Wetenschap - 29 augustus 1996

Afkoelingsperiode voor kunstijsbaan

Afkoelingsperiode voor kunstijsbaan

Voor- en tegenstanders maken zich op voor de volgende ronde

De aanleg van een kunstijsbaan is na bijna twee jaar weer terug bij af. De provincie keurde wegens een formeel foutje het bestemmingsplan niet goed. Aan dit besluit ging een venijnige woordenwisseling tussen voor- en tegenstanders in de lokale pers vooraf. Inzet van de strijd was het koelmiddel ammoniak en de gevaren daarvan voor de drinkwaterwinning. Ook ageerden opponenten tegen de vermeende negatieve invloed van een kunstijsbaan op de natuurwaarden. Dit tot grote frustratie van de ijsbaanvoorvechters.


De effecten van de aanleg van een kunstijsbaan op de waardevolle vogelstand in het omringende bos zullen niet dramatisch zijn. Zeker als de ijsbaan komt te liggen op het huidige hoofd- en trainingsveld. Verder moet, zoals de plannen er nu bijliggen, het parkeerterrein tussen de ijsbaan en de Ritzema Bosweg komen te liggen. Af en toe een evenement in het stadion, zoals het slotfeest van de introductiedagen, zal ook geen negatieve invloed hebben op bijzonder vogelsoorten, zoals de fluiter." Prof. dr F. Berendse van de vakgroep Terrestrische oecologie en natuurbeheer nam afgelopen zondagochtend poolshoogte op De Wageningse Berg. Daar trof hij op het trainingsveld van het stadion een vlooienmarkt aan. Die trok een behoorlijk publiek maar in het bos was daarvan niets te merken, aldus de hoogleraar, die overigens het schaatsen niet machtig is.

De taxatie van plantenecoloog en vogelliefhebber Berendse haalt de stelling onderuit van de stichting Vrienden van de Berg, die ijvert voor het behoud van de landschappelijke waarde van de Wageningse Berg. In een nieuwsbrief van februari dit jaar schrijft onder anderen bestuurslid en bioloog dr J.H. Becking dat verkeer, lawaai van mensen, muziek en verlichting ... wandelaars storen en de dieren en zeldzame vogels verjagen."

Berendse lijkt ir M. Hahne, de secretaris van de stichting Kunstijsbaan De Wageningse Berg, gelijk te geven. Hahne wond zich de afgelopen maanden op over de houding van de natuur- en milieuwerkgroepen in het Wageningse. Die voerden in de Veluwepost van 26 juni als onafhankelijke deskundige ir A. Ovaa ten tonele, die op basis van gegevens van de milieugroepen concludeerde dat door een kunstijsbaan bepaalde vogels zouden verdwijnen. Een geringe extra geluidsbelasting door een kunstijsbaan was daarvoor voldoende.

Hahne reageerde gepikeerd en wees in een ingezonden brief op het feit dat de onafhankelijke Ovaa nog recent lid was van de Wageningse vogelwerkgroep. Hij had bovendien namens zijn organisatie een bezwaarschrift van het Wagenings Milieu Overleg (WMO) medeondertekend.

Namens dit WMO reageerde LUW-student A. Brinkman met een felle ingezonden brief. Hahne was kinderachtig en Ovaa was toch al een jaar weg uit Wageningen? Gevraagd naar zijn commentaar verklaart Brinkman dat het gewoon voor de hand lag Ovaa als deskundige op te voeren. Binnenkort verschijnt er een rapport over de Berg van de Wageningse afdeling van de Nederlandse Jeugdbond voor Natuurstudie. De NJN-afdeling zal daarin ook andere deskundigen opvoeren om de onafhankelijkheid van de studie te waarborgen, aldus Brinkman, die alleen op natuurijs schaatst.

Lekkage

De frustratie van Hahne over zijn tegenstrevers richt zich niet alleen op het WMO. Ook de daarmee samenwerkende stichting Vrienden van de Berg moet het ontgelden. In hun nieuwsbrief schrijven zij over het gebruik van ammoniak naast het waterwingebied. Bij lekkage in de grond verandert dit in giftig nitriet en het schadelijke nitraat. Deze verbindingen ... zakken de grond in en komen terecht in het drinkwater." In een latere nieuwsbrief ligt de kunstijsbaan niet meer naast maar in het waterwingebied.

