Wetenschap - 23 maart 1995

Annie Slaa-de Jong

Annie Slaa-de Jong

Secretaresse Filosofie

Mevrouw A. Slaa-de Jong is een vertrouwde figuur op de vakgroep Toegepaste Filosofie. Zij is de rust zelve. Gedurende achttien jaar was zij secretaresse bij de vakgroep, maar nu gaat zij met de vut.


Ik heb de filosofie altijd boeiend gevonden, maar de bijbel blijft voor mij het uitgangspunt

Filosofie heeft wel haar belangstelling. Ze volgde een aantal colleges bij professor Schuurman. Dat komt waarschijnlijk door mijn achtergrond", zegt ze, ik ben orthodox gereformeerd, m'n hele leven al. Aan mijn geloof heb ik heel veel steun gehad. Zonder dat zou ik het niet hebben gered."

Eigenlijk is ze chemisch analiste. Vanaf haar zestiende jaar wist ze al dat ze dit beroep zou kiezen. Ze begon haar loopbaan in Schiedam op een verffabriek. Het beroep van analiste bestond vroeger uit mengen en roeren. Dat waren de standaard grondbeginselen van de chemie. Neerslagjes, titreren en filtreren, moderne apparatuur was er nog niet. Tegenwoordig kun je met een duizendste milliliter een bepaling doen en dan komt de hele samenstelling uit het apparaat rollen. Wij deden dat allemaal handmatig. Ik had enorm veel plezier in mijn werk. In een verffabriek werk je met kleuren, dat vond ik erg leuk. Eerst zat ik op de controle-afdeling. Later deed ik ook concurrentie-onderzoek, waarbij je de verf echt helemaal moest analyseren. Aan de hand van de resultaten keek je dan of wij een soortgelijk produkt in de fabriek hadden. Zoniet, dan maakten wij het soms na, dus heb ik ook aan de verfmolen gestaan. Verf is een moeilijk produkt, bij droogprocessen treden allerlei chemische reac
ties in werking."

Op het moment dat zij hoofdanaliste werd, trad ze in het huwelijk. Haar echtgenoot had een driejarig contract in Zuid-Afrika en natuurlijk ging ze met hem mee. Voor haar was er als specialiste in verfanalyses geen emplooi. Zodoende trad zij in dienst bij een vergelijkbare organisatie als DLO. Daar kon ik aan de slag als analiste bij een kernfysisch onderzoek. Het was eigenlijk biochemisch onderzoek, want het betrof de opname van fosfor in tabak, een beetje landbouwachtig dus." Ze werkte ook bij het cyclotron, dat was een hele omschakeling.

IJzeren logica

Mevrouw Slaa-de Jong was veertig jaar geleden in Zuid-Afrika. Hoe was het toen in Zuid-Afrika?

In het begin was het wel moeilijk, want je loopt natuurlijk niet met oogkleppen op. Je zag duidelijk de verschillen. Maar omdat wij er maar tijdelijk waren, hebben wij ons niet willen verdiepen in de politiek. Wie je ontmoette, daar ging je plezierig mee om." Ze staart nadenkend voor zich uit en vervolgt aarzelend: Ik heb fouten gemaakt. Als Nederlandse vrouw kende ik hun belevingswereld en leefwijze niet. Je stond daar dus heel vreemd tegenover."

Kunt u een voorbeeld geven van zo'n fout?

Ik had een werkster. Ik was heel erg tevreden over haar en wilde graag iets voor haar doen, dus gaf ik haar opslag. Nou, dat was helemaal fout. Ze liep weg; noemde mij een dief en een slechte mevrouw, want nu wilde ik haar meer betalen voor hetzelfde werk. Dat betekende, dat ik haar tot dan toe te weinig had betaald en haar dus had bestolen. Ik had haar een extra werkje erbij moeten geven zodat ze het gevoel zou hebben gehad het hogere loon te verdienen. Naar westerse maatstaven dacht ik goed te handelen: als iemand op proef is en voldoet, geven we hier meer salaris. Ik kon mij moeilijk verplaatsen in hun manier van denken, hoewel er een ijzeren logica in zat. Het is inmiddels heel lang geleden. Ze zullen nu wel beter weten, maar dat nam niet weg dat ik er erg van was geschrokken. Ik begreep dat ik de zaken heel anders moest aanpakken. Dat moest je leren en was niet makkelijk. En ik was mijn goeie hulp kwijt!"

De oudste zoon van het echtpaar werd in Zuid-Afrika geboren, maar toen zij haar tweede kind verwachtte, overleed haar man bij een auto-ongeluk. Dus bleef Annie alleen achter. Gelukkig had ik daar veel vrienden, want in die tijd gingen veel jonge technici naar Zuid-Afrika. Maar toen heb ik mijn geloof hard nodig gehad."

