Wetenschap - 22 februari 1996

Chinees DLO start behoedzame verhouding met LUW

Chinees DLO start behoedzame verhouding met LUW

Samenwerking vooral in groentenveredeling

De 1,2 miljard Chinezen zien graag meer vlees en verse groenten op tafel verschijnen. Ter ondersteuning van de groene sprong voorwaarts wordt ondermeer de band met Wageningen aangehaald. De LUW droeg immers bij aan het Hollandse agrarische succes. En daar de mensenrechtensituatie niet langer een breekpunt vormt, lijken de perspectieven ongekend. Maar de Chinese filosofie vereist geduld.


Op 12 februari werd het officiele karakter van de Aula eventjes opgekrikt. Een hoge vertegenwoordiger van de Chinese ambassade kwam persoonlijk Qu Dongyu feliciteren met het behalen van zijn Ph.D.-titel. Daarmee onderstreepte de ambassade het belang dat China hecht aan een goede samenwerking met Wageningen. Begin mei was de ambassadeur zelf te gast in de landbouwstad. Hij vertelde toen dat China druk doende is zijn landbouw te moderniseren en daarbij graag gebruik maakt van Wageningse ervaringen. Het landbouwonderzoek was immers een van de sleutelfactoren bij de opkomst van Nederland als groene handelsnatie.

De promotie in de Aula leek alvast een voorproefje op een nauwere samenwerking. De promotors waren prof. dr ir E. Jacobsen van de vakgroep Plantenveredeling, tevens directeur van de onderzoekschool Experimentele Plantwetenschappen, en prof. Zhu Dewei, adjunct-directeur van Caas, de Chinese academie van landbouwwetenschappen, te vergelijken met de Dienst landbouwkundig onderzoek in Nederland.

De eerste contacten met Jacobsen dateren uit de tijd dat Dewei hoofd was van het Instituut voor groenten en bloemen, een onderdeel van Caas. Dewei vroeg in 1989 aan Jacobsen of deze plaats had voor een Ph.D.-student. De komst van Qu Dongyu luidde een samenwerking in die steeds grotere vormen aanneemt en maakt dat Dewei overloopt van de afspraken. Toch weet hij 's avonds tijd vrij te maken voor een journalist. Een tweede Ph.D.-student bij Plantenveredeling, Xiaoguan Qi, is ingeschakeld als tolk.

Zwaartepunt

Dewei legt uit dat Caas rechtstreeks ressorteert onder het ministerie van Landbouw. Er werken ongeveer tienduizend mensen in zo'n veertig instituten, scholen en proefboerderijen, verdeeld over het hele land. Tezamen beslaan ze het gehele spectrum van de landbouw. Ze verrichten zowel fundamenteel als toegepast onderzoek. De samenwerking met de LUW is voornamelijk beperkt tot het instituut voor groenten en bloemen, waar Dewei eerst werkte. Ook in de toekomstige samenwerking zullen de groenten het zwaartepunt vormen. Dewei wil samen met de vakgroepen Plantenveredeling en Erfelijkheidsleer onderzoek verrichten naar tomaat, peper en aardappel. Voorheen droeg de LUW het gros van de kosten, in de nieuwe afspraak nog de helft.

Daarbij gaat de speciale aandacht van Dewei uit naar resistenties tegen ziekten en een efficient gebruik van licht. Lichtgevoeligheid blijkt van groot belang, nu steeds meer boeren in het noorden van China groenten willen verbouwen. Vanwege de korte winterdagen moeten de schaarse zonnestraaltjes goed worden benut.

Jacobsen is tevreden over de samenwerking, die hij ziet als een beloning voor jarenlang behoedzaam manoeuvreren. Als je in China wilt slagen, moet je eerst vertrouwen winnen, elkaar leren kennen en dat kost veel tijd. Niettemin richtte de vakgroep bewust haar pijlen op dit land. Er lopen nu vier Chinese Ph.D.-onderzoekers op de vakgroep rond, van wie twee afkomstig zijn van het Caas. Er werd nooit een contract getekend; met Dewei gold het principe: een man een man, een woord een woord.

Studentenopstand

Kort na de eerste contacten in 1989 werd de samenwerking tussen Dewei en Jacobsen op de proef gesteld; de Chinese autoriteiten sloegen de studentenopstand op het plein van de Hemelse Vrede bloedig neer. De hele internationale gemeenschap sprak haar afschuw uit en ging abrupt over tot verbreking van de contacten. Ook nu nog maakt Amnesty International melding van grove schendingen van de mensenrechten. China is toch stukje bij beetje teruggekeerd in de schoot van de internationale gemeenschap, daarbij duidelijk geholpen door zijn fabelachtige economische groeicijfers en enorme potentiele afzetmarkt.

Nadat de tanks het Plein hadden schoongeveegd, werd de komst van Qu Dongyu vertraagd. Pas toen de internationale spanningen verminderden, kon de Ph.D.-student zijn onderzoek in Wageningen beginnen. Een onderzoek dat nu dus officieel is afgerond. In een volgende fase ziet Jacobsen tevens een rol weggelegd voor het bedrijfsleven, mits die niet met arrogant gedrag de eigen glazen ingooit.

Gevoel voor de Chinese filosofie is een eerste vereiste. De zetmeelindustrie - Jacobsen wil geen namen noemen - werkt daarom met beide professoren aan een lange-termijnbeleid. Plantenveredeling doet mede op kosten van de industrie fundamenteel onderzoek en zo krijgt de zetmeelgigant indirect toegang tot de grote Chinese markt. Volgens Jacobsen was Dewei na de bedrijfsbezoeken zeer verbaasd dat een groot bedrijf zomaar zo'n afspraak maakt met een kleine vakgroep. Dewei piekert al over een Chinese variant, aldus Jacobsen.

Sinds Dewei adjunct-directeur van Caas is, krijgt de samenwerking tussen beide collega's een extra dimensie. Caas bestrijkt immers het gehele landbouwveld en het hele land. Dus toen rector Karssen en collegevoorzitter Vos vorig jaar in het gevolg van minister Van Aartsen China bezochten, ontmoetten ze onder meer Dewei.

In zijn hotelkamer vertelt de professor dat tijdens dat onderhoud principe-afspraken zijn gemaakt over stafuitwisselingen en de opleiding van Chinese Ph.D.-studenten in Wageningen. Hij kan echter geen financiele details geven. Dit bezoek is vooral orienterend, net als de verkennende gesprekken op de ministeries van LNV en Buitenlandse Zaken in Den Haag de volgende dag. China lonkt.

Re:ageer