Wetenschap - 26 januari 1995

Abraham J.Kuyper, ing.

Abraham J.Kuyper, ing.

Bodemkunde en Geologie

Voor zover mij bekend zijn wij de eerste vakgroep waar mensen de wacht werd aangezegd. Maar de hele constructie is zo ingewikkeld. Nu weten we nog niet waar straks de klappen gaan vallen." Abraham Jacob Kuyper, analist bij Bodemkunde en Geologie, steunt zijn hoofd in zijn handen. Het is allemaal nogal verwarrend", constateert hij, wat nerveus door zijn donkere baard wrijvend.Ja, waar moet je beginnen om dat nu eens uit te leggen?


Als je sinds 1975 op een en hetzelfde lab hebt gewerkt, ben je daar mee vergroeid. Je weet wat je waard bent en waar je vakgroep voor staat in het totaal van de Landbouwuniversiteit.

Twintig jaar geleden kwam Kuyper, rasechte Arnhemmer, regelrecht uit militaire dienst met diploma HBO-B op zak bij Bodemkunde en Geologie. Zijn diploma Analist A had hij al eerder behaald. Hij koos voor het rontgenlab, al moest hij voor rontgentechniek wel diverse cursussen volgen. Maar als kind van dove ouders had hij al heel jong geleerd voor zichzelf op te komen en het lukte allemaal. Hij rondde zijn opleiding af met het diploma HLO (Hoger Laboratorium Onderwijs), wat hem recht gaf op de titel ing.

In die twintig jaar heeft het lab een metamorfose ondergaan", constateert Kuyper. De apparatuur is zoveel moderner. Technisch is het lab met sprongen vooruit gegaan. Ik durf het bijna niet hardop te zeggen, maar ik denk dat wij bij de eersten waren die met computers gingen werken. Oud-collega Gerben Halma heeft ze geintroduceerd."

Kuyper wijst op het grote rontgen-fluorescentieapparaat. De rontgentechniek die wij hier bedrijven, is vrij uniek in deze omgeving." Hij toont een doosje met allerlei grondmonsters, zoals zand, grint, klei. Door bestraling bepaalt de machine welke chemische elementen het tussen twee transparante plaatjes geklemde monster bevat. De uitkomst rolt er enkele minuten later uit.

Prachtig toch? Bovendien zijn die monsters eindeloos te gebruiken. Mijn collega Jan van Doesburg is specialist in het onderzoeken van klei. Hij kijkt naar de kristallen in klei - ik naar de chemische elementen in de andere grondmonsters. Ons werk is totaal verschillend. Maar heel belangrijk. De bodem, de grond, dat is toch van belang? Daarom verbaast het me steeds weer dat we binnen de Landbouwuniversiteit zo weinig bekendheid hebben en dat zo weinig mensen langs komen om van deze apparatuur en methodes gebruik te maken. Maar buiten de LU zijn we heel bekend; onze klantenkring is groot. Ja, vooral in de baksteenindustrie."

Rekensommetje

De onderzoekers van de vakgroep komen met hun specifieke vragen; Kuyper vertelt enthousiast over analyses en methodes. Het is, na al die jaren, nog altijd leuk en spannend werk. In zijn overvolle werkkamer is nauwelijks plaats; daarom zijn we uitgeweken naar de kamer van prof. Nico van Breemen, die elders vertoeft. We staan nog op de nominatie voor nieuwbouw. Dat hoop ik wel mee te maken", zegt de optimistische analist.

En dus komen we op het thema dat hem zo na aan het hart ligt: de krimp. Ja, we hebben nu de definitieve plannen. Men heeft ons, althans enkelen van ons, de wacht aangezegd", zegt Kuyper met een somber gezicht. Daaronder zijn vijf wp'ers en minstens een obp'er. Wij staan daarvan te kijken! Via de APC (Adviescommissie Personele Capaciteit) en de Nota-Toekomst Vakgroep, waarin minutieus stond aangegeven welke taken op onze vakgroep absoluut overeind moeten blijven, is dat allemaal vastgesteld. Dat verhaal is het hele circus hier rondgegaan, door alle geeigende kanalen. En het is door het college goedgekeurd. Het college had gezegd: Dit is jullie capacitaire mogelijkheid. Inderdaad, het aantal studenten liep terug, ik heb daar wel begrip voor; zoveel studenten, zoveel formatieplaatsen per vakgroep. Het is een eenvoudig rekensommetje. Tenminste, op papier wel. Maar in de praktijk pakt dat heel anders uit. Op de goedgekeurde nota is het reorganisatieplan gevolg
d. Een commissie, bestaande uit hoogleraren en beheerder, is hard aan het werk gegaan om dat plan in te vullen en personele omvang en taken te voorzien van bijbehorende namen."

