Wetenschap - 24 april 1997

Bijverdienste: proefdier

Bijverdienste: proefdier

Bijverdienste: proefdier
Geen antidepressiva en radioactieve grappen
Drie weken uitrusten in Drenthe, gratis maaltijden en overnachtingen, met vierduizend gulden op de koop toe - wie wil dat niet? Recent afgestuurd Tropisch landgebruikkundige Rodney Nikkels heeft naar eigen zeggen sinds mei vorig jaar de ideale bijverdienste: medicinaal proefpersoon
De eerste keer ging het om een nieuw middel tegen astma. Iedere dag een slokje medicijn en op begin- en einddatum een meting van zijn hormoonspiegel, middels bloed- en urineonderzoek. Nikkels: Dan krijg je een kraantje in je arm, een canule. Nemen ze om het half uur bloed af.
Met achttien mannen was Nikkels drie weken lang, inclusief de weekenden, van de wereld. Het beviel hem prima. Ik was bezig met een afstudeervak, dus ik nam een laptop mee en een inktjetprintertje. Het proefje zelf stelde niets voor. Ik bleek achteraf placebo's gekregen te hebben.
Slapen deden ze met z'n allen op de zaal; verder waren er een studeerkamer, een tv-kamer, een spelletjeskamer met flipperkast en airhockey en een binnenplaatsje. Eenmaal daags werd het gezelschap onder begeleiding van een verpleegkundige uitgelaten. Begeleiding? Nikkels: Jazeker, mensen gaan soms rare dingen doen als ze een paar weken opgesloten zitten en niet mogen roken, geen thee of koffie mogen drinken of chocola eten. Die mensen krijgen ruzie over welke video in de recorder moet, gaan stiekem roken op de wc, smeren hem naar de kroeg. Worden vervolgens, al naar gelang de overtreding, beboet of verwijderd
In augustus vertrok Nikkels wederom naar het noorden, ditmaal voor een ontstekingsremmer. Hoe deze opgenomen wordt door het bloed of zoiets. Vooraf had hij wat dubbele gevoelens, omdat volgens de informatiefolder het middel van doen had met AIDS en kanker. Maar na achttien dagen was Nikkels weer 3300 gulden rijker. In januari betrof het een stof die invloed zou kunnen hebben op het groeihormoon
Vaak zijn de proefpersonen mannen. Dat heeft iets te maken met de hormoonhuishouding van vrouwen; die werkt belemmerend, weet Nikkels. Vaak zijn het studenten. Dat is een interessante doelgroep. Ze zijn meestal jong en gezond en kennen een chronisch geldgebrek.
Nikkels heeft geen moeite met zijn regelmatige afzondering. Mij maakt dat allemaal niet uit, behalve de cafeinevrije koffie. Ik eet daar beter dan hier. Meestal is 't gewoon leuk. Kom je ouwe mannetjes tegen, die er zijn voor een middel tegen Altzheimer. Zitten de hele dag met elektroden op het hoofd computerspelletjes te spelen, net ruimtemannetjes.
Op drie locaties in Nederland worden medicijnen op mensen getest, veelal op verzoek van Amerikaanse bedrijven die de Europese markt op willen. Na keuring en ondertekening van een formulier met voorwaarden gaat een proefpersoon aan de slag. Die mag dat overigens maar eens in de drie maanden omdat uit ethisch oogpunt wettelijk is bepaald dat niemand van het proefdierschap mag leven
De 25-jarige Nikkels, fietsfanaat en voormalig raceroeier, kent de risico's. Al weet je natuurlijk nooit precies wat je slikt. Maar 't is maar voor een paar weken. Zijn omgeving reageert doorgaans afkeurend, maar dat is Nikkels worst: Medicijnen moeten gewoon getest worden. Niet dat hij nobele motieven heeft. Ik doe het gewoon voor het geld.
Hij stelt wel zo zijn grenzen. Antidepressiva zijn taboe; evenmin staat hij toe dat in zijn lichaam wordt geboord. Een vriend van me zit momenteel in Utrecht voor een medicijn tegen bloedrukverlaging. Die krijgt stuwbanden om zijn bovenarmen, waarna ze de ene arm inspuiten met spul. Meten ze de omvang van de onderarm. Hij krijgt bovendien nog een ding in zijn slagader om de wanddruk te meten. Dat gaat me te ver.
De vriend, Ference Matzken, zegt over de telefoon alles hartstikke relaxed en gezellig te vinden. Matzken heeft absoluut geen moeite met de rol van proefpersoon. Ik kijk naar wat wordt aangeboden en dan hobbel ik naar mijn huisarts voor advies. Want ook voor Matzken gelden grenzen: Antidepressiva en radioactieve grappen doe ik niet. Of maagproeven: krijg je slangetjes door je neus, zie je mensen over hun nek gaan. Dat doe ik ook niet. Matzken krijgt nu een poeder ter stimulatie van bloedvatverwijding toegediend. Tien dagen lang, tweehonderd piek per dag. Ik zit in de eerste groep, die met de laagste dosering. Anderen krijgen honderdmaal zoveel toegediend, maar worden wel hetzelfde betaald.
Matzken zit in een divers clubje: een werkloze, een seizoenswerker, iemand met een drukke job die tot rust wil komen. Ik zit lekker rustig naar buiten te kijken; we hebben een krant, tv, en zo'n vijftig video's. Het is makkelijk geld verdienen; het schiet harder op dan een uitkering. Had ik het eerder geweten dan had ik mijn hele studie zo bekostigd. Zijn vriendin is minder te spreken over het baantje. Ze krijgt een onaangenaam gevoel van middelen waarvan je nooit honderd procent zeker weet wat ze doen. Maar ja, een weekendje zuipen en er zijn ook tig hersencellen weg. Zelf vindt hij het risico minimaal; hij zorgt dan ook steevast dat hij in groepen met minimale doses terecht komt. Toch stelt hij: Zou ik de centen niet nodig hebben, dan deed ik het niet. Matzken is zuinig te zijn op zijn lichaam. Hij sport veel, rookt niet en drinkt nauwelijks. Zoals de meesten die aan proeven meedoen, beweert hij
Is het met de sfeer deze keer goed gesteld, soms is dat wel anders. Dan heb je bijvoorbeeld van die etterbakken die gaan tafeltennissen als anderen willen slapen. Een van zijn drijfveren was te zien hoe opgesloten mensen gaan reageren. Zijn verwachtigen kwamen geheel uit: de eerste dagen zijn gezellig, daarna steken irritaties de kop op en raken mensen in zichzelf gekeerd. Eenmaal maakte Matzken een knokparijtje mee, en eenmaal ging hij zelf uit z'n dak en gooide hij boos een schaakbord om. Daar was ik erg verbaasd over. Want al vindt hij het vervelend dat hij niet naar buiten mag - maar ik doe nooit mee in de zomer - zelf heeft hij meestal nergens moeite mee. Hij moet nog tot vrijdag. Die tijd gaat hij doden met het lezen van Schindlers List en het volgen van de beurs op Teletekst

Re:ageer