Aan de Raad van Bestuur van Wageningen Universiteit.
Betreft: Kleine Arboretum
Geachte heren,
Het onlangs gepubliceerde bericht dat er mogelijkerwijs in het Kleine Arboretum (naast de Dreijen) zal worden gebouwd, heeft ons onaangenaam getroffen. Dat er inmiddels grote hekwerken in ditzelfde Arboretum zijn geplaatst, waardoor eenheid en toegankelijkheid teloor gaan, betreuren wij ten zeerste.
Het is ons bekend dat dit Arboretum niet meer van direct wetenschappelijk belang is. Wij zijn evenwel van mening dat het als cultuurhistorisch erfgoed alle bescherming verdient. Ook een Universiteit dient haar geschiedenis te koesteren en de meest waardevolle expressies daarvan te behoeden en door te geven aan volgende generaties. Een Universiteit die de ‘quality of life’ centraal zegt te stellen kan niet majeure kwaliteiten in de eigen omgeving teniet doen. Dat komt ‘Wageningen’ bepaald niet ten goede.
We verzoeken U derhalve met klem om ten aanzien van dit Arboretum een andere en glasheldere koers te definiëren.
Met verschuldigde hoogachting,
Bas Arts,
Frans Bongers,
Arnold Bregt,
Adrie van den Brink
Paul van den Brink,
Lijbert Brussaard,
Henk Folmer,
Georg Frerks,
Ken Giller,
Francine Govers,
Bart Gremmen,
Wim Heijman,
Rolf Hoekstra,
Patricia Howard,
Ekko van Ierland
Jozef Keulartz,
Herman van Keulen,
Maarten Koornneef
Pim Kooij,
Edith Lammerts van Bueren,
Frans Leermakers,
Johan van Leeuwen,
Joop van Lenteren,
Gatze Lettinga,
Jack Leunissen
Hans Lyklema,
Jos van der Maesen,
Jos Metz,
Dick Mevius,
Willem van Muiswinkel
Anke Niehof,
Oene Oenema,
John van der Oost,
Joost Pennings,
Jan Douwe van der Ploeg,
Wim van der Putten,
Tjeerd Schaafsma,
Piet Stam,
Wya van Staveren,
Paul Struik,
Hans Tramper,
Jelle Vervloet,
Linden Vincent,
Leontien Visser,
Han Wiskerke,
Renger Witkamp,
Akke van der Zijpp
Han Zuilhof.
[deze ondertekenaars zijn allen als hoogleraar verbonden aan Wageningen Universiteit]
Meer berichten over dit onderwerp vind je hier en daar
Re:acties (7) 12:37u 4 November 2009 - door Gaby van Caulil
Bestuursvoorzitter Aalt Dijkhuizen heeft de ondertekenaars een reactie gegeven. Die nemen we hieronder op - redactie resource.
Geachte ondertekenaars,
Het zal u bekend zijn, dat de direct betrokkenen vanuit de Plant Sciences Group ons eerder te kennen hebben gegeven het klein arboretum niet langer voor het onderwijs (en onderzoek) nodig te hebben. Daarmee kwam de basis onder de reguliere financiering te vervallen. Wij zijn dan ook erg blij dat door de samenwerking met en de financiële stuen van stichting Het Depot de architectuur van de Springertuin en de Baas Beckingtuin en de daarin opgenomen collecties houtige gewassen alsnog veilig konden worden gesteld en ook voor het publiek toegankelijk blijven. Het beheer zal onder deskundige leiding door de stichting Het Depot worden uitgevoerd.
Het verbaast ons dat u van deze ontwikkeling – die wij o.a via internet en een persbericht hebben verspreid – geen kennis heeft genomen. Met de overeenkomst is juist en prachtige oplossing gevonden voor dit historische stukje van onze organisatie. We vertrouwen er op dat de feitelijke ontwikkelingen in en rondom het gebied u de komende maanden zullen overtuigen van de grote meerwaarde van de samenwerking met Het Depot. We rekenen er bovendien op dat u onze partner de tijd gunt om zijn ideeën ten uitvoer te brengen.
Met vriendelijke groet,
Dr. Aalt A. dijkhuizen, voorzitter Raad van Bestuur
14:02u 6 November 2009 - door Daan Jaspers
De ideeën zijn duidelijk: er zijn al bomen illegaal gekapt (bron: de kranten).
22:04u 6 November 2009 - door Theo Damen
-De architectuur wordt op dit moment al aangetast: de Springertuin is om het “gebouw met de klok” heen ontworpen, maar het pad dat hiermee verbinding heeft, is door een hek afgesloten en is gisteren weggefreesd!
- Collecties kunnen alleen bestaan als er collectiebeheer is, hiervan is nu geen sprake meer.
Planten die gerooid worden, zullen niet meer uitgeschreven worden, en als er iets verplaatst of nieuw geplant wordt zal dit ook niet op tekening bijgehouden worden. Hierdoor verandert de eeuwenoude collectie in niet meer dan een mooi park. (met prachtig gladgemaaid en platgespoten gazon). Het voorbeeld is aan de overkant te zien bij het voormalig pinetum, dat nu ook al onder beheer is van de stichting het depot.
