Wetenschap - 26 juli 2017

Baanbrekende studie naar eiwitten (video)

tekst:
Vincent Koperdraat

Onderzoekers van Wageningen University & Research zijn erin geslaagd in kaart te brengen hoe eiwitten zich onderling gedragen in een levend organisme. Het onderzoek opent mogelijk nieuwe deuren voor toekomstige speurtochten naar ziektes zoals kanker.

© Ikram Blilou

WUR-bioloog Ikram Blilou van Plant Developmental Biology leidde het onderzoek, waarvan de resultaten net zijn gepubliceerd in het prestigieuze tijdschrift Nature. Ze is voorzichtig met het trekken van conclusies, ook al is de 46-jarige bioloog erg enthousiast over haar baanbrekende onderzoek. Samen met haar team en andere onderzoekers uit binnen- en buitenland is Blilou de afgelopen elf jaar bezig geweest een manier te vinden die precies laat zien hoe eiwitten zich tot elkaar verhouden in een levende cel. Op het eerste gezicht niet heel spannend, maar er zijn nogal wat mogelijke gevolgen verbonden aan de resultaten van het onderzoek.

- Helaas, uw cookie-instellingen zijn zodanig dat de Video niet getoond kan worden - pas uw permissie voor cookies aan

Conclusies
De reden dat Blilou zo voorzichtig is met conclusies is heel begrijpelijk. Want een leek zou zomaar kunnen denken dat haar onderzoek het startpunt is voor het bestrijden of voorkomen van kanker. Maar dat is nog lang niet zo, waarschuwt Blilou: ‘We hebben nu inzichtelijk gemaakt hoe eiwitten met elkaar binden in een levende cel. Meer niet. Je kunt je wel afvragen op welke manier ons onderzoek belangrijk gaat zijn voor toekomstig speurwerk. We hebben nu een manier gevonden om heel precies te zien wat eiwitten doen als ze een verbinding met elkaar aangaan. Die binding, in combinatie met andere processen, bepaalt voor een belangrijk deel hoe een cel zich in de toekomst gaat gedragen. Dat kan een gezonde cel zijn, maar ook een ‘foute’. Voor de rest kun je aan die observatie nu nog geen harde, andere  conclusies verbinden.’

We hebben inzichtelijk gemaakt hoe eiwitten met elkaar binden in een levende cel
Ikram Blilou

Toch hoopt Blilou dat haar onderzoek een wetenschappelijke basis heeft gelegd voor meer inzicht hoe bijvoorbeeld kanker tot stand komt. Of dat we straks wellicht kunnen voorspellen waar cellen die kanker veroorzaken zich waarschijnlijk gaan vormen.

Technische uitdaging
Het is moeilijk om eiwitinteracties in levende organismen op celniveau uit te lichten. Dat komt doordat het zogheten expressieniveau van deze eiwitten laag is, waardoor het lastig is om deze interacties in levend weefsel waar te nemen. De onderzoekers gebruikten in dit onderzoek nieuwe technieken, de zogeheten FRET-FLIM, in functionele beeldvorming en moleculaire biologie om specifieke interacties te visualiseren. Eiwitten interacteren door directe binding, wat betekent dat ze heel dicht bij elkaar komen. FRET-technieken kunnen worden gebruikt om deze interacties te detecteren door de relevante eiwitten te merken met genetisch gecodeerde fluorescente eiwitten.

Samenspel
Wageningen University & Research deed het onderzoek naar het gedrag van eiwitten niet alleen. De Universiteit van Amsterdam en collega’s van de Heinrich Heine-Universiteit in Düsseldorf hebben ook hun steentje bijgedragen. Dat kon ook niet anders, want de apparatuur en expertise die nodig was om het onderzoek te doen was bij WUR niet aanwezig. ‘Daarom hebben we contact gezocht met collega’s. Die hadden de benodigde spullen en expertise wel. Zonder hun hulp was dit onderzoek niet mogelijk geweest.’

Fundamenteel onderzoek
Ondanks haar succesvolle onderzoek heeft Blilou een dringende oproep. Ze vindt namelijk dat de hedendaagse maatschappij teveel op zoek is naar direct resultaat. ‘Je ziet dat verstrekkers van onderzoeksfinanciering steeds vaker geld stoppen in toegepaste wetenschap. Dat is heel begrijpelijk, maar we moeten niet uit het oog verliezen dat toegepaste wetenschap alleen mogelijk is doordat er eerst fundamenteel onderzoek is gedaan.’


Re:ageer