Organisatie - 1 juni 2017

Onderwijs staat onder hoogspanning

tekst:
Roelof Kleis
3

De aanhoudende groei van het aantal studenten zet het Wageningse onderwijs onder hoogspanning. De werkdruk van docenten is groot, lesvormen worden aangepast en het onderwijs wordt minder persoonlijk. Dat blijkt uit onderzoek van Resource.

© Illustratie Pascal Tieman, infographics Paul Gerlach

De redactie stuurde een vragenlijst naar de leerstoelhouders en studiecoördinatoren van alle 86 leerstoelen. De enquête bestond uit een combinatie van stellingen en open vragen over groei, de gevolge daarvan voor docenten, de inrichting en de kwaliteit van het onderwijs. De resultaten maken duidelijk dat de groei van het aantal studenten bij vrijwel alle leerstoelgroepen flink druk op de ketel zet. Zo vindt 90 procent van de respondenten dat de werkdruk van de vaste staf toeneemt door de groei en is driekwart regelmatig extra tijd kwijt om ‘groeiproblemen’ op te lossen.

Massaler
Groepen worden almaar groter, colleges en practica massaler. Het onderwijs is voor studenten daardoor onpersoonlijker geworden, vindt de helft van de hoogleraren en 70 procent van de studiecoördinatoren. Leerstoelgroepen grijpen naar diverse middelen om de drukte het hoofd te bieden. Collega’s, promovendi en student-assistenten worden ingeschakeld. Als de financiële ruimte er is, wordt extra personeel aangetrokken, maar dat is een luxe die veel leerstoelgroepen niet hebben.

Vrijwel alle docenten passen de werkvormen aan om de drukte hanteerbaar te maken. Instructie gaat via film, practica worden omgegooid, ingekort of vereenvoudigd. Soms vervallen excursies, omdat de groep te groot wordt. Om het nakijkwerk te beperken, hoeven studenten steeds minder verslagen te maken. Multiplechoicevragen vervangen open vragen en studenten kijken elkaars werk na in zogeheten thesisringen.

Grens
Toch vindt maar een kleine minderheid (11 procent van de hoogleraren, 28 procent van de studiecoördinatoren) dat de kwaliteit van het onderwijs door de groei achteruit is gegaan. Dat komt volgens hen door de grote inzet en betrokkenheid van de docenten, die vaak veel meer (vrije) tijd in hun onderwijstaak stoppen dan eigenlijk verantwoord is. Die extra inzet gaat dan wel ten koste van het onderzoek. Een aanzienlijk deel van de ondervraagden zegt in toelichtingen bij de antwoorden dat de grens wel is bereikt.

De doorgevoerde vernieuwingen in het onderwijs worden overigens deels ook positief ervaren. Groei dwingt tot innovaties die anders niet of pas veel later zouden zijn doorgevoerd.

Groei-enquête
De leerstoelhouders en studiecoordinatoren van de leerstoelgroepen kregen 22 stellingen voorgelegd, gegroepeerd in de clusters werkdruk, planning en groei. Hieronder een weergave van de resultaten. Naast de stellingen zijn vier open vragen gesteld. Een deel van de reacties op die vragen zijn verwerkt in het verhaal De groeipijn van WUR.

Werkdruk-beinvloedt.png
Werkdruk-extra tijd kwijt.png
Werkdruk-meer personeel aangenomen.png
Werkdruk-meer personeel aannemen.png
Werkdruk-niet meer tijd kwijt.png
Werkdruk-onderzoekswerk.png
Werkdruk-vaste staf.png
Werkdruk-promovendi.png
Werkdruk-voldoende cap begeleiding thesis.png

Planning-lastiger geschikte onderwijsruimte.png
Planning-pas onderwijsvormen aan.png
Planning-lastiger vakken plannen.png
Planning-voldoende ruimte thesiswerkplek.png
Planning-geinvesteerd in innovatieve onderwijsvormen.png
Planning-voldoende hulpmiddelen.png
Groei-kans.png
Groei-binnen groep groeikansen.png
Groei-onderwijs minder intensief.png
Groei-onderwijs innovatiever.png
Groei-onderwijs minder persoonlijk.png
Groei-onderwijskwaliteit achteruit.png
Groei-vaak ter sprake.png

Re:acties 3

  • Neo-Malthusiaan

    Ik vind het erg fijn dat de Resource niet valt voor de twee hoofdaannames die achter onze "Groeizucht" liggen. Dit zijn twee van de misvattingen die ik zie achter het groeiprobleem:
    - Groei is iets wat ons overkomt, niet een keuze die we maken.
    - Groei zelf is geen probleem en dient vooral door te gaan, we moeten groei faciliteren en mogelijk maken in plaats van de vraag "waarom groeien we" aan onszelf stellen.

    Als een universiteit met zo'n sterk verankerd geloof in duurzaamheid verbaasd het me nog steeds dat we de inzichten van het club van rome rapport "Grenzen aan de groei" uit begin jaren 70 nog steeds niet geïnternaliseerd hebben. Fijn dat de Resource hier verantwoordelijkheid neemt door te stellen dat er inderdaad grenzen zijn aan de groei.

    Reageer
  • Joep

    @webredactie Resource: ik had dezelfde gedachte als Martijn... Via de thuispagina van de Resource kom je rechtstreeks op deze pagina terecht. Als je dan niet doorklikt (omdat je bv. het verhaal op deze pagina nog eerst wil lezen), mis je de 'verantwoording'. Dus zo vreemd was zijn vraag niet!

    Reageer
  • Martijn

    Misschien is het ook wel goed om te zeggen hoe groot deel van de mensen waar jullie de enquete naartoe hebben gestuurd ook daadwerkelijk hebben gereageerd. Want er staan wel leuke percentages is, maar als maar 10 mensen hebben gereageerd van de 86, zegt dit natuurlijk niet heel veel

    Reageer
    • webredactie Resource

      Beste Martijn, heb je al gekeken bij de verantwoording in het achtergrondverhaal?
      Daarin staat:

      Resource heeft een vragenlijst gestuurd naar de leerstoelhouders en studiecoördinatoren van alle 86 leerstoelgroepen. De enquête bestond uit 22 stellingen en 4 open vragen over de groei van het aantal studenten en de gevolgen daarvan voor het onderwijs en de docenten, staf en promovendi. Een derde van de hoogleraren en bijna de helft van de studiecoördinatoren heeft de enquête ingevuld. De totale respons geeft een beeld van de situatie bij 56 procent van de leerstoelgroepen. De reacties zijn representatief voor de vijf sciences groups. De resultaten geven daarmee een goede indicatie van de huidige situatie. In dit verhaal is een deel van de resultaten verwerkt.


Re:ageer