Wetenschap - 29 oktober 1998

Blad op de rails

Blad op de rails

Blad op de rails
De treinen lopen weer vertraging op door bladeren op de rails. Dit jaar is het erger dan anders, want er ligt meer blad. De NS denkt dat de bomen, door de slechte zomer, meer of grotere bladeren hebben. Klopt dat?
Dat lijkt me vergezocht. Door de jaren heen is de totale bladbiomassa vrij constant. De hoeveel blad druk je uit in de leaf area index, de LAI. Dat is de hoeveelheid bladoppervlak per oppervlak bos. Die verschilt per boomsoort, maar de meeste soorten hebben een LAI tussen vier en vijf: vijf hectare bladoppervlak op een hectare bos. De LAI varieert niet veel van het ene jaar op het andere. Ik kan me niet voorstellen dat NS daar een verschil waarneemt
Ik denk dat de synchronisatie van de bladval de treinen parten speelt. De bladeren zijn langer aan de bomen blijven hangen. In een droge zomer laten veel bomen, bijvoorbeeld de berk, al een hoop blad vallen. Dat was dit jaar niet het geval. Bovendien hebben we nog geen vorst gehad. Vaak is vorst de directe prikkel om versneld bladgroen terug te trekken: het blad verkleurt en valt van de boom. Dit jaar hadden we geen droogte en nog geen vorst, maar wel in een korte periode vrij veel wind. Daarom valt alles in een keer
De invloed van het weer op de groei van bladeren valt nogal mee. Er zijn twee soorten bladaanleg: gedetermineerd en ongedetermineerd. Naaldbomen hebben een gedetermineerde bladgroei. Het aantal naalden dat ontstaat hangt af van de primordien - klompjes cellen in de knop. Die primordien worden in het najaar aangelegd en bepalen hoeveel naalden het volgende jaar zullen ontstaan. Daarom heeft dus het weer geen directe invloed op het aantal naalden. Het kan overigens wel een beetje invloed hebben op de naaldlengte
Soorten als de populier hebben ongedetermineerde bladgroei: ze leggen het hele jaar door nieuwe bladeren aan, al vindt de belangrijkste bladaanleg in het voorjaar plaats. Dat kun je ook zien: een populier heeft bovenin vaak nog groene blaadjes als de onderste bladeren al geel zijn. Zo'n boom kan dus in een gunstig jaar iets meer blad aanleggen
Een beuk ontwikkelt bijna al het blad vroeg in het voorjaar; de hele kroon komt in een keer in blad. De eik legt alle blad begin mei aan, maar als midden juni de omstandigheden gunstig zijn kan de boom nog een beetje doorgroeien. Dat heet het Johanneslot. De boom legt extra twijgen aan en dus ook extra bladeren. Er zijn dus wel bomen waarbij het weer een beetje invloed heeft op de hoeveelheid blad, maar dat levert geen groot verschil in de bladbiomassa op. Dus dat is niet de directe oorzaak van zoveel meer blad op de rails

Re:ageer