Organisatie - 16 februari 2017

CPB rekent onderwijsplannen politieke partijen door

tekst:
Hoger Onderwijs Persbureau
1

D66, PvdA en GroenLinks tasten voor hun onderwijsplannen voor de verkiezingen het diepst in de buidel. CDA, ChristenUnie en SP willen de basisbeurs weer invoeren. Het Centraal Planbureau rekende uit wie daarvoor gaat betalen.

Foto: Shutterstock

Vanmorgen presenteerde het Centraal Planbureau zijn analyse van elf verkiezingsprogramma’s. Die maakt duidelijk wat de effecten daarvan zijn op de korte en lange termijn. De werkloosheid en koopkracht krijgen altijd veel aandacht, maar er staat ook in hoe de partijen onderwijs en onderzoek in hun begroting opnemen.

Vooral D66 (3,8 miljard), GroenLinks (2,8 miljard) en PvdA (2,6 miljard) tasten diep in de buidel. VVD en CDA vinden respectievelijk 100 en 200 miljoen extra wel genoeg.

Basisbeurs
CDA, ChristenUnie en SP willen de basisbeurs weer invoeren, maar voor de financiering hebben ze verschillende oplossingen. Het CDA wil de basisbeurs alleen voor bachelors terug. In ruil bezuinigt de partij 200 miljoen op de totale bekostiging van universiteiten en hogescholen. Daarnaast wil de partij van Sybrand Buma de verhoging van de aanvullende beurs deels terugdraaien, net als de versoepelde terugbetaalvoorwaarden voor studieleningen. Ook de gunstige leenrente mag van de christendemocraten omhoog.

Die laatste drie bezuinigingen bepleit ook de ChristenUnie. Maar anders dan het CDA gunt ze ook masterstudenten hun basisbeurs terug. Om dat te kunnen betalen moet ook de ov-kaart worden versoberd: die zou alleen nog moeten gelden voor de nominale studieduur. Verder zet de christelijke partij het mes in de instroom van kunstopleidingen: die kan wat haar betreft worden gehalveerd.

Ook de SP maakt zich sterk voor herinvoering van de basisbeurs voor bachelor- én masterstudenten. Sterker nog, die moet wat de socialisten betreft met 200 euro per maand omhoog. Dat moet onder meer worden opgebracht door het budget universiteiten en hogescholen met 300 miljoen euro te verlagen. Zij kunnen dat volgens de SP opvangen door op bureaucratische uitgaven te besparen.

Productiviteit
Regeringspartij VVD wil niet zoveel extra aan onderwijs uitgeven: 100 miljoen erbij in de komende regeerperiode. De lerarenbeurzen en scholingsvouchers voor laagopgeleiden kunnen bijvoorbeeld omhoog.

Tegelijkertijd besparen de liberalen 200 miljoen op de onderwijsbekostiging 'met als doel het afromen van de stijging van de productiviteit in onderwijs en onderzoek'. Met andere woorden, er wordt efficiënter gewerkt, dus is er minder geld nodig. Net als de ChristenUnie wil de VVD het aantal studenten van kunstopleidingen halveren: dat scheelt 100 miljoen euro.

Coalitiegenoot PvdA reserveert veel meer geld voor onderwijs en onderzoek. Het collegegeld voor een tweede studie gaat omlaag en er komt 200 miljoen bij voor fundamenteel onderzoek. Alleen de subsidies die het ministerie van Onderwijs uitdeelt, moeten het ontgelden: van de sociaaldemocraten mag daar gerust 400 miljoen vanaf.

Onderzoek
Van alle partijen investeert D66 het meest in onderzoek: 400 miljoen euro extra per jaar. De ChristenUnie reserveert 300 miljoen, maar dan alleen voor toepassingsgericht onderzoek. PvdA, CDA en SP volgen met 200 miljoen euro extra investeringen.

Overigens wil VNL (met Jan Roos als lijsttrekker) meer dan 4 miljard op onderwijs bezuinigen. De PVV liet zijn programma van één A4’tje liever niet doorrekenen.

Kritiek 
Vier jaar geleden had de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen felle kritiek op de doorrekeningen van het CPB. Het regime van het CPB zou ervoor zorgen dat onderwijs en wetenschap te weinig geld krijgen, zei toenmalig president Hans Clevers. Want investeren in onderwijs en wetenschap levert geen snelle economische winst op en daar ging alle aandacht naartoe. Clevers vond dat belachelijk.

Later onderstreepte de KNAW in een rapport dat de wetenschap bijdraagt aan het begrip van maatschappelijke problemen en dat ook de levensverwachting is gestegen dankzij de wetenschap. Zulke opbrengsten vang je niet zomaar in economische modellen. Zelfs premier Rutte deelde de kritiek.

Maar het CPB kon er weinig mee. Wat de wetenschap oplevert is nu eenmaal moeilijk in getallen te vangen. Daarin verschilt wetenschap overigens niet van een nieuwe snelweg: die levert ook niet meteen winst op, maar je moet die uitgaven wel inboeken.

Re:acties 1

  • Maarten

    Het artikel begint ermee dat D66, GroenLinks en PvdA het diepst in de buidel tasten. Nu ben ik heel benieuwd waar ze de miljarden aan uit willen geven, maar over GroenLinks staat vervolgens helemaal niets. Over D66 wordt enkel gemeld dat ze 400 miljoen in onderzoek willen steken. Dan blijft er 3,4 miljard over. Over de PvdA wordt iets meer gezegd, maar van de 2,6 miljard wordt maar ongeveer 1 miljard toegelicht.
    Iets meer onderzoek had ik wel verwacht van het Hoger Onderwijs Persbureau.

    Reageer

Re:ageer