Science - February 26, 1998

KCW voor beginners

KCW voor beginners

KCW voor beginners
Een deel van de lezers, onder wie nogal wat studenten, zijn de draad inmiddels kwijt in de wekelijkse soap over Kenniscentrum Wageningen (KCW) in het WUB. Hoog tijd daarom voor wat achtergronden en uitleg. Puzzelstukjes over de regisseur, de hoofdrolspelers, het onderwijs, enkele belangrijke episoden en de deelnemers die misschien worden weggeschreven door de scenarioschrijvers
Waarom KCW?
Een jaar of vier geleden werd in Den Haag nagedacht over het terugdringen van het aantal universiteiten. De LUW kon misschien wel onderdeel worden van de Universiteit Utrecht. Dat was bedreigend voor de universiteit, maar ook voor het ministerie van LNV. Als de LUW onder het ministerie van Onderwijs ging vallen en DLO zelfstandig ging worden, was Landbouw zijn kennisbeleid kwijt. Daar hield ruim dertig procent van de ambtenaren op het ministerie zich mee bezig. Ook de toekomst van het ministerie was daarmee in gevaar. Een kenniscentrum van DLO en LUW, dat zich richt op landbouw en groene ruimte, zou de positie van het ministerie versterken. Bovendien zou een organisatie het overheidsgeld beter besteden dan twee met elkaar concurrerende organisaties, dacht de minister
Onderwijs
Speelt bijna geen rol in de KCW-discussie. Anderhalf jaar geleden werd nog gesproken over het verplaatsen van het doctoraalonderwijs naar Utrecht of Nijmegen. Hoewel er nu een aantal groepen overleggen over samenwerking met die universiteiten, is er geen discussie meer over het voortbestaan van het Wageningse eerstefaseonderwijs. In de strategische nota van het bestuur wordt onderwijs slechts plichtmatig genoemd; het internationale en postdoctorale onderwijs moeten groeien en de samenwerking met de agrarische hogescholen moet nieuw leven worden ingeblazen
Raad van bestuur
Het driemanschap Cees Veerman, Kees van Ast en Cees Karssen. Cees Veerman werd in juni 1997 na een moeizame procedure door minister van Aartsen benoemd tot voorzitter van het KCW-bestuur. Veerman heeft nogal wat bijbaantjes. Behalve voorzitter is hij ondermeer hoogleraar in Tilburg met acht promovendi, lid van de raad van bestuur van The Greenery, bestuurslid van de Suikerunie, betrokken bij het venture fund van de Rabobank en akkerbouwer. Kees van Ast was, voor hij benoemd werd tot KCW-bestuurder, plaatsvervangend algemeen directeur van DLO. Hoogleraar plantenfysiologie Cees Karssen was en is rector van de universiteit
Milieuwetenschappen
KCW wil alleen dat milieu-onderzoek houden dat een onmiskenbare samenhang heeft met de landbouw en het landelijk gebied. Onderzoek naar de gezondheidseffecten van de luchtvervuiling rond Schiphol valt daar niet onder, suggereerde prorector Speelman. De twee Wageningse milieu-onderzoekscholen M&T en Wimek praten nu over een fusie om het Wageningse milieuonderzoek herkenbaar overeind te houden
Basiswetenschappen
De fundamentele wetenschappen, natuurkunde, scheikunde en wiskunde. Hebben volgens het bestuur alleen toekomst in KCW als ze zich richten op de voedselketen en het landelijk gebied. De LUW-vertegenwoordigers in het bestuur wisten scherpe uitspraken over de basiswetenschappen van DLO-zijde uit de eerste versie van de KCW-plannen te schrappen. De basiswetenschappers zelf vinden dat hun onderzoek mooi aansluit bij de toepassingsgerichte vakgebieden. Bij de basiswetenschappen zitten enkele van de meest toonaangevende wetenschappelijke groepen van Wageningen
Maatschappijwetenschappen
