Wetenschap - 13 juni 1996

College LUW bevriest tien leerstoelen

College LUW bevriest tien leerstoelen

Verbinding met landbouw heb je nodig

Het college van bestuur heeft besloten de vacature-invulling van tien leerstoelen tot het jaar 2000 te bevriezen. Of deze leerstoelen daarna wel worden ingevuld, hangt af van de mogelijkheid tot samenwerking met andere universiteiten en het beschikbare budget. Negen vacante leerstoelen wil het college wel invullen, omdat ze strategisch belangrijk zijn of uitstel funest zou zijn voor de vakgroep.


Het college besloot tot de bevriezing vanwege een dreigende overschrijding van het hooglerarenbudget. Dit budget, zestien miljoen gulden, is vorig jaar vastgesteld in het financieel meerjarenperspectief. Een jaar eerder had de universiteitsraad het leerstoelenplan 1996-2000 vastgesteld. Vult het college de vacatures in volgens dit leerstoelenplan, zo betoogt het college, dan ontstaat in 2000 een tekort van een miljoen gulden. Een van de financiele tegenvallers is dat de opgeheven leerstoelen langer bezet blijven dan verwacht.

De universiteitsraad heeft formeel geen inspraak in de beslissing, omdat het valt onder personeelsbeleid. Maar het college gaat nog wel met de raad in discussie. Daarbij sluit het bestuur niet uit dat er alsnog wat verandert. Voor een eventuele opheffing van de bevroren leerstoelen is de universiteitsraad wel verantwoordelijk.

De maatregel treft vooral de cluster Sociale wetenschappen. Vijf leerstoelen worden bevroren en herzien. Van juist deze wetenschappen meent het college dat samenwerking met andere universiteiten een oplossing kan bieden. Bij de betrokken vakgroepen komt de nota hard aan.

De deeltijd-leerstoel Agrarische onderwijskunde was eigenlijk zo goed als rond. Onlangs gaf de universiteitsraad haar fiat aan de invulling. Voor de vakgroep is het daarom onbegrijpelijk dat hij nu in de ijskast gaat. In Utrecht is de algemene onderwijskunde goed ontwikkeld", verklaart waarnemend hoogleraar prof. dr ir W. van den Bor, maar zij passen deze niet toe op het landbouwkundig onderwijs. Als Wageningen iets wil betekenen in de rurale ontwikkeling, moet het landbouwkundig onderwijs een van de speerpunten zijn. Een heleboel vernieuwingen komen uit het onderwijs."

Een andere te bevriezen leerstoel is Agrarische geschiedenis. Volgens de Utrechtse geschiedkundige prof. dr J.L. van Zanden is het niet makkelijk om in Utrecht colleges te verzorgen voor agrarische studenten. De Utrechtse colleges zijn immers ingesteld op studenten geschiedenis, economie en sociologie.

Onverwacht is ook de bevriezing van de leerstoel Theorie van geografische informatie-verwerking. In het leerstoelenplan werd deze stoel nog belangrijk geacht voor de groene ruimte. Maar door het min of meer toevallige vertrek van prof. dr ir M. Molenaar naar Enschede staat hij nu opnieuw ter discussie.

Gespaard is de onderzoekschool Vlag (voeding, levensmiddelentechnologie), die mag werven voor twee leerstoelen. Het college acht, in navolging van de Nationale raad voor landbouwkundig onderzoek (NRLO), dit deel van de faculteit strategisch belangrijk.

Nog niet eerder bracht het college van bestuur de overname van leeropdrachten door andere universiteiten zo expliciet naar voren als mogelijkheid om de bezuinigingen te halen. Met die gedachte lijkt het logisch om als eerste in de sociale wetenschappen en in de natuurwetenschappelijke basisdisciplines te snijden. Voor geschiedenis, onderwijskunde, recht en bio-anorganische chemie kunnen studenten immers ook in Nijmegen en Utrecht terecht; voor voedingsleer, levensmiddelentechnologie, luchtkwaliteit en nematologie niet. Maar is in alle vakgebieden de kloof tussen de algemene universiteiten en de LUW niet even groot?

Je kunt agrarische geschiedenis niet losmaken van de andere agrarische vakken", becommentarieert geschiedkundige prof. dr A.M. van der Woude, Die verbinding heb je nodig. En andere universiteiten geven natuurlijk wel economische geschiedenis, maar die hoogleraren kunnen het zich echt niet permitteren zich louter te richten op landbouwontwikkeling. Het is niet voor niks dat de hele Nederlandse agrarische geschiedenis tot 1900 vanuit Wageningen is beschreven. Dat was voorheen een blinde vlek."

Ook de specifieke opdracht van een Wageningse hoogleraar GIS en remote sensing, kunnen geografen elders er niet zomaar bijnemen. In Enschede richten ze zich vooral op de ontwikkeling van informatica en wiskunde", vertelt GIS-deskundige dr ir R.J.A. van Lammeren. Hier kijken we hoe we het instrument GIS en remote sensing moeten inzetten voor planningsvraagstukken op het gebied van landbouw, natuur en milieu. En hoe we met GIS de kennis van verschillende vakgroepen bij elkaar kunnen brengen."

En zo is Agrarische onderwijskunde de enige vakgroep in Nederland die de onderwijskunde systematisch toepast op agrarische onderwijsprocessen en is Agarisch recht als enige nadrukkelijk gericht op het platteland. Zijn die opdrachten minder specifiek voor Wageningen dan de toepassing van fysische chemie op levensmiddelen of moleculaire genetica op ziekteverwekkers? Ik snap wel dat de echt technische vakken het laatst aan de beurt zijn", filosofeert Van der Woude, Maar dat gaat wel ten koste van de kleurrijkheid van de universiteit. Als het zo doorgaat, zijn er in 2025 geen sociale wetenschappen meer over. Want economie kun je ook elders doen. Dan kijken we verdwaasd om ons heen, komen we er achter dat sociale processen in de landbouw toch wel heel belangrijk zijn, en breken we ons hoofd over hoe we de kennis weer kunnen opbouwen."

Bevroren leerstoelen
  • Agrarische geschiedenis (0,5 mensjaar) *
  • Onderwijskunde (0,5) *
  • Geografische informatie-systemen en Remote sensing (1,0) *
  • Bosontwikkeling en Bosteelt (0,5)
  • Bodemvruchtbaarheid en Plantevoeding (0,4)
  • Arbeid en Gezondheid (0,4)
  • Bio-anorganische chemie (0,5)
  • Nog in te vullen plantwetenschappelijke leerstoel (0,5)
  • Sociologie van beleid en bestuur(1,0)
  • Technologie en agrarische ontwikkeling (1,0)
  • Agrarisch recht (0,5) (rurale ontwikkeling en milieurecht)

    Warm gehouden leerstoelen
  • Luchtkwaliteit (1,0) *
  • Nematologie (0,5) *
  • Moleculaire biologie (1,0) *
  • Metabole werking van voeding (0,5)
  • Fysica en Fysische chemie van levensmiddelen (1,0)
  • Technische natuurkunde (0,5)
  • Landgebruiksplanning (0,4)

    * Enige leerstoel in vakgroep.

  • Re:ageer