- Collecties dienen ook verjongd en vernieuwd te worden en ook hiervoor zijn de kennis en de middelen niet aanwezig bij de stichting. Ik ben bang dat bijzondere bomen nu vervangen zullen worden door “ïntratuin” exemplaren, zoals ook in het voormalig pinetum het geval is.
- Verder vraag ik me af waarom er niet meer groeperingen in deze z.g.n. stichting zitten? (bv gemeente, iemand van de Stichting Nationale Plantencollectie etc.)
11:06u 9 November 2009 - door Ingezonden bericht
Wie precies heeft geconstateerd dat het Arboretum niet meer nodig is voor onderwijs en onderzoek, is niet geheel duidelijk. Degenen die gebruik maken van materiaal uit het Arboretum, is nooit direct wat gevraagd. Een lange lijst met materiaal dat gebruikt kan worden uit de tuin voor slechts 2 onderwijscursussen, is voorhanden.
Verder zijn alle eerste tekenen omtrent zorgvuldig beheer niet hoopvol, zie hiervoor bovenstaande opmerkingen. Er kunnen er nog een aantal aan worden toegevoegd. Alle mooie woorden van de heer Dijkhuizen ten spijt, eerst zien en dan geloven.
11:08u 9 November 2009 - door Ingezonden bericht
Ingezonden bericht is geplaatst door Nynke Groendijk, leerstoelgroep Biosystematiek
17:32u 13 November 2009 - door Bert van den Wollenberg
De hoogleraren, die het behoud van het Kleine Arboretum bepleiten, hebben volstrekt gelijk als ze stellen dat de universitaire plannen met “De Dreijen” de reputatie van Wageningen geen goed zal doen. In juni heeft het Europees Netwerk van Botanische Tuinen, voor halfjaarlijks overleg bijeen in Helsinki, een brandbrief doen uitgaan waarbij met ontsteltenis werd gereageerd op de toen bekende plannen van Wageningen UR met het Kleine Arboretum.
In die brief roept het Europees netwerk de Raad van Bestuur dan ook op om andere oplossingen te zoeken die de toekomst van de met veel moeite en langdurige inzet opgebouwde collectie van houtige gewassen duurzaam te beschermen.
Inmiddels is de situatie verder verslechterd. Het wetenschappelijk beheer van de collecties op zowel De Dreijen als het Belmonte Arboretum is al volledig stopgezet, en de Botanische Tuinen Wageningen UR houden daarmee de facto op te bestaan. Inhoudelijk collectiebeheer is namelijk één van de sleutelcriteria voor erkenning als botanische tuin. De Dreijen en Belmonte verworden daardoor tot, op zijn best, mooie parken.
De nationale vertegenwoordigers in het Europees Netwerk van Botanische Tuinen begrijpen niet hoe Wageningen dit als “groene” universiteit kan doen, en de nu ontstane situatie zal op de eerstvolgende bijeenkomst van het Europees netwerk zeker weer onderwerp van gesprek worden.
Er is nu echter een nieuw probleem ontstaan voor Wageningen UR. Nu Wageningen geen erkende botanische tuin meer heeft, zal het verkrijgen van planten voor onderzoek en onderwijs, van andere botanische tuinen in binnen- en buitenland, vanwege de naleving van het Biodiversiteitsverdrag heel veel moeilijker gaan worden.
Waar de Raad van Bestuur zegt de Botanische Tuinen niet meer nodig te hebben, blijkt een andere afdeling van Wageningen UR, nl. Unifarm, nu toch op zoek naar planten, ter vervanging van de planten uit de Tropische kas. Deze planten blijken namelijk nog steeds nodig voor onderwijsdoeleinden, maar nu de Tropische Kas per 1-1-2010 gesloten wordt, moeten de benodigde planten voor het onderwijs in de kassen van de afdeling Unifarm beheerd gaan worden. Omdat veel onderwijsplanten uit de Tropische kas te groot zijn voor de kassen van Unifarm, is Unifarm inmiddels begonnen om andere botanische tuinen in Nederland te benaderen voor kleinere exemplaren van die planten. Dit is op zijn zachts gezegd opmerkelijk te noemen. Niet alleen dat, maar deze actie gaat ook erg moeilijk worden.
De Nederlandse botanische tuinen hebben, net als hun Europese collega’s, een gedragscode ondertekend m.b.t. de naleving van het Biodiversiteitsverdrag. Die gedragscode beperkt de uitwisseling van planten tot het netwerk van erkende botanische tuinen. Uitwisseling met “derden” is, vanwege de naleving van de verplichtingen vanuit het Biodiversiteitsverdrag, nu veel te ingewikkeld en daardoor niet praktisch uitvoerbaar. Wageningen UR is met de sluiting van haar botanische tuin daarmee zo’n “derde” partij geworden. Daarmee kan een verzoek vanuit Wageningen om plantmateriaal aan botanische tuinen elders binnen of buiten Nederland niet meer gehonoreerd worden.