De zachte wetenschappen. Zouden volgens het bestuur net als de basis- en milieuwetenschappen vooral een ondersteunende rol moeten spelen. Omdat de sociologen en economen meer moeten samenwerken met de technische wetenschappen, staan het eigen onderwijs- en onderzoeksinstituut van de maatschappijwetenschappen ter discussie. De Leeuwenborch houdt liefst eigen instituten. De integratie tussen de maatschappijwetenschappers van de LUW onderling wil niet erg lukken. Hun onderzoeksinstituut is vorig jaar opnieuw niet erkend, omdat er te weinig samenhang zat in het onderzoeksprogramma
Lelystad
Vestigingsplaats van het dierkundig instituut ID-DLO en plaats waar de raad van bestuur de eerste versie van de strategische nota KCW openbaar maakte aan een select gezelschap van directeuren en hoogleraren. Ook de plaats waar het KCW-bestuur het dierlijk onderzoek wil concentreren. De opleiding en het onderzoek ten behoeve van het onderwijs moet in Wageningen blijven
Groene ruimte
De niet-stad. Belangrijk aandachtsveld van KCW. Het bestuur stelde voor om het natuur- en landinrichtigsonderzoek in een onderzoekschool Multifunctionele groene ruimte samen te voegen, maar de meeste wetenschappers zijn daar om diverse redenen tegen. Die lijkt er dus niet te komen
DLO
Dienst Landbouwkundig Onderzoek. Elf onderzoeksinstituten met in totaal drieduizend werknemers, nu nog onderdeel van het ministerie van LNV. De meeste instituten zijn in Wageningen gevestigd. Het economisch instituut LEI (Den Haag), het visserij-instituut RIVO (IJmuiden) en het dierlijk instituut ID (Lelystad) vormen de uitzonderingen. In april wordt DLO waarschijnlijk officieel zelfstandig. De subsidie van het ministerie neemt de komende jaren fors af en de instituten moeten hun geld op de markt gaan verdienen. DLO moet daarom reorganiseren
Inspraak
Vanaf 1 januari is de universiteitsraad vervangen door een ondernemingsraad (OR), voor het personeel, en een studentenraad. De nieuwe raden mogen niet meer zelf besluiten nemen, maar dienen het bestuur te adviseren. Ze komen via verkiezingen tot stand. De studentenraad had in zijn eerste vergadering al meteen een aanvaring met het bestuur. Dat wilde liefst achter gesloten deuren met de studenten overleggen. De studenten wilden openbaarheid van bestuur. DLO heeft meerdere ondernemingsraden. Elk instituut heeft er een en voor de gehele organisatie verdedigt de groepsondernemingsraad (GOR) de belangen van het personeel
De aanpassing van de inspraak staat los van KCW, maar bij de uitwerking is wel rekening gehouden met de fusie van LUW en DLO. Omdat DLO al een OR had, wilde de universiteit er ook een en zag ze af van een gezamenlijke raad van studenten en personeel
Peper
Bram Peper, burgemeester van Rotterdam en twee jaar geleden adviseur van landbouwminister Van Aartsen over de toekomst van Kenniscentrum Wageningen. Hij zorgde er met zijn advies voor dat de Haagse politici instemden met de bestuurlijke fusie van LUW met DLO
Kruis van Peper
Schema in het rapport van Bram Peper. Hij vond dat Wageningen zich moest richten op de groene ruimte en de agroproductieketen. Als je die twee thema's weergeeft als loodrecht kruisende lijnen, krijg je een kruis.Naam
Kenniscentrum Wageningen (KCW) is slechts een werknaam. Er wordt nog gezocht naar een naam die het dynamische vooraanstaande karakter van het kenniscentrum goed weergeeft en internationaal lekker bekt. Nu het bestuur die naam niet kan vinden, begint KCW steeds meer de echte naam te worden. Niet te verwarren met de Klussen Centrale Wageningen
Overhead
Alle personeel dat zich niet direct bezig houdt met onderwijs en onderzoek, ook wel ambtenaren genoemd. In de komende jaren wil de raad van bestuur de overhead met zo'n dertig procent terugbrengen. Een troost voor de beleidsambtenaren: bestuursvoorzitter Veerman heeft gezegd dat hij gedwongen ontslagen zou zien als een persoonlijke nederlaag

Re:act