Science - October 8, 2009

Age of stupid laat kijker wanhopen

Aan de vooravond van de VN-klimaatconferentie in Kopenhagen ging The Age of Stupid in première. Het is de vraag of deze klimaatfilm een positief effect zal hebben op de conferentie. De schuld wordt bij de olie-industrie en de Westerse consumenten gelegd. De kijker blijft verlamd achter.

13-InterfaceStill-HDPete012.jpg
Universitair docent milieucommunicatie bij Wageningen Universiteit, dr. Barbara van Mierlo, analyseerde de film. 'Ik kijk naar de overtuigingskracht. Hoe worden mensen aangezet tot handelen? Ik houd me niet bezig met de klimaatverandering zelf, maar ik bekijk hoe filmmakers waarheid presenteren. Ik houd me bezig met hoe deze film op het publiek over kan komen.' Resource keek mee over haar schouder terwijl ze een analyse maakte.
Vier vragen die Van Mierlo zich stelt

1. Welk probleem presenteert de film?
'In The Age of Stupid blikt de laatste aardbewoner in het jaar 2050 terug op onze tijd. Hij verwondert zich erover dat de mensheid zichzelf  willens en wetens heeft uitgeroeid. De centrale vraag is: Why didn't we save ourselves when we had the chance?'

2. Wie krijgt de schuld, wie is het slachtoffer?
'De verteller reconstrueert de ondergang aan de hand van documentaires over gewone mensen. Deze mensen zijn niet alleen goed of slecht. Sommigen hebben last van milieuvervuiling of klimaatverschijnselen, anderen vechten er juist tegen, maar zonder succes. Ze zijn daarnaast ook allemaal consumenten. Uit de portretten ontstaat het beeld van een ingewikkeld systeem waar individuen weinig controle over hebben. Dit staat in schril contrast met de animaties, waarin de schuld van klimaatverandering simpelweg expliciet bij de oliemaatschappijen wordt gelegd. Bovendien: Oilbusiness ís the US government. Met die quote wordt de Amerikaanse regering ook aanstichter.'
3. Hoe geloofwaardig is de film?
'De film opent met een tekst, scenarios are based on mainstream science predictions. Daarmee krijgt de film het stempel 'wetenschappelijk' mee, terwijl de basis voor aannames verder onduidelijk blijft. Wetenschappelijke debatten rond klimaatverandering krijgen geen aandacht. Klimaatverandering wordt als een voldongen feit gepresenteerd. Het uitsterven van de mens in 2050 is een doemscenario, waardoor de film zelf ook ongeloofwaardig wordt. De 'waarheid' over klimaatverandering wordt geschetst aan de hand van stukjes journaal. Daarmee laten de makers zien dat we ons wel degelijk bewust zijn van de gevaren.'
4. Welke oplossing presenteert de film?
'De makers snijden zichzelf in de vingers door de fatalistische vraag 'waarom we onszelf niet hebben gered'. Daardoor blijft er weinig ruimte voor kansen. Er is geen positief toekomstbeeld dat de kijkers kan inspireren. Ze worden nog wel opgeroepen om actie te voeren, maar waarvoor? Wereldleiders worden niet aangesproken om actie te ondernemen.
Als de makers wilden laten zien hoe ingewikkeld het probleem is dan hadden ze dat explicieter kunnen doen. Wilden ze mensen aanzetten tot handelen? Daarvoor bieden ze te weinig ideeën. An Inconvenient Truth heeft klimaatverandering zichtbaar gemaakt, mensen zijn zich al bewust van dat probleem. The Age of Stupid benadrukt dat probleem weer, daardoor kan er een verlammend effect ontstaan. Vooral omdat er geen uitweg wordt geboden.'

Re:act