Science - March 11, 1999

Bouma in diesrede LUW

Bouma in diesrede LUW

Bouma in diesrede LUW: Spraakmakend onderzoek gebeurt samen met boeren

Het meest spraakmakende landbouwkundig onderzoek op bedrijfsniveau in de afgelopen jaren is samen met boeren tot stand gekomen. Dat betoogde prof. dr Johan Bouma in zijn diesrede tijdens de 81ste verjaardag van de Landbouwuniversiteit op 9 maart


Bouma wees op onderzoek van het proefbedrijf De Marke, het LUW-proefbedrijf De Minderhoudhoeve, het prototyperingsonderzoek van dr Pieter Vereijken, het bloembollenonderzoek en onderzoek aan precisielandbouw in Voorne Putten. In deze productiesystemen gaat een optimale landbouwproductie samen met milieu en natuurkwaliteit, aldus Bouma. Er is hier sprake van voortdurende interactie in de context van een gemeenschappelijke leerervaring.

Anders dan de gebruikers van onderzoek moeten universitaire onderzoekers fungeren als het intellectueel geweten van de natie, voegde Bouma daar aan toe. Er is blijkbaar iets misgegaan als de universiteit niet meer een broeinest is van nieuwe ideeën, als vermoeide wetenschappers niet meer de horzels zijn in de maatschappelijke pels. Zijn we te druk met vergaderen? Het lijkt erop dat we er met kennis alleen niet komen. Bouma deed daarop een beroep op de wijsheid - met inzicht gebruiken van kennis - en inspiratie van de onderzoekers

In zijn eigen vakgebied, de bodemkunde, merkte Bouma op dat precisielandbouw in hoge mate relevant is voor de biologische landbouw. Bij precisielandbouw zorgt informatietechnologie voor een gedoseerde toediening van kunstmest en bestrijdingsmiddelen, maar de techniek is ook geschikt om de omzettingen van organische stof in de bodem, biologische plaagbestrijding en onkruidbestrijding bij biologische boeren te optimaliseren, meende Bouma. Hier is veel werk aan gedaan, maar het is onvoldoende doorgestroomd. We hebben dus een communicatieprobleem voor het onderzoek, geen relevantieprobleem. Moderne landbouw, ook de biologische, heeft baat bij de technologie, maar dan wel een getemde technologie binnen goed gedefinieerde, ecologische randvoorwaarden.

Ik heb problemen met het zelfbeklag van sommige wetenschappers: Waarom houdt men niet meer van ons, terwijl we toch zo belangrijk zijn voor de samenleving. Ik zou deze redenering willen omdraaien: we hebben als academische onderzoekers de verantwoordelijkheid ons belang aan te tonen, te laten zien dat we mede richting geven aan maatschappelijke ontwikkelingen. Noblesse oblige.

Om die maatschappelijke rol te vervullen, moeten onderzoekers met potentiële gebruikers van het onderzoek onderhandelen over benodigde kennis en onderzoeksmethoden, aldus Bouma. Een belangrijk onderdeel van dat interactieproces is: simpel beginnen. Er is al een antwoord op veel vragen na honderd jaar onderzoek, maar vaak is dat antwoord onvoldoende. Dus: kijken waar de gaten zitten en langzaam een programma opbouwen. Dat draagt bij aan een gemeenschappelijk leerproces en voorkomt de gebruikelijke fout van veel onderzoekers dat ze zo snel mogelijk met de eigen favoriete en vaak complexe en dure methoden aan het werk willen. A.S

Re:act