Science - October 31, 2002

Planten groeien vroeger én anders dan in 1979

Planten groeien vroeger én anders dan in 1979

Er gebeuren wonderlijke dingen met de planten op de Bemelerberg. Plantensociologe ir Nina Smits van Alterra vergeleek de plantengroei op de berg met gegevens uit 1979. Dat 27 van de toen onderzochte soorten nu vroeger bloeien en vrucht dragen, komt overeen met de heersende idee?n over global warming. Maar waarom bij zeven plantensoorten de zaad- en vruchtrijping ineens langer duurt is raadselachtig.

Plantensociologe ir Nina Smits van Alterra vergeleek hoe de complete groeicyclus van plantensoorten veranderde tussen 1979 en 2002. In 1979 beschreven haar collega's dr Joop Schamin?e en drs Stephan Hennekens de groeicyclus van een groot aantal plantensoorten op de Zuid-Limburgse Bemelerberg. Dit jaar deed Smits hetzelfde onderzoek op dezelfde plek. Tussen maart en oktober bezocht ze zeventien keer de berg en lag ze op haar knie?n op zoek naar plantjes, bloemknopjes, bloemen, vruchtvorming en zaad.

De meeste plantensoorten leverden de verwachte resultaten. Bij 27 van de in beide jaren onderzochte plantensoorten vond Smits een vervroegde groeicyclus. Zowel de eerste blaadjes als de zaadrijping kwamen later in het seizoen. Dat kan volgens Smits een aanwijzing zijn voor global warming, ook al verschilden de zomers van 1979 en 2002 nogal qua warmte en neerslag.

Uitzonderlijk vond Smits de manier waarop zeven andere soorten groeiden. Bij deze soorten rekte de groeicyclus als het ware op. De plant begon zijn groeicyclus in 2002 vroeg en eindigde laat, waarbij vooral de vrucht- en de zaadrijping langer duurde dan in 1979. Smits heeft er geen verklaring voor. "Periodes met veel zon en weinig regen stimuleren zaadrijping. We hebben nog gekeken of dat in die periode het geval was, maar dat bleek slechts voor drie van de zeven soorten een verklaring."

Het onderzoek van Smits is als bijdrage aan de fenologische kennis over graslandsoorten uitzonderlijk, omdat bij fenologisch onderzoek vaak alleen gelet wordt op het tijdstip van bloei. Smits onderzocht de complete groeicyclus, van het eerste blad via de bloemknop, de bloei en de vruchtvorming tot aan de zaadrijping. De hoop op langetermijnonderzoek op de Bemelerberg is echter nogal mager. Smits deed het onderzoek in haar vrije tijd om zich voor te bereiden op een grootschalig onderzoeksprogramma. Ze verwacht ook niet dat dat in de toekomst weer gebeurt. | M.W.

Fotobijschrift:

De mergelgroeve Winkelberg op de helling van de Bemelerberg. Nina Smits kwam hier afgelopen jaar zeventien keer kijken naar het verloop van de groeicyclus van de planten. | Foto Nina Smits

Re:act