Wetenschap - 26 januari 1995

Boerentoneel in Ouderkerk a/d Amstel

Boerentoneel in Ouderkerk a/d Amstel

Rotganzen zijn opvreters!

Het boerentoneel uit Wageningen trad afgelopen week op in De Ronde Hoep voor de Westelijke Land- en Tuinbouworganisatie.


't Gezellenhuis aan de Ronde Hoep oost in Ouderkerk aan de Amstel: boven de bar een aankondiging voor een door de Westelijke Land- en Tuinbouworganisatie (WLTO) georganiseerde klaverjasavond alsook een grote hoeveelheid WC-spreuken. Mijn man houdt duiven en ik zie ze vliegen; wie z'n vrouw heeft meegenomen is nooit te laat thuisgekomen. Aan de wand tegenover de bar domineren daarentegen oud-Hollandse gezegden. Onghelike scotelen maken schele ogen, den boom valt ten eersten slaghe niet. In de zaal zo'n negentig mensen: WLTO- leden, plattelandsvrouwen, leden van de vogelwerkgroep uit de regio en een enkeling van het instituut voor natuurbeschermingseducatie (IVN). Voorzitster van de plattelandsvrouwen, Dickie Hogenhout, heet de vogels van diverse pluimage welkom. Waar zijn de mensen, die nog geen koffie hebben gehad? Die zijn er niet? Dan gaan we beginnen." Mede op initiatief van Hogenhout zal vanavond het Boerentoneel uit Wagenin
gen optreden. Op een feest van de landbouwvoorlichting zag Hogenhout de toneelgroep voor het eerst. Dat was zo leuk. Ik weet nog goed, dat was vier jaar geleden, want er was net een neefje geboren."

Prikkelend

Een half uur later dan gepland begint het stuk Zoden aan de dijk, geschreven en geregisseerd door Peet van Duijnhoven in opdracht van de Boerengroep. Een incomplete familie Tureluur - pa houdt het drie weilanden verderop met een ander - hangt rond het nest. Moeder Mira en haar dochters Tiri en Lura, gehuld in kledij voorzien van pantermotief, zijn in afwachting van de grote trek en een eventuele terugkeer van de Grote Tier. Het trio doodt de tijd met het spelen van spelletjes, waarbij beurtelings de een boer en de ander natuurontwikkelaar is. Zoden aan de dijk snijdt zo de problematiek rond natuur en landbouw aan. Soms prikkelend - De boerenmentaliteit: van alles een graantje meepikken, geld verdienen aan vogels, soms humoristisch - Plan Dino: terug naar het landschap van voor 1850.

De familie Tureluur bekvecht tijdens de spelletjes wat af, waarbij termen als beheersovereenkomst, milieucooperatie, ecologische hoofdstructuur, groene zone en de vierde nota ruimtelijke ordening extra - Vinex - de zaal invliegen, en halverwege het licht uitvalt. Desalniettemin lijkt de boodschap uiteindelijk duidelijk: er zijn geen winnaars, geen verliezers. Boeren, natuurontwikkelaars en overheid moeten samenwerken. En de familie Tureluur begint aan de grote trek, niet langer meer wachtend op vader.

Op deze manier willen we laten zien dat er veel verschillende definities van natuur bestaan, dat de eigen visie van de boer niet ondergeschikt is aan die van een ander. Maar ook wil de Boerengroep uitleggen wat de overheid bedoeld met een ecologische hoofdstructuur." Aan het woord is Bas van Vliet, afgestudeerd in Milieuhygiene en met een jaar bij de club de langstzittende boerengroeper van dit moment. De vorm is ambitieus, omdat we er vanuit gaan dat mensen van de ontwikkelingen van landbouw en natuur op de hoogte zijn. Voor mensen, die nog nooit van een milieucooperatie - een groep boeren die georganiseerd natuur en beheer in hun bedrijfsvoering opnemen - hebben gehoord, lijkt het echter alsof je een nieuw idee aan de man brengt." En al noemt Van Vliet vormingstheater gekscherend een relikwie uit de jaren zeventig, er is, zo zegt hij, vraag naar. Je moet dan wel duidelijk van te voren zeggen dat het niet alleen een culturele avond is".

Stellingen

Van Vliet: Je komt op die manier toch in omgevingen waar je anders nooit terecht komt. Dan hoor je argumenten waarom boeren niet aan natuurbeheer willen doen. Je wordt als het ware teruggegooid." De Boerengroep heeft doorgaans meer te maken met koplopers onder boeren, denkt hij, zoals een groep uit de Alblasserwaard en Vijfheerenlanden op wier verzoek de Boerengroep een plan voor milieucooperaties heeft geschreven.

Na de pauze zal in groepjes worden gediscussieerd over het thema landbouw en natuur. Discussieleider Arno de Bruin vraagt zijn groepje - twee plattelandsvrouwen, drie boeren - eerst naar een reactie op het stuk. Een modern toneelstuk, dat is effe wennen. Ik denk dat het jongelui meer aanspreekt", aldus de een. Dat ik het goed begrepen heb kan ik niet zeggen", meldt een ander. Je moet de achtergrond wel kennen, anders wordt het hier en daar wartaal", valt een derde bij. Maar, weet nummer vier: Ik begrijp er erg goed uit dat niemand hoeft te winnen."

De Bruin houdt de vijf vervolgens kaartjes met stellingen voor, die ze dienen te verdedigen. Scheiding geeft grote boeren tenminste de ruimte om echt te boeren, luidt de eerste. De stellingen blijken echter moeilijk te vatten, waarop De Bruin een stapeltje foto's pakt. Kunt u zeggen wat u mooi vindt aan wat u op de foto's ziet?"

Een plaatje van een kaarsrechte bermloze sloot, die weilanden doorkruist, oogst spontaan bijval: In het toneelstuk zeiden ze dat een rechte stuk weiland geen natuur is, maar net een Mondriaan. Nou, ik vind het wel mooi. Als ik dat vergelijk met de omtrek van Purmerend, met al die moerassen en al dat riet, dat is een rommeltje." Verspreiding van zaden door bermbeheer zorgt voor stekels op het land, meent de meerderheid en boeren die dat hebben zijn vieze boeren.

Volgende afbeelding: rotganzen in een wei. Dat zijn er wel wat veel", vindt de een. Rotganzen zijn opvreters, net ambtenaren", zegt boer Cor resoluut. Zwanen in de sloot blijken ook niet alles voor de boer. Die trappen alles plat. Tot slot een foto van een golfterrein. Moet ik dat mooi vinden?", vraagt de voorzitter van de WLTO zich af. Dat is zo kunstmatig." Even over half elf worden de discussies afgesloten en krijgen de drie toneelspeelsters en de man van het licht een bosje rozen.

Re:ageer