Wetenschap - 2 maart 1995

Analyse

Analyse

Apparaten

Een apparaat doet waarvoor de ontwerper het heeft ontworpen, een computer rekent uit wat het programma zegt dat ie moet uitrekenen. Dat doen ze goed en snel. Wetenschappers proberen iets te ontdekken dat nog niet ontdekt is en soms proberen ze vergeten kennis weer boven tafel te krijgen. Allemaal nieuw spul dus. Een apparaat kan ze daarbij helpen, maar datzelfde apparaat moet ook meer dan een beetje geholpen worden, want het gaat uit van die oude kennis en verzint niets nieuws.

Kent u de verhalen van aio's die met een duur machientje, dankzij een helder geschreven handleiding, direct aan het meten sloegen? Na een half jaar helpt een oude rot in het vak hen uit de droom: die driedimensionaal uitgeprinte cijferreeks lijkt een geheel nieuwe draai aan de theorie te geven, maar is eigenlijk een weergave van machineruis of een lekkend klemmetje of variaties in de natuurlijke fluctuatie van de koolzuurspanning. De oude rot schroeft wat pijpjes, buisjes en slangetjes los, plaatst nieuwe klemmetjes - verpest kortom de garantie, maar redt de promotie. Niet voor niets, onderwijst hij, bouwden veel wetenschappers ooit hun eigen apparaten. Dan wisten ze in ieder geval wat het apparaat aan het meten was, op welke manier en waarom.

Veel werkzaamheden kunnen worden geautomatiseerd (dat is waar) en dus is er minder behoefte aan ondersteunend personeel. Dat is net zoiets als zeggen: simulatiemodellen benaderen steeds beter de werkelijkheid en dus is er steeds minder behoefte aan het leven zelf. Er zijn steeds betere hulpmiddelen voor onderzoekers; er zijn nieuwe mogelijkheden en benaderingen, maar onderzoek blijft mensenwerk.

Re:ageer