Wetenschap - 11 oktober 2017

‘We leiden te veel onderzoekers op’

tekst:
Albert Sikkema

Onderzoekfinancier NWO wil dat de universiteiten een voorselectie maken van hun onderzoeksvoorstellen, zodat de slaagkans bij een subsidieaanvraag stijgt van zo’n 15 procent nu naar 25 procent. Op deze manier hoopt NWO de run op onderzoeksgeld te beteugelen. Thom Kuyper, persoonlijk hoogleraar Bodemkwaliteit, denkt dat drastischere maatregelen nodig zijn.

© Joris Schaap

Bij persoonsgebonden onderzoekbeurzen van NWO moeten universiteiten voortaan een baangarantie geven, vindt NWO. Verder moet de hoogleraar verklaren dat het voorstel in zijn leeropdracht past. Helpt dat om het aantal voorstellen te drukken?
Kuypers: ‘Nee. Hoogleraren zullen een goed onderzoeksvoorstel altijd steunen en kunnen zonder problemen een ronkend verhaal houden waarom dit voorstel in hun onderzoekslijn past. Dus dat heeft geen effect. Dan moet de raad van bestuur een keuze maken uit de voorstellen. Nu zijn kandidaten teleurgesteld dat NWO excellente voorstellen afwijst, met universitaire voorselectie zijn ze straks boos op hun eigen universiteit dat ze niet mogen meedoen in de concurrentieslag. Bovendien moet je daarvoor weer een commissie optuigen.’

Dat leidt tot meer bureaucratie.
‘Precies, terwijl je de oorzaak van het probleem niet wegneemt. De druk om onderzoeksvoorstellen bij NWO in te dienen blijft, omdat wij voor elke vacature op onze universiteit tien mensen hebben opgeleid. En hoe komt dat? We worden geacht veel beurzen binnen te halen. Door perverse prikkels zijn we verslaafd geraakt aan het aio-systeem.’

Hoe los je dat op?
‘Ik denk dat de financiering anders moet: meer vaste financiering, dus eerstegeldstroom, minder geld per aio. Dan kan de vaste staf weer zelf onderzoek doen, in plaats van onderzoek te laten doen door promovendi. En krijgt NWO vanzelf minder onderzoeksvoorstellen binnen.’

Maar hoe selecteer je dan de aio’s die verder mogen?
‘Je kunt ze misschien tijdens het promotietraject beoordelen en dan aan het eind zeggen: je bent minder geschikt voor de wetenschap, de kans dat je op de universiteit een vaste baan krijgt is heel klein, dus we ondersteunen je voorstel niet. Dat is pittig, maar onvermijdelijk.’


Re:ageer