Aan Vrienden-bestuurslid en LUW-hoogleraar milieu-economie dr E.C. van Ierland de vraag waar deze verschrijving vandaan komt. Juridisch gezien zal de ijsbaan naast het waterwingebied komen te liggen. Maar praktisch gezien ligt de baan boven het waterwingebied. Wij staan op het standpunt dat er - klein of groot - een risico is voor het drinkwater", aldus Van Ierland, die schaatsen op de uiterwaarden als een grote hobby ziet.

Hahne vindt dat de tegenstanders van zijn ijsbaan de zaak willens en wetens verdraaien. Met een brief van NUON-Water in de hand toont hij aan dat de ijsbaan buiten het waterwingebied ligt. In zijn optimisme stelt Hahne dat de NUON, leverancier van energie en water in Gelderland, de ijsbaanaanleg steunt. De NUON financiert immers een onderzoek naar de meest energie-zuinige uitvoering van een kunstijsbaan. Maar Hahne is te optimistisch. Want medewerker M. de Jonge schrijft namens NUON-Water dat de ijsbaan weliswaar vierhonderd meter buiten een waterwingebied ligt, maar dat de waterleverancier toch een risico-analyse verlangt. Wij moeten onze klanten garanderen dat verontreiniging uitgesloten is."

Gaswolk

Tot schrik van Hahne vergeleek K.P.C. Becking-Van Wallwitz, echtgenote van de Vrienden-van-de-Berg-bioloog Becking, in de VeluwePost van 1 mei dit jaar de ammoniak-koeling van de ijsbaan met de intensieve veehouderij. Terugdringing van de ammoniakuitstoot is kern van het regeringsbeleid. Hahne is boos over wat hij ziet als stemmingmakerij. Het is zeker niet de bedoeling dat er constant ammoniak ontsnapt.

Ammoniakdeskundige dr ir H. Harssema van de vakgroep Luchtkwaliteit stelt dat beide zaken van geheel andere orde zijn. In de intensieve veehouderij gaat het om een voortdurende belasting van het milieu. Harssema houdt het op jaarlijks zo'n vijfhonderd miljoen kilo ammoniak. De zes kubieke meter vloeibaar ammoniak uit de koelinstallatie valt daarbij in het niet. Maar bij een calamiteit bestaat de mogelijkheid dat een deel ineens ontsnapt, ondanks allerlei veiligheidsvoorzieningen, Dan ontstaat een wolk die laag tussen de bomen rond de ijsbaan hangt. Die gaswolk is eerder een gevaar voor mensen bij inademing en wellicht voor het verkeer op de Ritzema Bosweg", aldus Harssema, die zegt alleen op natuurijs te schaatsen. Ik ben geen type voor rondjes schaatsen."

De ammoniakdeskundige waagt zich aan een intuitief oordeel over mogelijke verontreiniging van het grondwater na zo'n calamiteit. Hij meent dat de ammoniak wel zal neerslaan op de bodem rond de ijsbaan maar dat het zeer onwaarschijnlijk is dat het spul uiteindelijk het diepe grondwater zal bereiken.

Hahne mag zich dan opwinden over de wijze waarop de tegenstanders van de ijsbaan deskundigheid en argumenten inzetten, de vraag rijst of hij zijn pijlen niet op de verkeerde vijand richt. Want de huidige vertraging is niet direct te danken aan de actievoerders maar aan een formele fout in het bestemmingsplan. Dat kunnen Hahne en zijn medestanders ook zichzelf aanrekenen, want een bestemmingsplan kan iedereen napluizen.

Veldsporten

Oud-ambtenaar ruimtelijke ordening van de gemeente Wageningen ir J.A.M.E. Iding, nu wethouder ruimtelijke ordening voor de SP in Oss, was in het begin betrokken bij het bestemmingsplan en legt uit wat er later is misgegaan. Bij de herziening van het bestemmingsplan Landelijke Gebied Oost is het stadion bestemd voor veldsporten. Gedurende de procedure van dit bestemmingsplan kwam het initiatief voor de ijsbaan naar voren. Toen heeft de gemeente verzuimd de v van veldsporten te schrappen en expliciet de bestemming kunstijsbaan mogelijk te maken. Alleen daarom heeft de provincie het bestemmingsplan afgewezen."

