Science - February 23, 1997

We willen iets van de oude glorie terughalen

We willen iets van de oude glorie terughalen

We willen iets van de oude glorie terughalen
Wageningen mikt op gezellige markt die economisch beter draait
Tientallen jaren geleden lieten kooplieden bussen rijden om consumenten uit de Betuwe naar de Wageningse markt te halen. De regiofunctie van de markt is echter verzwakt; nog maar een op de vijf bezoekers komt van buiten Wageningen. Daarom willen kooplieden en het gemeentebestuur de warenmarkt - in omvang nog steeds de grootste in de regio - oppeppen. Tegelijk wordt dit jaar het marktplein voor 2,2 miljoen gulden heringericht
Alle 180 kramen moeten herplaatst worden. Maar je weet hoe dat gaat. Achter de tekentafel wordt een nieuw plein ontworpen. Vervolgens wordt berekend dat alle kramen op dat nieuwe plein passen. Het is de vraag of dat goed uitpakt voor het publiek. De Edese handelaar H. Ballast zit al dertig jaar in de ambulante handel. Hij is als voorzitter van het afdelingsbestuur Ede-Wageningen van de Centrale Vereniging voor de Ambulante Handel (CVAH) lid van de Wageningse marktcommissie, het overlegorgaan van handelaren en gemeente
Tijdens de ontwerpfase heeft geen van de twee ontwerpbureaus contact met ons gezocht, zegt Ballast, die nuchter constateert dat burgemeester en wethouders met meer belangen te maken hebben. Hij doelt op de gemeentelijke wens om de Markt een gezelliger uitstraling te geven. Daartoe verdween in mei vorig jaar, bij de invoering van het betaald parkeren, de helft van het aantal parkeerplaatsen. Na de herinrichting van de Markt dit jaar zal alleen nog tussen gemeentehuis en bakkerij Van der Linden, op het Raadhuisplein, geparkeerd kunnen worden
Niet alleen de auto's verdwijnen. Tussen de terrassen op de Markt en de hervormde kerk wordt het plein langzaam hellend, verdiept aangelegd. Vlak bij de kerk gaat deze daling abrupt over in een ovale verhoging rond de kerk. Het ovaal moet meer gezelligheid brengen, aldus gemeentelijk projectleider B. Breedveld van Openbare werken. Daar kunnen mensen zitten zonder dat er op hun schouder geklopt wordt omdat ze een bestelling moeten doen. Met mooi weer zit je daar altijd in de zon; dat is op de terrassen niet het geval. Verder kunnen kinderen er spelen. Afgezien van een nieuwe bestrating verandert er weinig. Het aantal bomen vermindert, maar er komen enkele forsere bomen voor terug. De hoeveelheid boom, gerekend in kubieke meters, blijft bij wijze van spreken gelijk
De ontwerpbureaus die wij hebben ingeschakeld, adviseerden niet te veel op de Markt te zetten. Door de centrale plaats van de kerk is het plein al opgedeeld en relatief klein. Het idee om kiosken tegen de kerk te plaatsen, aan de kant van visboer Van de Weerd, is daarom in de koelkast gezet, aldus Breedveld
Obstakels
Tijdens een inspraakbijeenkomst in september veegden de ruim vijftig aanwezige marktkooplui - van een totaal van bijna negentig - de vloer aan met het ovaal. Zij wezen op ervaringen in Culemborg en Gouda, waar soortgelijke verhogingen leidden tot klagende consumenten en het vertrek van kooplieden
Voorlopig laat Ballast de verschillende ontwerpen en plannen aan zich voorbij trekken. Hij moet immers ook zijn bedmodezaak, De Slaapmuts, runnen. Pas als het definitieve ontwerp er is, gaat hij in detail meedenken over de opstelling van marktkramen. Secretaris J. Grool van de marktcommissie bezweert dat er geen kraam minder komt. Wellicht dat in de kop van de Hoogstraat, op de looproute naar het gratis parkeerterrein aan de Costerweg, ruimte is voor de marktkramen die bij de herinrichting en de aanleg van het ovaal verloren gaan. Dat laatste wordt binnenkort uitgebreid besproken, belooft Grool
De kooplieden lopen te hoop tegen elk obstakel en koesteren iedere kraam. Maar feit is dat een obstakel of een kraam meer of minder niet de oorzaak is van de dalende bestedingen en de leegstand van marktkramen. Daarom liet de marktcommissie in 1996 twee onderzoeken doen door studenten van Diedenoort, vertelt commissievoorzitter P. Spitteler (PvdA). Doel is volgens Spitteler om iets van de oude glorie terug te halen
Volgens de Diedenoort-studenten vindt tweederde van de bezoekers de markt vies en onverzorgd. Verder beoordeelt de helft van degenen die niet of zeer weinig naar de markt gaan, de producten - vooral fruit en groente - als onvoldoende van kwaliteit. De communicatie tussen kooplieden en marktcommissie moet ook verbeteren
