Wetenschap - 27 maart 1997

Afstandsbediening

Afstandsbediening

Afstandsbediening
Japanse onderzoekers experimenteren met insecten op afstandsbediening, berichtte De Volkskrant vorige week. Onderzoekers van de universiteit van Tokyo denken uiteindelijk de bewegingen van bijvoorbeeld kakkerlakken elektronisch te kunnen besturen. Zo zouden insecten na een aardbeving onder het puin kunnen zoeken naar slachtoffers. Zijn insecten zo makkelijk te besturen?
Ik ben ook wel benieuwd hoe ze dat denken te doen. Het lijkt me bijna onmogelijk het beestje elektronisch te besturen, via een draadje of draadloos. Een hele grove besturing is wel mogelijk, door directe stimulering van een spier. Dan plaats je in de zenuwbaan die naar de poot loopt een elektrode. Maar dat is vergelijkbaar met de besturing van een tank: als je linksaf wil, zet je de wielen links gewoon stil. Zo kun je de poten aan een kant stilzetten en aan de andere kant stimuleren. In feite geef je het beestje dan een handicap. Als je aan een kant de poten eraf hakt, krijg je hetzelfde effect
Een stimulans door een poot zenden, dat doen studenten hier bij het practicum Neurobiologie van de vakgroep Fysiologie van mens en dier, met een geisoleerde poot van een sprinkhaan. Maar het is nogal wat anders om alle zes de poten van een levend dier te besturen
Voor fijner werken zou besturing via de hersenen nodig zijn, en ik vraag me af hoe dat kan. Dan zou je ook de beelden die de kakkerlak ziet, moeten verwerken, zodat hij om obstakels heen kan lopen en toch de kant op blijft gaan die jij wil
Bij Entomologie proberen we niet een insect te besturen. Wel kijken we hoe een insect reageert op stimulering van zijn antennes via geurstoffen. Dat doen we door een elektrode in de antenne te steken, dan kun je de zenuwimpulsen meten. Dat is al heel ingewikkeld en dan praat je nog niet over de correlatie tussen waarneming en gedrag. Want je weet wel dat het insect iets waarneemt, maar je weet niet wat het daarmee doet. Zo'n beest heeft ook stemmingen. Je kan wel proberen het te stimuleren met sekslokstoffen. Normaal gaat een mannetje daar op af, maar als hij barst van de honger niet
Ik zou meer vertrouwen hebben in een volkomen mechanisch systeem. Op zich is de voortbeweging van een insect erg stabiel: het heeft zes poten, waarvan er steeds drie op de grond staan. En een kakkerlak is redelijk groot. Dus waarom zou je dat beestje niet gewoon nabouwen?
Ik vraag me af wat het motief was om dit verhaal naar buiten te brengen. In Japan is een aardbeving een mooie smoes om geld los te praten. In Rusland zouden ze zeggen dat de insecten bruikbaar zijn om kerncentrales in te sturen, aangezien ze minder gevoelig zijn voor straling. Misschien moeten wij ook zo'n verhaal verzinnen voor Nederland. Maar ik zou niet weten wat

Re:ageer