Wetenschap - 2 februari 1995

Commissie waarschuwt voor onrust en demotivatie

Commissie waarschuwt voor onrust en demotivatie

Speelman pleit voor snelle uitvoering leerstoelenplan

Nu het college heeft bedacht welke hoogleraren moeten blijven en welke weg kunnen, ligt de vraag op tafel wat de consequenties zijn voor het onderwijs. De onderwijscommissie vco vindt dat het allemaal wel meevalt, maar waarschuwt voor een massale demotivatie van docenten.


Het nieuwe leerstoelenplan is niet bedreigend voor de kwaliteit van het onderwijs. Noch de studentgerichtheid, noch de marktgerichtheid worden in ernstige mate bedreigd als het college van bestuur een aantal hoogleraren naar huis stuurt en een aantal andere geplande leerstoelen niet zal bezetten. Dit is de strekking van het advies van de vaste commissie onderwijs (vco) aan het college van bestuur.

Het vco-advies klinkt op het eerste gezicht wat vreemd. Het college en de onderwijscommissie denken dat de universiteit, gedwongen door bezuinigingen, wel met wat minder hoogleraren toe kan. Hoogleraren zijn de enigen die een afstudeervak kunnen verzorgen voor de studenten. Dus twintig hoogleraren minder betekent twintig afstudeervakken minder, maar dat heeft volgens de vco niet af nauwelijks invloed op de kwaliteit van het onderwijs.

De commissie redeneert als volgt: niet een studierichting had maar een afstudeervak, dus niet een studierichting wordt direct bedreigd door het leerstoelenplan. Bovendien betekent het verdwijnen van een hoogleraar nog niet automatisch dat ook het hele vakgebied verdwijnt. Medewerkers kunnen nog steeds, weliswaar zonder vlaggeschip, onderwijs blijven verzorgen en onderzoek blijven doen. De vco eist wel dat onder geen beding echte basisvakken mogen verdwijnen door het vertrek van hoogleraren.

Vervolgens heeft de commissie gekeken wat de invloed is per studierichting en dat blijkt dan reuze mee te vallen. Voor een aantal richtingen formuleert de vco het wat cryptisch. Zo meent de commissie dat Zootechniek geen te grote schade ondervindt" en er geen directe bedreiging is voor Bioprocestechnologie". Ook voor Plantenveredeling en gewasbescherming dreigen geen directe gevolgen".

En voor Levensmiddelentechnologie, Voeding van de mens, Milieuhygiene, Landbouwtechniek en Rurale ontwikkelingsstudies is al helemaal geen vuiltje aan de lucht. En ook voor de richting Economie van landbouw en milieu voorziet de vco geen problemen. Integendeel, de herijking (van het leerstoelenplan) zal naar verwachting het beeld van de Wageningse economie-opleiding zeker niet aantasten".

Bosbouw

Met de andere studies is helaas wel wat aan de hand, vindt de commissie. Met name de opleidingen Biologie en Bosbouw krijgen een paar flinke klappen door het leerstoelenplan. De biologen vrezen vooral het ontslag van diertaxonoom prof. dr R.J. Post en het schrappen van het plan om een hoogleraar Plantenoecologie aan te stellen. Maar dan nog, zo vindt de vco, kan de opleiding Biologie blijven bestaan. Er blijft immers een buitengewoon rijk en gevarieerd aanbod aan afstudeervakken bestaan". De commissie erkent wel dat de biologie op populatieniveau duidelijk minder wordt. Zij doet de suggestie om de plantentaxonomen en diertaxonomen in een groep van biosystematici te zetten.

Het meest vergaande advies geeft de vco over de opleiding Bosbouw. Liepen er een paar jaar geleden nog drie hoogleraren rond op Hinkeloord, in het plan staat nog maar een. Als het aan het college ligt, wordt dat een teelt-hoogleraar. De vco wil echter, in navolging van actievoerende studenten, eigenlijk twee hoogleraren. Als dat niet kan, dan wil de vco een leerstoel voor de maatschappelijke aspecten van de bosbouw. De teeltaspecten kunnen dan wellicht gecombineerd met tuinbouw als meerjarige houtige gewassen.

En dan nog is het voor Bosbouw het beste dat de studierichting wordt omgevormd tot een richting Bos- en natuurbeheer, vindt de vco. En dat is met name een knipoog naar de onlangs ruim opgetuigde vakgroep Natuurbeheer, waar drie hoogleraren mogen blijven zitten.

Bij Agrosysteemkunde komt alleen de specialisatie Systeem en bestuurskunde onder druk, door het reduceren van de informatica-leerstoelen tot een. Liever zou de vco deze specialisatie wat extra opgetuigd zien en de Biometrie wat laten liggen, vanwege de geringe studentenbelangstelling.

Fatsoenlijk

Landinrichtingswetenschappen krijgt serieuze problemen met de specialisaties planologie (prof. Kleefman) en droge cultuurtechniek (prof. van Lier) als het leerstoelenplan wordt doorgevoerd. Maar als de overgebleven leerstoelen en aandachtsvelden beter worden afgestemd, en dan het liefst in samenhang met Tropisch landgebruik, blijft er nog steeds een heel fatsoenlijke richting over, aldus de commissie.

Voor de studenten Bodem, water en atmosfeer verdwijnt de essentiele leerstoel Bodemvruchtbaarheid en plantevoeding van prof. dr G.R. Findenegg. Voor de studenten zou de beste oplossing zijn als de twee bodem-hoogleraren De Haan en Van Breemen nu samen die taak gaan overnemen. Maar omdat die twee volgens de vco nu eenmaal niet bewogen kunnen worden om samen te werken, zit er voor de studenten niets anders op dan de kennis bij anderen te halen.

De commissie eindigt met een zeer serieuze aanbeveling aan het college van bestuur. De directe invloed op het onderwijs, het aantal docenten en de afstudeervakken, mag dan misschien wel meevallen, maar de operatie dreigt wel tot onrust, persoonlijke frustratie en demotivatie te leiden. Het college zal de operatie met zorg en beslistheid moeten uitvoeren opdat de universiteit ook na deze bezuinigingen haar goede positie zal weten te behouden in het wetenschappelijk onderwijsstelsel."

Gedemotiveerd

Voorzitter prof. dr ir Speelman licht dat laatste toe: Dat betekent dat wij hopen dat ze dat leerstoelenplan nu ook echt gaan uitvoeren en niet half of uitgesteld. Dat moet met de nodige daadkracht gebeuren. De paniek moet niet groter worden dan ze al is, want daar raakt het personeel gedemotiveerd van. Daarom vraag ik me wel eens af of het verstandig is om alle bestuurlijke zaken zo aan elkaar te koppelen. Liever zie ik dat de faculteit zich nu in alle rust kan instellen op de veranderende omstandigheden."

Tegen die achtergrond ontraden wij het college dan ook met klem de huidige studierichtingen de komende jaren ter discussie te stellen", aldus Speelman. Het gaat nu al jaren achter elkaar hetzelfde: het college van bestuur wil richtingen opheffen of fuseren, en komt er dan achter dat daar geen draagvlak voor is. Vervolgens trekt ze het plan in, stopt het in een la om het er na een jaar weer uit te halen en de cyclus begint opnieuw. Het bestuur dreigt dan in een soort bestuurlijke zelfbevredigingsfase te raken."

Re:ageer