Wetenschap - 16 april 2019

Resistente honingbijen? ‘WUR zet krantenlezer en Nederlandse imker op het verkeerde been’

tekst:
Redactie
4

WUR beweert in een advertentie in NRC Handelsblad dat het bijen heeft geselecteerd die resistent zijn tegen de varroamijt; daarmee zet WUR de krantenlezer en Nederlandse imkers op het verkeerde been, stelt Pim Brascamp, imker en gastmedewerker bij WUR, in een brief aan Resource.

© Shutterstock

‘WUR meldt in een recent kadertje (6 april) op de voorpagina van de NRC en de Volkskrant dat door natuurlijke selectie bijen verkregen zijn die na een aantal jaren selectie resistent zijn tegen varroa.

Het natuurlijke is dat de volken niet worden behandeld tegen varroa (bijvoorbeeld met het “drie-gangen-menu” van Bijen@wur waarbij volken o.a. behandeld worden met organische zuren) en de winter moeten overleven. Uit voordrachten over de betreffende selectielijnen is bekend dat de bijen vergeleken met willekeurige volken bijvoorbeeld meer poetsgedrag vertonen (waardoor werksters bij elkaar mijten wegpoetsen die vervolgens uit de kast vallen) of een vertraagde voortplanting van mijten.Gradueel. Niet alle mijten worden weggepoetst, de voortplanting stopt niet helemaal. Een verhoogde weerstand dus op zijn best, geen resistentie, zoals bij de ingeënte kinderen in Brooklyn die geen mazelen krijgen.

Je kan dat resistent noemen, maar de gemiddelde krantenlezer denkt bij resistent aan honderd procent weerstand onder alle omstandigheden.


Daar komt bij dat voor de bijen in kwestie een bedrijfsmethode gehanteerd wordt waarbij de grotere volken die uit de winter komen, worden gesplitst in kleine volken. Daardoor is er een poos geen broed, wat de voortplanting van de mijten remt. Want mijten planten zich alleen voort in het broed. Deze broedonderbreking is een beproefde methode om de groei van de mijtenpopulatie te remmen. Er zijn ook andere methodes zoals het verwijderen van darrenbroed waarvoor de mijt een voorkeur heeft.

Op zijn best is hier dus sprake van een combinatie van verhoogde weerstand tegen Varroa in een mijtengroeiremmende bedrijfsmethode. Je kan dat resistent noemen, maar de gemiddelde krantenlezer denkt bij resistent aan honderd procent weerstand onder alle omstandigheden. Met het kadertje zet WUR de krantenlezer en de Nederlandse imker op het verkeerde been. Dat is slecht voor de bestrijding van de varroamijt.’

Pim Brascamp
Imker, coördinator van beebreed.nl, gastmedewerker bij Animal Breeding & Genomics

Re:acties 4

  • Henk van der Scheer

    Resistentie is in principe gradueel (en soms 100 %), zeker als daar meerdere factoren aan bijdragen. Ook Pim zal dit wel beamen, maar het probleem was/is dat er over resistentie in een 'gewone' krant werd geschreven waar veel lezers denken dat het dan 100 % is. Deze discussie had m.i. dan ook in die krant gevoerd moeten worden. De lezers van het universiteitsblad zijn niet het gemiddelde van de krant en zullen die gedachtenfout wat minder snel maken (mag je hopen). Kortom een intellectuele storm in een glas water.

    Reageer
  • Tjeerd Blacquière

    Klopt meneer/mevrouw factchecker (rare naam, kun je daar iets aan laten doen?). Dat doen we dus ook al, al die jaren (de selectie en controle worden exact gelijk behandeld, behalve het al dan niet bestrijden van de Varroa). En als we de volken testen op eigenschappen die een rol spelen bij de resistentie, behandelen we de volken precies gelijk, zodat we een eerlijke vergelijking krijgen. Daardoor weten we nu dat er een paar eigenschappen zorgen voor resistentie: remming van de voortplanting van de mijten, en het zoeken, vinden en uitruimen van poppen die schade hebben door de mijten (Varroa-gevoelig hygiënisch gedrag, VSH). Ook dat remt indirect de voortplanting van de mijten. Maar: de resistentie is niet 100%.
    Ik heb het geen weerstand of weerbaarheid genoemd, omdat zowel resistentie (=remmen van de parasiet) als tolerantie (=ontwijken van schade door de parasiet) allebei aan de weerbaarheid kunnen bijdragen.

    Reageer
  • factchecker

    Als je zou willen weten of het resistentie () is of bedrijfsmethode, dan moet je een selectielijn en controlelijn op de zelfde manier houden en dan het lot van de kolonies vergelijken terwijl ze geen bestrijding van de varroamijt krijgen.

    Een super eenvoudige test die elke kranten lezer kan doen is het woord resistentie in wikipedia gooien. Daarin staat dat het woord resistentie in deze context het 'weerstand(s)vermogen' betekent. Een woord dat een graduele verdeling heeft en geen ja/nee verdeling.

    Reageer
  • tjeerd blacquièrer

    Inderdaad is resistentie in biologische zin niet hetzelfde als de 100% resistentie in de perceptie van de gemiddelde krantenlezer. Als je 100% als eis zou hanteren is ook de oorspronkelijke gastheer van de Varroamijt, de Aziatische bij, niet resistent. In die volken komen nog steeds mijten voor, en de volken hebben er soms veel last van. Dat neemt niet weg dat we in onze selecties van gewone Europese honingbijen een sterke verhoging van de resistentie hebben verkregen: de populatie mijten groeit veel langzamer in de selectie volken dan in 'gewone' volken. Ook in vergelijking met gewone volken die net als de selecties gesplitst worden, en dus broedloze een periode hebben. Het klopt dat een broedloze periode de voortplanting van de mijt onderbreekt, dus mooi meegenomen dat bijenvolken dat van nature doen: zwermen in het voorjaar geeft de gewenste broedstop. Dit zwermen (of een kunstzwerm maken) is dus niet een maatregel om mijten te bestrijden, maar een normale bedrijfsmethode van imkers in Nederland. Je zou de bedrijfsmethode zonder broedstop, zoals Pim die aanprijst, kunnen beschouwen als een Varroa-bevorderende manier van imkeren.
    Tenslotte: in onze volken droeg het poetsen van eigen en elkaars lichaam van de bijen, om zo mijten kwijt te raken, juist niet bij aan de resistentie, onze bijen deden dat niks beter dan niet geselecteerde bijen.

    Reageer

Re:ageer