Het probleem van het niet meer kunnen verkrijgen van plantmateriaal via botanische tuinen is genoegzaam bekend bij de Raad van Bestuur, sinds het gesprek hierover d.d. 27 aug., met bestuursleden van de SNP. Het is werkelijk te hopen dat de Raad van Bestuur zich herbezint op de ingeslagen koers. Het huidige besluit is beslist niet dienstbaar aan huidig en toekomstig onderwijs en onderzoek in Wageningen, waarbij plantmateriaal nodig is. Wageningen lijkt zich hiermee ernstig in de eigen voet te schieten.
Deze brief is ter consultering voorgelegd aan het bestuur van de Nederlandse Vereniging van Botanische Tuinen en wordt inhoudelijk volledig onderschreven.
Mede namens het Europees Netwerk van Botanische Tuinen,
Drs. L.J.W. van den Wollenberg,
Nederlands bureau van Botanic Gardens Conservation International
11:42u 14 November 2009 - door Jifke Koek-Noorman
De Stichting Nationale Planten Collectie (SNP) maakt zich zeer grote zorgen over de situatie rond de Botanische Tuinen van Wageningen UR. Wageningen was zowel aangesloten bij de SNP, als bij de Nederlandse vereniging van botanische Tuinen.
De SNP coördineert voor Nederland die hoogwaardige collecties bij de aangesloten (18) botanische tuinen, die het predicaat “nationale collectie” verdienen door bijzonderheid en uitzonderlijke waarde. Deze waarde wordt aan de hand van criteria vastgesteld. Wageningen heeft 19 van dergelijke bijzondere collecties, de op één na grootste contribuant.
Deze collecties dreigen nu teloor te gaan.
Het wetenschappelijk collectiebeheer is door de Raad van bestuur stopgezet, maar in een gesprek met bestuursleden van de SNP heeft de Raad van Bestuur zich op het standpunt gesteld dat de plantencollecties wel degelijk goed onderhouden blijven worden. De opvatting van de SNP dat dit niet kan zonder collectiebeheer werd niet door de Raad gedeeld.
De Raad van Bestuur stelt in een reactie op de petitie van 50 Wageningse hoogleraren: “…… Wij zijn dan ook erg blij dat door de samenwerking met en de financiële stuen van stichting Het Depot de architectuur van de Springertuin en de Baas Beckingtuin en de daarin opgenomen collecties houtige gewassen alsnog veilig konden worden gesteld en ook voor het publiek toegankelijk blijven. ….”
Van veilig stellen van de collecties houtige gewassen in Wageningen is jammer genoeg echter geen sprake. Het veiligstellen geldt wellicht (een deel) van het onroerend goed, maar zeker niet de collecties. Daarvoor is namelijk meer nodig, te weten een goed inhoudelijk collectiebeheer.
Helaas is, als gevolg van het voortvarend optreden van de Raad van bestuur, dat collectiebeheer al stopgezet. En dat geldt niet alleen voor het Kleine Arboretum, maar eveneens het Arboretum Belmonte. De daar aanwezige collecties zijn nu aan hun lot overgelaten.
Bij botanische tuinen is bekend dat zonder collectiebeheer elke collectie, hoe waardevol ook, in korte tijd een duikvlucht ondergaat, en dat er van de waarde, die juist zit in de combinatie van planten, gegevens, en expertise, weinig overblijft.
Dit alles is op 27 augustus besproken met de Raad van Bestuur en dus bekend.
Ons bereiken nu geluiden dat “… de grote meerwaarde van de samenwerking met Het Depot … (RvB voorzitter Dijkhuizen)” zich op dit moment vertaalt in het weghalen van de etiketten bij vermeend dode planten (Hosta’s die elke herfst bovengronds afsterven) en het veelvuldig gebruik van RoundUp, waarbij ook Nederlandse Rode Lijst-soorten onder het “beheer” van Het Depot daadkrachtig worden doodgespoten. Ook zijn er al diverse bomen, al dan niet legaal, gekapt.
Het laat zich raden welke toekomst er voor de houtige gewassen gloort. De Wageningse collecties zullen snel ten gronde gaan, ook al zullen er vast wel bomen en struiken blijven staan. Dat daarmee ook de Nederlandse bijdrage aan het ex-situ beschermen van bedreigde Nederlandse en exotische biodiversiteit flink wordt verzwakt, is voor Wageningen UR geen aanleiding om naar andere oplossingen te zoeken. Dat de nationale overheid hiermee buitenspel wordt gezet lijkt in het geheel niet te zijn meegewogen. Daarom zijn er nu ook Kamervragen gesteld aan minister Plasterk van O&W. Het ongehoorde tempo waarin de besluitvorming inzake de Botanische Tuinen van Wageningen UR is doorgevoerd, maakt dat de nationale overheid geen speelruimte is geboden om mee te denken.
Secretaris Stichting Nationale Plantencollectie (SNP)
Dr. J. Koek-Noorman
