Wetenschap - 27 maart 1997

Creationisme versus evolutionisme

Creationisme versus evolutionisme

Creationisme versus evolutionisme
Navigators
Het zaaltje is met zo'n zestig studenten stampensvol, hetgeen een der organisatoren van de thema-avond, Rypke Zeilmaker, enigszins verbaast. Het onderwerp is al vaak aan bod geweest, al merk ik in mijn omgeving dat veel mensen ermee bezig zijn. Creationisme en evolutionisme staan op het programma, vanavond belichaamd door de Leidse evolutiebioloog Hans Roskam en oud-Navigator en universitair docent huisartswetenschappen in Nijmegen en Maastricht Onno van Schaijk. Aanwezig zijn vooral veel niet-leden van de Navigators
De Navigators ontstonden in de jaren dertig in de VS als bijbelstudieclub en kwamen na de Tweede Wereldoorlog letterlijk overvaren naar Europa. De Wageningse afdeling, die 35 leden telt, is sinds een jaar of twee een studentenvereniging. Voorzitter Astrid Mastenbroek, tweedejaars Tropisch landgebruik, bestempelt de vereniging als open, laagdrempelig en vooral Wagenings. In de zin van makkelijk zijn en bijvoorbeeld niet op tijd komen. De Navigators zijn volgens Mastenbroek op een eigentijdse manier bezig met geloof
Afgestudeerd Wagenings bioloog Van Schaijk rept van nostalgische gevoelens bij het passeren van Droevendaal. Ook hij is verbaasd over de opkomst. Zoveel mensen, terwijl het onderwerp zo uitgekauwd lijkt. En Ajax speelt ook nog.
Van Schaijk vond God pas echt aan het einde van zijn studietijd, door gesprekken met toenmalige Navigators. Ik kwam erachter dat geloof geen filosofie is, maar een relatie met een persoonlijke God. Refererend aan de ongelovige Thomas, die zich proefondervindelijk van de wederopstanding van Jezus overtuigde, stelt hij: Je hoeft de wetenschap niet in je broekzak te stoppen als je gelooft.
De bijbel is geen wetenschappelijk boek en of de schepping nu een of twee weken duurde is niet belangrijk. Het gaat om de intentie en die is volgens Van Schaijk dat God de aarde in korte tijd schiep, inclusief een aantal grondsoorten. Dat laatste is voor Van Schaijk essentieel. Overigens bedoelt hij met grondsoorten geen veen of klei maar soorten die na paring vruchtbare nakomelingen opleveren
Van Schaijk beaamt dat soorten veranderen door milieu-invloeden maar Darwin gaat hem te ver wanneer hij stelt dat de ene grondsoort uit een andere voortkomt. Bovendien is de evolutietheorie maar een hypothese, die de laatste eeuw als een feit gebracht wordt, houdt hij de studenten voor. Het staat in elk schoolboekje en iedereen groeit ermee op. De hypothese acht Van Schaijk om meerdere redenen onwaarschijnlijk: leven kan niet zomaar ontstaan en er is nooit een sluitend bewijs gevonden van de overgang van de ene grondsoort in een andere
Roskam zegt Van Schaijks betoog plezierig en tolerant te hebben gevonden, maar wil niet meteen vriendjes worden. Een fors meningsverschil is leuker en geeft spektakel. Daar komen jullie voor, en terecht. Roskam, die de aanpassing van Afrikaanse vlindertjes aan klimaatomstandigheden bestudeert, vindt zijn godsdienstige overtuiging niet terzake doen. Ik stel me op als atheist. En stemmingmakend: Mocht de evolutietheorie gefalsificeerd worden, dan zet ik hem bij het grof vuil. Zijn jullie creationisten bereid jullie theorie ter falsificatie voor te dragen? Hij geeft meteen het antwoord: Nee, want die is gebaseerd op de bijbel en de bijbel is het woord van God.
Roskams visie valt te verwachten: de natuur kent geen goed of kwaad en heeft geen doel. De evolutie is dynamisch en heeft geen mastermind nodig. De mens is een van de vele diersoorten die toevallig zijn ontstaan. Geen electie door God maar selectie door de natuur
Pauze. Navigatorlid Wido Potters rookt een shagje in het halletje. Hij kwam tijdens de introductiedagen in aanraking met de Navigators. Die mensen straalden wel wat uit. Vroeger waren de Navigators een naar binnen gekeerd clubje, weet Potters. Maar sinds ze officieel een vereniging zijn, presenteren ze zich ook naar buiten. Het houdt niet meer op bij een bijbelstudiekring alleen, regelmatig gaan de Navigators sporten en naar de kroeg. Echte zwarte kousen zie je hier dan ook niet. Verder tref je alles: gereformeerd, protestant, katholiek, zelfs atheisten. Wij proberen niemand ergens van te overtuigen.
Navigator en discussieleider Adriaan Mels vraagt Van Schaijk of hij denkt dat elke actie van God tijdens de schepping precies een dag duurde. Van Schaijk herhaalt dat het om de intentie gaat. We moeten het aantal dagen niet te letterlijk nemen, maar de vervlechting van de schepping in de evolutietheorie gaat hem te ver. Waarom hechten creationisten toch zo aan een letterlijke interpretatie van het scheppingsverhaal?, verzucht Roskam
Dat er geen fossielen van tussenvormen zijn gevonden die de overgang van de ene soort naar de andere illustreren, is volgens hem te wijten aan het feit dat overgangsvormen aan de dunbevolkte uiteinden van het areaal leefden. Bovendien zijn er wel missing links gevonden tussen aap en mens en zijn er duizenden voorbeelden van vruchtbare nakomelingen die tijdens de ijstijd zijn voortgekomen uit twee verschillende plantensoorten
Van Schaijk houdt vol: Een Citroen en een BMW hebben beide vier wielen maar komen niet uit elkaar voort. Hetzelfde geldt voor aap en mens. Als hij wat later zegt wel te geloven dat grondsoorten in de loop der tijd zijn uitgestorven, ziet Roskam zijn kans schoon. God zag dat het goed was maar het was dus helemaal niet goed. Waarom zouden er later grondsoorten uitsterven?
Achteraf spreekt Mastenbroek van een goeie avond, al heeft ze geen nieuwe argumenten gehoord. Het is ook niet een thema dat me echt bezighoudt. Potters zegt ver mee te kunnen gaan met Van Schaijk, al vindt hij de missing links van Roskam opmerkelijk. Eigenlijk heb ik niet zo'n uitgesproken mening. God heeft deze wereld gemaakt. Hoe precies is minder belangrijk.

Re:ageer