Wetenschap - 16 februari 2017

Kaarten maken voor droog Kenia

tekst:
Albert Sikkema

De droogte en dreigende hongersnood in Oost-Afrika zet onderzoekers aan tot actie. Begin deze week hielden Wageningse onderzoekers een Mapping Party in Lumen om een gebied in Kenia in kaart te brengen. Die kaart kan hulporganisaties helpen.

<foto: Saskia Werners>

De Mapping Party was georganiseerd door Saskia Werners van WUR, samen met een medewerker van Unesco-IHE. Op vier plekken in Nederland en Kenia kwamen zo’n tweehonderd onderzoekers bijeen om gedurende drie uur een gebied in Kenia in kaart te brengen. Om precies te zijn: het stroomgebied van de Mara, een rivier in zuidwestelijk Kenia. Met behulp van satellietbeelden gingen de deelnemers huizen en wegen intekenen in OpenStreetMap, een open-source kaart van de wereld. De deelnemers kregen elk een deel van dit gebied en gingen dat onder het genot van een pizzapunt, drankje en muziek in kaart brengen.

Maatschappelijke rol
Werners deed voor de eerste keer mee aan een Mapping Party. ‘Ik hoorde van de droogte in de media en de behoefte van het Rode Kruis om goede kaarten te hebben. Ik doe een project in dat gebied en dacht: als universiteit doe je meer dan alleen onderwijs en onderzoek, je hebt ook een maatschappelijke rol.’

Met behulp van satellietbeelden zoemen de deelnemers in op het stroomgebied van de Mara, de rivier die bekend is van de jaarlijkse migratie van miljoenen gnoes, zebra's en antilopen tussen het Serengeti-park in Tanzania en de Masai Mara in Kenia. Doordat de regentijd in dit gebied de afgelopen twee keer weinig regen bracht, is het daar erg droog. De veehouders in het gebied, de masai, hebben te kampen met dode geiten en mager vee. Verder leidt de droogte tot slechte oogsten. De lokale bevolking lijdt honger. De komende regentijd, die in maart van start moet gaan, is cruciaal. Als dan weinig tot geen regen valt, komt ook de bevolking in gevaar.

Vrijwilligers
Het Rode Kruis bereidt zich voor op dat scenario. De hulporganisatie wil weten hoeveel mensen er in het gebied wonen en hoe de infrastructuur in elkaar zit. Omdat er geen goede kaarten van het gebied zijn, ging de groep vrijwilligers die maken. Naast WUR-medewerkers deden studenten en medewerkers mee van het waterinstituut Unesco-IHE in Delft, het GIS-instituut ITC in Twente en het GIS-bedrijf Upande in Kenia. Komende vrijdag komen nog eens zestig mensen bijeen voor de Mapping Party, zegt Werners. Dan moet de kaart klaar zijn.

Waterbeheer
De kaart komt misschien ook van pas voor haar project, zegt de Wageningse klimaatonderzoeker. Werners doet namelijk een waterbeheerproject in de Mara met partners uit Kenia en Nederland. De WUR wil hier met agroforestry meer water vasthouden en erosie verminderen. Dat is belangrijk, legt Werners uit, omdat de neerslag in het gebied erg kan fluctueren. Voor een duurzaam waterbeheer helpt haar project boerencoöperaties en watergebruiksorganisaties met het ontwikkelen van investeringsplannen.

De Mapping Party was een leuke ervaring voor Werners. ‘Je werkt samen met GIS-deskundigen en Rode Kruis vrijwilligers die vaker gebieden in kaart hebben gebracht en goede tips kunnen geven. Ook de lokale kennis van studenten uit Kenia komt goed van pas om huizen en andere objecten te herkennen op de satellietbeelden. Het vinden en intekenen van huizen op de kaart werkt verslavend.’

Alterra bracht zes jaar geleden een stukje Japan in kaart tijdens een Mapping Party of ‘mapathon’.


Re:ageer