Science - November 19, 1998

De invloed van narcose op de microben in varkensmest

De invloed van narcose op de microben in varkensmest

De invloed van narcose op de microben in varkensmest
Jan Soede, Veevoeding
Een varken of een koe met een stop in zijn buik, niemand die er in Wageningen nog van op kijkt. Kunststof hulpstukken die het mogelijk maken op ieder gewenst moment wat van de maag- of darminhoud af te tappen, zijn onmisbaar geworden in het veevoedingsonderzoek. Maar die kunstgrepen beinvloeden mogelijk wel de onderzoeksresultaten. Voor de onderzoeker een ongewenst en lastig neveneffect
Bij varkens wordt voor verteringsonderzoek soms de blinde darm verwijderd en vervangen door een plastic kunststof buisje met een schroefdop, een canule. Deze canule komt op de plaats waar de dunne darm overgaat in de dikke darm. De canule steekt uit het dier naar buiten, zodat de onderzoeker wat mest uit de darmen kan wegnemen. Het lijkt of het varken een stoma heeft
De canule heeft geen invloed op de fysiologie van het varken. Onderzoekers hebben althans geen verschillen gevonden tussen jonge varkens met en zonder stoma. De dieren groeiden bijvoorbeeld even hard en ook bloedvariabelen als de pH-waarde en het natriumgehalte bleven gelijk
Maar er zijn nog andere invloeden denkbaar. Zo zou de canule, of het inbrengen ervan, de microbiele populatie in het maagdarmkanaal kunnen beinvloeden. Iedere keer dat de onderzoeker de canule opendraait, komt er bijvoorbeeld zuurstof in het maagdarmkanaal. In theorie zouden anaerobe micro-organismen, organismen die zonder zuurstof leven en bovendien vaak slecht tegen zuurstof kunnen, hierdoor kunnen verdwijnen. Daarentegen zou het aantal aerobe micro-organismen, die juist van zuurstof leven, kunnen toenemen
Zesdejaars Zootechniek Jan Soede kreeg voor zijn afstudeervak Veevoeding de opdracht uit te zoeken of de canule de microbiele populatie in de darmen inderdaad beinvloedt. Soede regelde zijn afstudeervak tijdens een stage in de Verenigde Staten. Ik heb naar mijn prof gebeld met de vraag of er nog iets op de plank lag. Toen ik terugkeerde in Wageningen stonden de varkens voor me klaar. Ik kon gelijk beginnen. Hij heeft dus niet mee kunnen denken over de aanpak van de proef. Dat vond ik wel jammer, maar bij een ander afstudeervak was dat gelukkig anders.
Soede gebruikte in totaal achttien varkens. Hij verdeelde de dieren in vier groepen, die een steeds uitgebreidere behandeling kregen. Een controlegroep van vier varkens kreeg geen enkele behandeling. Een tweede groep werd een half uur onder narcose gebracht, maar deze dieren werden niet geopereerd. Bij de derde groep werd de blinde darm verwijderd. De varkens in de vierde groep kregen een canule
Van alle varkens verzamelde Soede een dag voor de operatie, en vijf dagen na de operatie mest. Vervolgens onderzocht hij de fermentatie-activiteiten van de micro-organismen in de mest. Hij deed een microbieel preparaat uit de mest in flesjes met als voedingsbodem sojaschroot, aardappelzetmeel of tarwe. Vervolgens was het een kwestie van meten en eindeloos veel data uitwerken om waarden als de maximale fermentatiesnelheid en de gasproductie te bepalen
Voor iedere groep varkens gebruikte Soede zestig flesjes. Het meten was een heidense klus. Er waren te veel flesjes om automatisch het gasvolume en de gasdruk te meten. Noodgedwongen moest Soede een deel van de metingen zelf doen. Al snel bleek bovendien de hoeveelheid data te groot om tijdens een zesmaands afstudeervak te analyseren. Noodgedwongen beperkte Soede zich daarom tot de invloed van de narcose op de microbiele populatie
Soede vond inderdaad een verschil. De micro-organismen in de flesjes van de dieren die onder narcose waren geweest, produceerden meer proprionzuur. Dit wijst erop dat de narcose de microbiele populatie verstoort of het fermentatiepatroon verandert. Naast de narcose waren er nog meer verstorende invloeden. Zo hebben de varkens voor de narcose een maaltijd overgeslagen. Wel concludeert Soede dat de microbiele populatie in het maagdarmkanaal gevoelig is voor verstoringen
De varkens overleefden het experiment niet. Na zes weken werden ze geslacht, zodat Soede nog sectie kon verrichten en wat meer mest kon verzamelen uit de dunne en dikke darm. De nog niet verwerkte data wordt zeker niet weggegooid, verzekert Soede. Het is de bedoeling dat na hem andere studenten er mee aan de slag gaan
Hoewel Soede nog niet is afgestudeerd, werkt hij inmiddels als onderzoeker bij Provimi, een bedrijf dat premixen maakt voor mengvoerderfabrikanten. In de avonduren maakt hij zijn studie af; hij hoopt in maart af te studeren
Bij Provimi is hij verantwoordelijk voor het onderzoek bij kippen en varkens. Soede is blij met zijn baan. Het maagdarmsysteem van kippen en varkens, eenmagigen, interesseert hem. Je kunt bij deze dieren meer manipuleren met de samenstelling van het voedsel dan bij koeien. Bij rundvee is het allemaal veel complexer. Runderen hebben een veel grotere microbiele populatie. Dat maakt het lastiger om de prestaties of de gezondheid van de dieren te beinvloeden met voeding. Wanneer je iets nieuws uitprobeert bij rundvee, moet je bij wijze van spreken maar afwachten wat de microbiele populatie ermee doet.

Re:act