Organisatie - 9 mei 2019

Groot verschil in cijfers over ongewenst gedrag op universiteit

tekst:
Roelof Kleis
1

Ongewenst gedrag op universiteiten komt volgens landelijke onderzoeken veel vaker voor dan volgens de Medewerkersmonitor van WUR. Uit beide bronnen blijkt dat leidinggevenden vaak de oorzaak van de problemen zijn.

Volgens onderzoek van de vakbonden FNV en VAWO vindt de helft van de medewerkers op universiteiten dat hun werkomgeving sociaal onveilig is. 44 procent van de vrouwen en 35 procent van de mannen zegt daar zelf last van te hebben. Er wordt geroddeld, gepest en buitengesloten. Hoogleraren en leidinggevenden maken zich schuldig aan intimidatie en machtsmisbruik.

Lage respons
Volgens de Medewerkersmonitor van WUR heeft iets minder dan 10 procent van de medewerkers te maken met ongewenst gedrag. Verbaal geweld komt het vaakst voor, gevolgd door pesten en discriminatie. ‘Ik kan niet zo veel zeggen over die cijfers van FNV/VAWO’, zegt vertrouwenspersoon Martie Wagenaar in eerst reactie. ‘Ik heb het onderzoek nog niet goed bekeken.’ De FNV/VAWO peilde alleen de eigen achterban bij de universiteiten en instellingen. De respons was 17,5 procent.

Leidinggevenden zijn in veel gevallen zelf de oorzaak van het probleem
Vertrouwenspersoon Martie Wagenaar van WUR

‘Dat is niet zo hoog’, reageert Wagenaar. ‘Onze Medewerkersmonitor scoorde een respons van 64 procent. Dat is een stuk hoger. Wat ik wél heel erg herken in hun onderzoek is de rol van leidinggevenden. Die zijn in veel gevallen zelf de oorzaak van het probleem of doen te weinig om het op te lossen.’ In 2017 was volgens Wagenaar in 70 procent van de gevallen van ongewenst gedrag bij WUR de leidinggevende de veroorzaker.

Steun in de rug
Ook het Landelijk Netwerk Vrouwelijke Hoogleraren presenteerde onlangs een onderzoek naar wangedrag in de wetenschap. Dat wijst eveneens naar hiërarchische structuren als oorzaak van wangedrag. Wagenaar ziet in beide studies een steun in de rug voor de aandacht die er moet komen voor de rol van de leidinggevenden bij het creëren van een veilige werkomgeving.

Re:acties 1

  • Jana

    Uit de Volkskrant van 9 mei: (https://www.volkskrant.nl/columns-opinie/ik-geloof-graag-dat-universiteiten-geen-paradijzen-zijn~b2a54fc0/?referer=https%3A%2F%2Fwww.bing.com%2Fsearch%3Fq%3Dvolkskrant%2Buniversiteiten%2Bongewenst%2Bgedrag%26src%3DIE-TopResult%26FORM%3DIETR02%26conversationid%3D)
    ...
    Toch maar even de bronnen erbij gezocht. Het landelijke vakbonds­onderzoek blijkt te zijn gehouden onder 1.110 universiteitsmedewerkers, die gemiddeld 13 minuten en 12 seconden besteedden aan het invullen van een onlinevragenlijst, bereikbaar via ‘open link’ of per e-mail. Er stond niet bij hoeveel personen die open links of e-mails ontvingen. De zogeheten non-respons blijft dus in het ongewisse. Maar doe je mee aan zo’n enquête als het thema je niet ­beroert? Lijkt me kras. Die moeite neem je vermoedelijk alleen als dat wel zo is, zeker gezien de torenhoge werkdruk in de wetenschappelijke wereld.

    En dan nog. 1.110 deelnemers op een totaal van 54.475 universiteitsmedewerkers in Nederland (gegevens VSNU) is niet dat je zegt een indrukwekkend aantal. Bovendien zijn de invullers, lees ik in de bijlage, hoofdzakelijk werkzaam bij de sociale wetenschappen en de geestes­wetenschappen. Ook niet dat je zegt representatief. Conclusies als ‘schokkend’ en ‘allang geen incidenten meer’ klinken dan wat voorbarig. Enige bescheidenheid in de presentatie van de uitkomsten had de vakbonden beslist gesierd.

    Die legden de auteurs van het andere onderzoek wél aan de dag. Zij benadrukten uitvoerig dat hun ­bevindingen niet representatief ­waren. Het betrof per slot een ‘kwalitatieve exploratie’ (twintig interviews en 33 geschreven getuigenissen), en de vrouwen die meededen waren zelfaanmelders. Niettemin kon genoemde Marijke Naezer het niet laten om ferme conclusies te trekken. Tegen NRC Handelsblad zei ze dat wangedrag zit ingebed ‘in de academische structuren’.

    Het enige tegengeluid tot op heden las ik op de website van Omroep Gelderland, die bij de universiteiten in de regio navraag had gedaan. Uit recent onderzoek aan de Universiteit Wageningen onder 4.000 van de 6.000 medewerkers bleek iets meer dan 1 procent nare ervaringen te hebben gehad op de werkvloer. Op de Radboud Universiteit had 14,5 procent vorig jaar ‘een vorm van ongewenst gedrag’ meegemaakt (de woordvoerder kon niet zeggen hoe representatief die enquête was).

    Erg genoeg. Maar toch echt minder erg dan de beide onderzoeken ons willen doen geloven.

    Reageer

Re:ageer