Het is allemaal heus nauwgezet en zorgvuldig gedaan, dat wil ik duidelijk stellen. De onderhandelingsmarge was heel klein - alles stond immers al op zwart op wit. Toch - als ik nu zie, wat uit het reorganisatieplan tevoorschijn is gekomen, dan verschilt dat maar weinig met de capaciteit, die ons was toebedeeld via de formule van het college."

Kuyper zwijgt, een veelbetekenend zwijgen. Onaangenaam getroffen? Ja. Maar het is de realiteit! Het is hard, keihard!"

Boven water

Het gaat om vijf wp'ers, waarvan anderhalve formatieplaats nog bezet mag blijven tot september 1997.

Uitstel van executie dus", vindt Kuyper. Maar ze worden wel betaald door de ons toegewezen aio-plaatsen tot die datum te blokkeren. Die gaan in de ijskast. Maar goed, het is een - zullen we zeggen sociale maatregel?"

Van het ondersteunend personeel gaat er een weg. Ik niet, gelukkig!", zegt Kuyper haastig. Maar het is triest voor de betrokkene. Verder moet er nog 1,5 formatieplaats weg, maar besloten is dat die mag blijven. Tenminste, als de totale formatie met behulp van de derde geldstroom die plaatsen boven water kan houden. Daar hebben we natuurlijk geen problemen mee, want dat doen wij op dit lab al jaren via consultancies. Deze constructie is niet gekozen voor de wp'ers, om principiele redenen: de vakgroep stelt, dat zij er geen ingenieursbureau van wil maken. Hoewel daar misschien niet door iedereen zo over wordt gedacht. Maar ja - om zes, zeven mensen boven water te houden via consultancies is ook wel wat veel gevraagd. Een of twee erbij zou nog wel kunnen, maar meer ook niet."

Maar daarmee is de kous nog niet af, verklaart Kuyper.

We hebben vier labs op de vakgroep. Ieder van ons heeft zo zijn eigen winkeltje. Een obp'er wordt dus ontslagen. Maar in feite moeten we nog eens anderhalve formatieplaats inleveren. Die mogen we echter zelf inverdienen, zoals ik al heb verteld. Nu moeten Jan van Doesburg en ik elk 0.25 inleveren, dus samen een halve plaats via consultancies boven water zien te houden en die andere drie labjes een plaats. Dat is toch een buitengewoon moeilijke constructie? Jan en ik doen dat al lang; er gaan hier regelmatig rekeningen de deur uit naar klanten. Stel nou, dat het de totale formatie niet lukt? Waar vallen dan straks de klappen? Dan ga je kijken waar en aan wie het ligt! Dan ga je elkaar toch heel scheef aankijken?" Hij leunt op zijn elleboog over het bureau en staart voor zich uit, een tikje moedeloos.

Heet hangijzer

Zo moet je dat niet zien, is het commentaar van hogerhand. Maar als de nood aan de man komt, zie je dat wel zo!"

De taken worden opnieuw verdeeld, sommige taken zullen worden afgestoten, andere prioriteiten gesteld; er zal een nieuwe functieomschrijving komen.

Kuypers: Het gekke is, dat het vertrek van die wp'ers niet tot gevolg heeft, dat de omvang van het onderzoeksprogramma drastisch wordt gereduceerd. Ze geven voornamelijk onderwijs. Daarom heb ik mijn bezwaren kenbaar gemaakt - ook als vertegenwoordiger van het obp in het vakgroepsbestuur - tegen de bekende ratio wp - obp. Die houdt in: als zoveel procent formatieplaatsen wp weggaat, volgt automatisch een gelijk percentage ondersteunend personeel. Dat klopt dus niet als het gaat om het werk dat bij ons overeind blijft. Ik vind dat dus niet goed onderbouwd. Het is gewoon het automatisme; de macht van de formule, die is uitgevoerd zonder naar de praktijk te kijken."

Inmiddels is Kuyper aardig geemotioneerd.

Een heet hangijzer hebben we nog laten liggen. Dat is het vertrek van professor Salle Kroonenberg. Heel erg!", zegt Kuyper verontwaardigd. Een geweldige man. Ze vinden zijn werk niet toegepast genoeg. Maar hij doceert geo-chemie. Dat is juist wel van belang voor het onderwijs dat hier wordt gegeven. Landgebruik- en planning en milieuproblematiek. Toegepaster kan het toch niet? Er zijn vijf leerstoelen Bodemkunde aan de LU. Kunnen die gezamenlijk niet een halve formatieplaats bijeenbrengen? Dan kan Kroonenberg zijn werk blijven doen! Bovendien - van die vijf afgeschreven wp'ers bezuinigt de LU er eigenlijk in totaal maar twee, als je het heel goed berekent. En dan moeten ze nog zeventig procent wachtgeld betalen. Wat schiet het college daar nou mee op?!"

Bij de deur zegt hij: Ach, ik ben eigenlijk nog lang niet uitgepraat. Er is nog zoveel over te vertellen!"

Re:ageer