkt dat het halen van een certificaat voor nieuwe aio's een onderdeel van de wetenschappelijke opvoeding wordt. Peerlings: Als alle oude rotten weg zijn, wordt het halen van een certificaat iets normaals."

Re:ageer