Steno-typen

Annie Slaa-de Jong was binnen drie jaar weer terug in Nederland. In die tijd waren er nog niet zulke goede sociale voorzieningen en daarom moest ze na de geboorte van het tweede kind weer gaan werken. Zo kwam ze bij het onderzoekscentrum ITAL terecht. Dat lag in mijn straatje, want in Afrika had ik ook met atoomenergie gewerkt. Voor mensen in mijn situatie bestond in Nederland geen voorziening, maar toen de AWW werd ingesteld, vond ik dat ik eindelijk eens mijn kinderen aandacht moest geven. In die tijd werkte je ook nog op zaterdag. Jonge mensen van nu vinden dat het stenen tijdperk."

Het werken gaf veel afleiding, maar de klap van het overlijden van mijn man moest toch worden verwerkt. Mijn kinderen hebben helaas geen herinnering aan hun vader." Toen de jongste ging studeren, werd het financieel moeilijker en moest ze na tien jaar wederom gaan werken. Ik wilde niet meer terug naar mijn chemische beroep; ik was er te lang uit. En een wetenschap als de kernfysica is teveel aan verandering onderhevig." Ze deed cursussen steno-typen en in 1977 trad ze in dienst bij de vakgroep Wijsbegeerte, later Toegepaste Filosofie. Ik ben geen filosoof en zal dat ook nooit worden, maar nadenken heb ik van huis uit mee gekregen. Mijn vader was lid van de Stichting Reformatorische Wijsbegeerte. Ik heb de filosofie altijd boeiend gevonden, maar de bijbel blijft voor mij het uitgangspunt."

Ze deelde de baan met een andere secretaresse. Part-time werken is nu aan de orde van de dag, maar Annie ziet er ook nadelen in. Je mist vaak gegevens en de communicatie is niet optimaal."

Miste u het wetenschappelijk werk niet? Nee, niet echt. Het secretaressewerk is uitermate afwisselend en boeiend omdat je meer met en voor mensen werkt. Secretaresses hebben een dienstverlenende functie. Ik ben altijd lid geweest van de WKS (Wageningse Kring van Secretaresses), omdat het goed is dat specifieke problemen van het beroep onder de aandacht worden gebracht. Ook de lezingen en voorlichting vanuit het Bestuurscentrum vond ik heel nuttig."

Jubileum

Kijkt men anders aan tegen secretaresses dan tegen wetenschappelijk personeel?

Dat ligt ook aan jezelf. Ik was boven de veertig, met een behoorlijke portie levenservaring. De studenten hadden toen de leeftijd van mijn eigen kinderen. Dat maakt verschil, waarschijnlijk had ik meer overwicht. En hoewel je als secretaresse veel routinewerk doet, kon ik in de vakgroep Wijsbegeerte en Filosofie veel van mezelf kwijt. Men erkende mijn belangstelling en ik kon meepraten. Omdat ik zelf wetenschappelijk bezig was geweest, kon ik mij wel wat voorstellen bij wetenschapsfilosofie." Vooral het contact met de Zuid-Afrikaanse emeritus professor A. Meyer vond Annie altijd plezierig. We konden over Zuid-Afrika praten." Ze is al vijftien maal teruggeweest.

Er is veel veranderd binnen de LU, denk maar aan die hele automatisering. De bibliotheek bijvoorbeeld, dat ging vroeger allemaal op kaartjes met trefwoorden. Nu hebben we een automatische examenregeling en kun je vanaf je bureaustoel cijfers invullen en naar studentenzaken opsturen. Door de E-mail en het kopieren is alles vereenvoudigd. De functie van secretaresse omvat nu meer beheerstaken, waardoor de verantwoordelijkheid en betrokkenheid is toegenomen."

De vakgroep Toegepaste Filosofie is een papieren werkterrein. We hebben geen veldwerk en laboratoria en verwerken geen grote hoeveelheden onderzoeksgegevens. Maar we hebben wel veel studenten, want wetenschapsfilosofie is verplicht voor alle richtingen, behalve economie en sociologie."

In december vierde mevrouw Slaa-de Jong haar zilveren jubileum en over enkele weken gaat ze met de vut. Ze zal geen problemen hebben met het vullen van haar tijd, want ze is diaken van de Nederlandse Gereformeerde Kerk. Hier vervult zij tal van taken met grote voldoening. Ze had zich al op haar pensioen voorbereid via de seniorenregeling, waardoor zij twee middagen per week vrij had. Voor werkende vrouwen komt alles altijd op het weekend neer, dus bleven een heleboel dingen liggen. Daar kan ik mij nu ook aan wijden." Maar zij verheugt zich bijzonder op veelvuldig contact met de twee zonen en vijf kleinkinderen. Daar heeft ze nu eindelijk tijd voor.

Re:ageer