De marktcommissie geeft nu drie maal per jaar een nieuwsbrief uit. Ze besloot ook beter toe te zien op de afvalverwijdering door de kooplieden. De marktverordening is ondertussen aangepast om leegstand eerder aan te kunnen pakken. Kooplieden die regelmatig niet komen opdagen, raken hun kraam kwijt
In het tweede onderzoek hebben de Diedenoorders landelijke trends afgezet tegen de Wageningse situatie. Bereikbaarheid is belangrijk en omdat veel consumenten in Wageningen op de fiets boodschappen doen adviseren ze de stallingsmogelijkheden te verbeteren. In gemeentelijke kring wordt gedacht aan diverse kleinere stallingen en een grote stalling op het Beuningplein
Fontein
Naast bereikbaarheid is gezelligheid het sterke punt van de warenmarkt. Om die te versterken pleiten de studenten voor een betere aansluiting tussen de drie pleinen waar de woensdagmarkt gehouden wordt. Dat kan door kramen te plaatsen in de Vijzelstraat, een van de verbindende straten. Nu vallen er nog te veel gaten in de looproute
Die looproute, tussen dubbele rijen kramen, moet gehandhaafd blijven. Dat biedt de consument duidelijkheid en - opnieuw - gezelligheid. Maar op bepaalde plaatsen is het nodig de rijen te doorbreken om een link te leggen naar de horeca. De precieze aanpak moet komend jaar bepaald worden
Niet alleen de link tussen de verschillende pleinen en met de horeca, maar ook de verbinding met de hoofdwinkelstraat moet verbeteren. De discussie over obstakels steekt daar weer de kop op. Ballast krijgt zijn zin, want de fontein wordt daar weggehaald. Niet dat die kramen in de weg staat, maar elders komt de fontein beter tot zijn recht - waarschijnlijk op het kleinere Raadhuisplein, aldus projectleider Breedveld. Ballast krijgt zelfs een paar obstakels terug die de overgang tussen Markt en winkelstraat uitnodigender moeten maken. Zitobjecten die tevens zorgen voor de verlichting van het plein komen voor de fontein in de plaats. Maar die staan de kramen niet in de weg, meent Breedveld
De Diedenoort-studenten wijzen op verschillende, in belang groeiende doelgroepen zoals de allochtonen. Koopman Ballast weet wat bijzondere doelgroepen betekenen voor zijn omzet. Zo verkoopt hij in Wageningen meer dekbedden dan elders. Zuid-Europeanen bijvoorbeeld die Wageningen en de Landbouwuniversiteit bezoeken, kunnen in hun eigen land geen dekbedden kopen. Andere doelgroepen, zoals de ouderen, zijn belangrijke consumenten, maar hebben steeds minder koopkracht. En de jongeren blijven weg omdat de gevestigde detailhandel meer gemak (voorverpakte groenten in kleine porties) en luxe (bijvoorbeeld cd's) biedt
Wachtlijst
Het is zaak dat de marktcommissie meer grip krijgt op het marktaanbod. Daarom nam ze de aanbeveling van de studenten over om een branchepatroon in te voeren, dat per 1 januari 1997 van kracht is geworden. Voor deze datum werd een leegkomende kraam vergeven aan de koopman die het hoogst op een wachtlijst stond. Nu gaat de kraam naar iemand die hoog op de wachtlijst staat en actief is in een nieuwe of ondervertegenwoordigde branche
Deze aanpak moet de Wageningse markt op den duur onderscheiden van andere warenmarkten in de regio. Echte nieuw zijn de branches met reformproducten, biologische producten, sportartikelen of verlichting. De boerenmarkt, zeven kramen met biologische producten, is een eerste stap in deze branchevernieuwing maar die is alleen vertegenwoordigd op de veel kleinere zaterdagmarkt. Op woensdag staat er slechts een kraam met biologische zuivel en brood. Naast de nieuwe branches is er nog ruimte voor kooplieden met producten als gevogelte, vleeswaren, noten en zuidvruchten, kleding, bloemen en planten, schoeisel of bedmode
Door het vastleggen van zo'n branchepatroon zullen er op termijn minder kooplieden staan die handelen in aardappelen, groente en fruit (van negen naar zes), vis (van zes naar vier), stoffen (van elf naar zes) en buitenlandse snacks (van twee naar een). Het aantal kramen blijft gelijk, maar het aantal kooplieden zal stijgen van de huidige 87 naar 92
De vraag is of Wageningen die kooplieden met nieuwe producten weet te lokken. Marktmeester B. Brouwer weet dat zoiets moeizaam gaat. We hadden een koopman met houtsnijwerk, maar die is om gezondheidsredenen weer vertrokken. En een cd- en videohandelaar is ook afgehaakt. Die kan waarschijnlijk niet op tegen de aanbiedingen in tv-commercials.

Re:act