Wetenschap - 31 oktober 1996

Biomoleculaire wetenschappen verhuren optische apparatuur

Biomoleculaire wetenschappen verhuren optische apparatuur

Centrum werft industriele opdrachten

Vorige week werd het Microspectroscopisch Centrum, een initiatief van Leidse en Wageningse vakgroepen, officieel in gebruik genomen in Wageningen. Industrie en onderzoeksinstellingen kunnen er expertise en apparatuur huren.


Het Microspectroscopisch Centrum is geen centrum van pH-meters", zegt de biochemicus prof. dr C. Laane, projectcoordinator van het centrum. Die heeft iedereen. Het gaat hier om zeer geavanceerde optische apparatuur, waarmee we biomoleculaire interacties kunnen meten tussen ondermeer eiwitten, vetten, koolhydraten en DNA."

Mede onder druk van bezuinigingen op de universiteit stelden de Wageningse vakgroepen Biochemie, Moleculaire fysica, Moleculaire biologie, Plantencytologie en -morfologie en het Leidse laboratorium voor cytochemie en cytometrie vorig jaar een plan op om te komen tot samenwerking tussen het bedrijfsleven en onderzoeksinstellingen ter versterking van het biotechnologisch en biomedisch onderzoek. De universiteit is steeds minder bereid om geld voor dit soort zaken beschikbaar te stellen", aldus Laane. We moesten dus iets anders verzinnen. Apparatuur delen bijvoorbeeld."

Nadat de vakgroepen hun plan hadden ontvouwd in oktober 1995, bleek de belangstelling vanuit het bedrijfsleven groot. Onmiddellijk zegden vijf bedrijven concrete financiele steun toe. Met dat pakket konden we naar Pps Mibiton (Privaat-publieke samenwerking) stappen voor een subsidie-aanvraag."

Pps Mibiton is opgezet om, met geld van de nationale aardgasbaten, de samenwerking tussen bedrijven en overheidslaboratoria te stimuleren. Onder het motto van aardgasbel naar kennisbel investeert de stichting in hardware: apparatuur, instrumenten, laboratoria en plantenkassen. Een belangrijke voorwaarde hierbij is dat de investering leidt tot extra industriele opdrachten.

Geld verdienen

Dat bleek bij de plannen voor het Microspectroscopisch Centrum het geval. Met twee bedrijven uit de voedingsmiddelenindustrie, een farmaceutisch bedrijf, een chemisch concern en een toeleveringsbedrijf voor apparatuur werden direct contracten afgesloten. Pps Mibiton zegde 0,5 miljoen gulden toe. Laane: Van dat bedrag moeten we de helft binnen vijf jaar terugbetalen. Met de contracten die nu met het bedrijfsleven zijn afgesloten, is dat bedrag alvast binnen. Uiteindelijk kunnen we met dit centrum geld verdienen, dat we weer in nieuwe apparatuur kunnen investeren, eventueel met nieuwe steun van Pps Mibiton. Die 0,5 miljoen is nog maar het begin."

De grote verscheidenheid aan apparatuur maakt het mogelijk uiteenlopende monsters te onderzoeken, zowel levend als niet-levend, zowel vloeibaar als vast. De aanwezige meetapparatuur is gebaseerd op methoden die gebruik maken van fluorescentietechnieken. Je hangt als het ware ergens een piepklein lampje aan", aldus Laane.

Het centrum heeft de beschikking over een Single photon counting fluorescentiemeter, waarmee onderzoekers ondermeer de beweeglijkheid van fluorescentie-moleculen kunnen volgen. Met de Fluorescentie levensduur imaging microscoop kan niet alleen de interactie tussen biomoleculen in complexe systemen worden gemeten, maar ook worden bepaald hoeveel biomoleculen er in een systeem aanwezig zijn.

Laser

Met de Confocale laser scanning microscoop kunnen optische secties gemaakt worden van bijvoorbeeld plantencellen. Voor de bepaling van de structuur van eiwitten beschikt het centrum over een zeer geavanceerde Circular dichroism spectrometer. Met de Fast ratio imaging fluorescentie microscoop kunnen verschillende fysiologische parameters in levende cellen worden gemeten. De firma Zeiss, fabrikant van optische apparatuur, heeft het centrum voorlopig een machine ter waarde van vierhonderdduizend gulden in bruikleen gegeven, waarmee enkele moleculen in een cel of oplossing te traceren zijn. Laane: Het komende half jaar testen we deze nieuwe ontwikkeling. Het gebruik van dit apparaat zou anders al gauw tienduizend gulden per maand kosten. Uiteindelijk zullen we hem wel moeten kopen."

Wageningen maakt van het centrum gebruik voor biotechnologische toepassingen, Leiden richt zich op de medische toepassingen. De apparatuur, die zich deels in de kelder van het Transitorium bevindt en deels in Leiden, vertegenwoordigt in totaal een waarde van zeven miljoen gulden. Niet alles is nieuw. Een groot deel van de apparatuur was al aanwezig", zegt Laane.

Bedrijven kunnen tegen een vergoeding gebruik maken van het Microspectroscopisch Centrum. Het tarief varieert, afhankelijk van de gebruikte apparatuur en de benodigde technische ondersteuning, van tweehonderd tot drieduizend gulden per dag.

Een aantal Wageningse vakgroepen dat gebruik wil maken van de apparatuur, heeft positief gereageerd op het verzoek jaarlijks vijfduizend gulden bij te dragen. Hiervoor in ruil krijgen zij korting op het dagtarief", aldus Laane. Ook het Instituut voor Agrotechnologisch Onderzoek (ATO-DLO) is benaderd om gebruik te maken van de apparatuur.

Een van de voordelen van het Microspectroscopisch Centrum is volgens Laane dat het de herkenbaarheid van Wageningen als universiteit versterkt. Als centrum heb je meer mogelijkheden om je te profileren. Bovendien is het een mooi voorbeeld van de koppeling van fundamenteel en toegepast wetenschappelijk onderzoek."

Re:ageer