Wetenschap - 26 maart 1998

Betalen om vrijwilligerswerk te doen

Betalen om vrijwilligerswerk te doen

Betalen om vrijwilligerswerk te doen
Kennis en ervaring zijn niet nodig bij het ICA
Bijna iedereen kan via ontwikkelingsorganisatie ICA aan de slag als vrijwilliger in een ontwikkelingsland. Ervaring en deskundigheid zijn niet nodig. Vrijwilligers volgen slechts een kort trainingsprogramma. Daarvoor moeten ze wel betalen
Gezocht: vrijwilligers die aan de slag willen bij lokale organisaties in de derde wereld. Specifieke deskundigheid of ervaring zijn niet nodig. Gedrevenheid en geloof in eigen kunnen wel. In een kamer van een LUW-pand aan de Generaal Foulkesweg is een afdeling gevestigd van een organisatie met een opmerkelijk vrijwilligersprogramma: het Institute of Cultural Affairs (ICA), een organisatie die claimt dat vrijwilligers vooral als mens naar een ontwikkelingsland gaan en niet als deskundige
ICA-vrijwilligers komen terecht bij een van de dertig afdelingen van de organisatie of bij een kleine lokale non-gouvernementele organisatie. Gemma Vriens, student Rurale ontwikkelingsstudies, werkte een jaar bij het ICA in Zambia. Vriens voelde zich aangetrokken tot de ontwikkelingsmethode van het ICA. De organisatie, die in Verenigde Staten is ontstaan, werkt vanuit de filosofie dat ontwikkeling pas plaatsvindt als groepen mensen zelf het initiatief nemen om hun lot te verbeteren. Empowerment heet dat in ontwikkelingsjargon
Logica
Vriens is afgeknapt op haar studie; die omvatte te veel theorie waar ze niets mee kon. Kreten als duurzaamheid en participatie kom je veel tegen, maar ik had geen idee hoe je dat in de praktijk vorm moest geven. Dat veranderde toen ze van een medewerker van de vakgroep Voorlichtingskunde hoorde van een organisatie die vrijwilligers zocht. Ik ging kletsen en liet me binnen een kwartier overhalen een voorbereidende cursus te volgen van twaalfhonderd gulden.
Het idee achter het ICA-programma, vrijwilligers uitsturen als mens, klinkt prachtig, maar wat kan een niet of nauwelijks opgeleide onervaren vrijwilliger betekenen voor een lokale organisatie? Zijn er niet al genoeg mensen in het ontwikkelingsland zelf? Vrijwilligers kunnen westerse logica inbrengen, zegt Simon Koolwijk, oud-vrijwilliger en coordinator van het ICA in Nederland. In Afrika en Latijns Amerika werken mensen meer dan in het westen op intuitie en gevoel. Ze kunnen hun werk in de regentijd bijvoorbeeld heel goed plannen, maar de logica die nodig is voor het runnen van een organisatie, die hebben ze niet zo. ICA zou ook graag mensen uit het zuiden in het westen op projecten zetten, maar daar is geen geld voor
Vriens vertelt dat ze in Zambia vooral een brugfunctie vervulde tussen westerse donoren en de lokale organisatie. Ik heb veel projectvoorstellen geschreven. Ik weet wat donoren willen horen. Een duidelijke doelstelling, een strakke planning....
Mobiliseren
ICA-vrijwilligers volgen een aantal trainingen van in totaal vijftien dagen. Ze leren onder meer hoe ze groepen mensen kunnen mobiliseren en praktische zaken als het schrijven van projectvoorstellen. De kosten van het programma, 2100 gulden, zijn voor de vrijwilliger zelf, evenals de reiskosten en de benodigde verzekeringen. ICA stimuleert vrijwilligers in spe om fondsen te werven. Vriens haalde bij familie, vrienden en kennissen vijftienhonderd gulden op
Een organisatie met een wel erg nobele doelstelling die een fors bedrag vraagt voor een training. Dat klinkt wat verdacht. Het valt bovendien niet mee om referenties van het ICA te vinden. De organisatie is in Nederland onbekend. Ze hebben ons benaderd om te vragen of we voor hen in het WUB een oproep wilden plaatsen, herinnert ir Andre Boon van Voorlichtingskunde zich. De vakgroep heeft het afgehouden, maar als studenten met een inhoudelijk voorstel voor een praktijktijd komen, wil Boon zich er nog wel eens over buigen. Op zich is zo'n organisatie zelf al een aardig onderwerp van studie.
Nooit van gehoord, klinkt het bij het ministerie van Buitenlandse Zaken, het Bureau Fondsenwerving, de Amerikaanse ambassade, de Nuffic, VSO en Mensen in Nood. Ook ICCO-medewerker Geert Smits kent het ICA niet. Volgens een folder van ICA International, financiert het ICCO echter een project van het ICCO. Smits zoekt het uit. Het klopt, meldt hij later. Het ICCO is zelfs voor een tweede keer met het ICA in zee gegaan, dus kennelijk is dat goed bevallen, concludeert Smits
Sympathie
In de global advisory board van het ICA Internationaal zit Andrew Young, voormalig burgemeester van Atlanta. Ook dr Koenraad Verhagen, voormalig secretaris-generaal van de koepel van katholieke ontwikkelingsorganisaties CIDSEE, staat op de lijst van adviseurs. Verhagen neemt de tijd om uitleggen waarom het ICA zijn sympathie heeft, want hij krijgt er wel vaker wantrouwende vragen over. De filosofie van het ICA is gericht op het participatief proces. Dat proberen ze ook in hun organisatie waar te maken. De organisatie wordt bijvoorbeeld niet sterk vanuit het centrum geleid, het zijn geen empire builders. Het is ook geen sekte of zo met een verborgen agenda.
Bij het ICA hoort volgens Verhagen ook een levensinstelling, die hij omschrijft als een voluntary simple life style. Het concept van het vrijwilligersprogramma sluit daar volgens Verhagen bij aan. Je moet jezelf er wat voor ontzeggen; anderen zullen zeggen: ik kan iets, dus ik moet betaald worden. Verhagen is zelf geen lid van het ICA. Ik voel meer voor een organisatie met een andere identiteit. Maar ik mag graag logeren bij het ICA in Brussel. Het in een voormalig klooster gevestigde Brusselse kantoor van het ICA Internationaal is volgens Verhagen een ontmoetingsplaats voor ontwikkelingswerkers. Voor negenhonderd franc krijg je er een eenvoudige kamer en een uitermate goed Amerikaans ontbijt.

Re:ageer