Th. van de Rijt, werkzaam bij het Interprovinciaal Overleg Sport, bestuurslid van de Edese schaatsvereniging en een van de initiatiefnemers voor de ijsbaan, wijst daarom met de beschuldigende vinger in de richting van de Wageningse politiek en ambtenarij. De gemeente is klungelig te werk gegaan; de procedure is onvoldragen." In een open brief aan de Wageningse politiek nagelde hij D66-wethouder ir H. Geenen, wiens fractie tegen de ijsbaan is, aan de schandpaal.

Van de Rijt houdt vast aan de Wageningse Berg als de locatie voor de ijsbaan. Van aanleg naast een recreatieplas tussen Ede en Veenendaal wil hij niets weten. Deze VVD-suggestie lijkt ook weinig kans te maken. Volgens ir M. Karsten, ambtenaar ruimtelijke ordening van de gemeente Ede, is de aanleg van de plas in het agrarisch gebied al heikel genoeg. Nu wordt het bestemmingsplan herzien, maar de vraag is of de plas ook echt wordt aangelegd." Persoonlijk vindt zij dat de ijsbaan op de Berg in een uithoek ligt. Ver van de bevolkingsconcentratie Ede en Veenendaal", aldus de enthousiaste schaatser.

Karsten krijgt daarvoor bijval van oud-ambtenaar Iding. Meer druk op het gebied, vooral verkeersdruk, is strijdig met de basisgedachte van het bestemmingsplan Landelijk Gebied Oost. Dat geldt ook voor de aanleg van een golfbaan op de Eng of een crematorium."

Misverstand

Iding maakt korte metten met de inzet van deskundigen door voor- en tegenstanders. De zaak is niet eindeloos te objectiveren. De politiek moet iets vinden."

De politiek heeft inderdaad iets gevonden. Na een stevige discussie tussen burgemeester en wethouders van Wageningen kon sportwethouder H. Blankenstijn van de zomer melden dat er sprake zou zijn van onbehoorlijk bestuur als het bestemmingsplan niet aangepast zou worden om toch een kunstijsbaan mogelijk te maken. Een procedure die gemakkelijk twee jaar in beslag kan nemen.

Ondertussen blijven, in de woorden van Hahne, moedwil en misverstand regeren. Hoogleraar Berendse werd bijvoorbeeld op het verkeerde been gezet door zijn medewerker J.M. Gleichman, die stelde dat er niet alleen een kunstijsbaan komt maar ook outdoor-activiteiten zoals regelmatig joggen of, nog erger, mountainbiken. Dat zou zeker een funeste invloed hebben op bijvoorbeeld de zeldzame ringslangen.

Van de Rijt ontkent stellig dat dergelijke activiteiten gepland zijn. Dat was hooguit een wens van de gemeente, net als het organiseren van evenementen tussen half maart en half oktober, als de ijsbaan gesloten is. Gleichman, lid van de vogelwerkgroep Wageningen en liefhebber van natuurijs, is zich van geen kwaad bewust. Worden er geen outdoor-activiteiten gepland? Dat verhaal spookt wel rond. Dan moet de ijsbaanclub daar maar wat aan doen."

Gleichman meent dat de kunstijsbaan om exploitatieredenen opgewaardeerd zou worden met die outdoor-activiteiten. Ook hoogleraar Van Ierland vreest dat een tegenvallende exploitatie zal leiden tot de bouw van een hotel of een restaurant. IJsbaan-pr-man Hahne is echter positief over de exploitatie en financiele haalbaarheid van de kunstijsbaan, die negen miljoen kost. Hij weet dat de provincie uit een pot majeure projecten steun zal geven.

Maar ook dat is een misverstand. Bij de provincie is nog helemaal geen besluit genomen, aldus sport-Gedeputeerde M.J. Louppen-Laurant (D66). Het moet gaan om voldragen plannen." En zolang het bestemmingsplan niet voldoet, is daarvan geen sprake.

Re:ageer